Theo van Gogh (Den Haag, 23 juli 1957 – Amsterdam, 2 november 2004) groeit op in Wassenaar. Zijn studie Rechten in Amsterdam breekt hij af om zich aan te melden voor de Filmacademie, waar hij tot tweemaal toe wordt afgewezen. Op zijn vijfentwintigste maakt de eigengereide autodidact toch zijn regiedebuut met de pikzwarte thriller Luger (1982). De toon voor zijn oeuvre is gezet, en behalve als filmmaker zou hij tot zijn tragische dood in 2004 blijven shockeren en opschudden als (column)schrijver, radio- en televisiemaker.

Na een akkefietje waarbij Van Gogh in een column Veronica-baas Rob Out beledigt, waarop Veronica zich terugtrekt uit de productie van zijn film Loos (die in 1989 overigens alsnog uitkomt en zelfs op Veronica wordt uitgezonden) vindt de eerste kruisbestuiving tussen Van Gogh en Veronica plaats in 1996. Op Veronica Nieuwsradio (VNR) dat in september 1995 van start ging, presenteert ‘de gezonde roker’ elke morgen Talkradio. Zijn uitgesproken persoonlijkheid en controversiële mening over van alles en nog wat passen perfect in het profiel van de ‘praatradio’.

Maar het gaat slecht met VNR. Van Gogh, die nota bene gratis Talkradio gaat verzorgen als het faillissement van zijn geliefde uitlaatklep dreigt, krijgt ontslag. In juli 1996 wordt Veronica Nieuwsradio opgeheven en gaat het station verder als Talkradio 1395. Onder de nieuwe directie is het niet langer vrijheid blijheid voor Theo van Gogh; hij moet zijn programma aanpassen aan het format, waarop hij besluit Talkradio te verlaten.

Voordat hij voor Veronica aan de slag gaat, maakt de Amsterdammer zijn debuut als televisiemaker op AT5. Van 1989 tot 1997 houdt hij in Een prettig gesprek interviews met onder meer zijn geestverwant Pim Fortuyn in 1993. In 1997 vangt de vruchtbare samenwerking tussen Van Gogh en Veronica aan met het tv-programma De Hunkering, een parodie op de datingshow. Waar menige andere media zijn stukjes te subversief vinden, met ruzie en vaak ontslag tot gevolg, kan hij bij Veronica doen en zeggen wat hij wil. In de datingshow to end all datingshows (“misschien wel het leukste om te doen”) die hij presenteert hij met een bh op zijn hoofd, vraagt hij de argeloze kandidaten naar de kleur van hun schaamhaar en in zijn volgende programmaserie, ’t Is hier verschrikkelijk gezellig, toont het ‘enfant terrible’ van de Nederlandse tv zijn eigen visie op de Hollandse gezelligheid. Parenclubs, bedrijfsuitjes, politici en burkadragers; niemand blijft gespaard voor Van Goghs sarcastische commentaar. Maar: “Mijn gasten mogen dan wel eens afgezeken worden, ze mogen wel alles zeggen.”

Onder vast contract maakt hij vervolgens Hoe hoort het eigenlijk? (1999, samen met Menno Buch), de late night talkshow Het laatste oor (1999), Gogh’s zondag (2000) en Theo onder dak (2001), waarin hij weinig subtiel maar erg succesvol BN’ers om geld bedelt voor ‘de kindertjes in Afrika’. Hoe schofterig of zeikerig zijn columns en tv-optredens soms mogen zijn, om zijn praatprogramma’s wordt Van Gogh geroemd als ‘meesterinterviewer’. Provoceren om het provoceren is het meestal niet. “Hij leefde voor het debat”, aldus Van Gogh’s vaste producent Gijs van de Westelaken. Authenticiteit en eerlijkheid heeft de opiniemaker daarbij hoog in het vaandel. Eigenschappen die hij ook in Veronica waardeert: “Ze zeggen snel ja of nee tegen een plan en ze komen ervoor uit dat kijkcijfers belangrijk zijn.”

Ook moet de regisseur geld verdienen om onafhankelijk van de “subsidiemaffia” zijn speelfilms te kunnen financieren. Het ‘bête de cinema’, zoals hij al snel gedoopt wordt, levert tussen 1982 en zijn dood in 2004 maarliefst 28 titels af. Na films als Terug naar Oegstgeest (1987), 06 (1994) en Blind Date (1996) slaat hij na de eeuwwisseling een meer politiek geëngageerde weg in met onder meer Najib en Julia (2002), Submission (2004, met Ayaan Hirsi Ali) en 06/05 (2004), een complotfilm over de moord op Pim Fortuyn.

Zijn onomwonden kritiek op de islam bekoopt Van Gogh op 47-jarige leeftijd met de dood, als hij op dinsdagmorgen 2 november 2004 vermoord wordt door Mohammed B., die tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld wordt.

Tags: Theo van Gogh
Categories: Personen

This entry was posted on Wednesday, June 25th, 2008 at 8:17 am and is filed under Personen. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. Both comments and pings are currently closed.