Veronica Story

Zendschip Veronica op wachtlijst Scheveningse Haven
Een ligplaats voor het voormalige Veronicaschip Norderney in de Scheveningse Haven is mede afhankelijk van de komst van het Nationaal Popmuseum naar Scheveningen. De Gemeente Den Haag onderzoekt op dit moment zowel de financiële als verkeerskundige haalbaarheid van de ‘Popexperience’. Dit najaar neemt de Gemeente een besluit over verdere uitwerking van het plan. Het stadsbestuur vraagt nu al aan de initiatiefnemers om bij het eventueel verder uitwerken van het plan een ligplaats voor het voormalige Veronicaschip op te nemen. In maart van dit jaar vroeg de de gemeenteraad al of een ligplaats dichtbij het Nationaal Popmuseum in de Scheveningse Haven tot de mogelijkheden behoort.

Will Wil Wel Norderney
“Hoe ging dat nou vroeger bij jullie aan boord? Hadden jullie ook contact met de mensen aan wal”, vroeg een aardige mijnheer die naast me in de trein zat en mij net de wonderen van een Iphone had laten zien. “Nauwelijks”, volgens mij was er een soort korte golfzender aan boord voor berichten van schepen en een verbinding met Radio Scheveningen, maar die mocht je alleen in geval van nood gebruiken. Dus niet even aan je vrouw mededelen dat je vrijdagavond om zes uur binnen vaart in de haven van Scheveningen. “Wat ongezellig”, zegt de man. “Ik weet nog dat ik nooit iets verstond van de berichten die de schepen onderling doorgaven. Ik zat er bij en ik keek er naar als ze aan de gang waren.” Moet je, je voorstellen. Kopje koffie in je hand, boek er bij en dan hoorde je… “Ja hier Arie van de Veronica. Ik heb jullie bericht begrepen. Over.” En dan een heleboel gepiep en gekraak en vervolgens zei Arie… “Dat is goed doorgekomen. Dat is goed doorgekomen Bert. Wij hebben daar nog geen last van gehad maar wie weet komt het nog…. Over.” Weer een hels kabaal waar ik en Arie niets van verstonden. “Dat is oké, dat is oké van het zelfde, over en sluiten!” Soms hadden ze hele gespreken over de voetbaluitslagen of het weer in de buurt van Engeland zonder dat ik er iets van begreep. Het enige wat ik luid en duidelijk verstond waren de woorden over en sluiten aan het eind van de conversatie.

“Maar konden jullie dan helemaal niet naar huis bellen”, vraagt de man naast me verbaast.
“Nee”, antwoord ik.
“Wat raar.”
“Ja nu, maar toen was het heel normaal.” We hadden soms wel eens een geheime boodschap na het nieuws. Dan wisten ze aan land wat er aan de hand was maar dat kwam heel zelden voor. Dan zei de nieuwslezer dat de vogels laag over de pap vlogen. Dat betekende dan dat de groente op was en dat een vers biertje ook welkom zou zijn.

“Jullie hadden wel elk uur nieuws. Dat kan ik me nog wel herinneren”.
“Klopt.”
“Maar hoe kwamen jullie daar dan aan?”
“Dat pikten we van de Belgische radio en van de nieuwsberichten van Hilversum.”
“Illegaal?”
“Ja, wat moesten we anders.”
Het ANP was er altijd heel pissig over want die wisten natuurlijk wel dat wij fluitend hun nieuws bewerkten en op Veronica uitzonden zonder dat we een cent betaalden.
“Dat was dus lachen.”
“Ja,want ze konden niets bewijzen tot ze een keer vals bericht hadden.”
Op het nieuws in Hilversum riepen ze dat er op de Veluwe een kippenboerderij in de brand was gevlogen. Een uur later hadden wij dat bericht in onze nieuwsuitzending en toen waren we de pineut want er was dus helemaal geen brand geweest.
“En toen?”
“Weet ik niet”. We hebben wel altijd nieuws gehad dus ik neem aan dat we weer een nieuw truc hadden bedacht. Oom Bull was altijd gek op postduiven.
“Toch raar dat je niet even naar huis kon bellen om te vragen of er nog leuke dingen waren gebeurd.”
“En wat nog erger was dat je bij mooi weer Scheveningen zag liggen .’s Zomers kwam de ballenboot een paar keer per dag langs en dat was helemaal vervelend.”
“De ballenboot? Wat was dat voor boot?”
“Een schip dat vanuit Scheveningen een tripje op de Noordzee maakte met als hoogtepunt een rondje om de Veronicaboot.”
“En dan stonden jullie te zwaaien?”
“Meestal wel werd je een beetje weemoedig als je zag hoe dat schip weer richting Scheveningen koerste.”
“Maar waarom de ballenboot.”
“Ja… Mooi weer. Luchtige kleding. We hadden het ook de borstenboot kunnen noemen. Had je het dan wel begrepen?”

Rij en communiceer voorzichtig, denk aan mij Will

Het eerste probleem van de zeezender Veronica was het vinden van een buitenlandse vlag waaronder haar zendschip kon uitvaren. Dat zou namelijk elk bezoek aan boord in internationale wateren, behalve van autoriteiten van het vlaggenland, onmogelijk maken. Bekend zijn de pogingen van oud-minister Luns in 1960 om, op aandringen van de Tweede Kamer, uit te vinden welke vlag werd gevoerd om dan bij het desbetreffende land te kunnen protesteren. Dat dit hem uiteindelijk niet is gelukt valt hem zeker niet te verwijten, integendeel.

Van Panama naar Guatemala
Aanvankelijk voer de Borkum Riff onder de Panamese vlag, tot de regering van dat land hier in mei 1960 een eind aan maakte. Al snel vond het zendschip een nieuwe vlag. Uiteraard ging minister Luns alle landen met ‘flags of convenience’ na, maar hij kon niets vinden. Intussen had Radio Veronica vriendschapsbanden aangeknoopt met Liberia, de meest waarschijnlijke keuze. Omdat de Liberiaanse president Tubman op de zender steeds met zijn verjaardag werd gefeliciteerd, werd door velen aangenomen dat Liberia het vlaggenland zou zijn. Niet dus!

De Borkum Riff lag onder de vlag van Guatemala. Toen ook uit dit land de eerste tekenen van bezwaar kwamen tegen het gebruik van hun vlag voor het zendschip, concludeerden Bull Verweij en zijn advocaat (de latere Veronica-voorzitter) Wouter Bordewijk dat ze moesten zoeken naar een staat waar nog geen vlaggenregister bestond. Dat zou meer mogelijkheden bieden.

Na de nodige research werd uiteindelijk contact gelegd met de in Genève gevestigde consul van zo’n mogendheid. De goede man was zelf reder van enkele moderne vrachtschepen onder destijds Joegoslavische vlag en wilde deze ‘uitvlaggen’ naar een land in de westelijke sfeer. Voor de hand lag de staat waarvan hij consul was; Haïti. Maar dat had nu juist geen vlaggenregister, alhoewel het een groot deel uitmaakte van het eiland Hispaniola in de Caribische zee.

Dat kon maar op één manier worden opgelost, namelijk door speciaal voor dat land een vlaggenregister op te stellen. Daarbij werd zoveel mogelijk uitgegaan van bepalingen uit bestaande registers, vooral wat betreft de veiligheidseisen. Maar om het Veronica niet moeilijker te maken, werd de gebruikelijke bepaling, dat de thuishaven op de achtersteven vermeld moest worden, weggelaten. Overigens werd de vrij onbekende natievlag alleen gehesen als er andere schepen in de buurt waren. De rest van de tijd lag hij verpakt in vetvrij papier in een la in de kapiteinskajuit.

Officieel

Onder de vlag van Haïti was het Veronicaschip – sinds 1964 was dat de Norderney – aanzienlijk minder kwetsbaar. Maar daarmee mocht nog geen radiozender worden geëxploiteerd. Dus vroeg de directie een vergunning aan bij het vlaggenland, die ten slotte werd verleend. Veronica bezat nu dus een legaal schip onder vreemde vlag, compleet met officiële zendvergunning!

Of de Haïtiaanse overheid zich wel volledig bewust was van deze omstandigheid valt te betwijfelen. Maar zeker is dat nooit enige actie tegen het schip zelf is ondernomen, ook niet tijdens de bekende stranding van de Norderney in het voorjaar van 1973. Het binnenlopen in een Nederlandse haven is dus een volledig vrijwillig besluit van de eigenaren geweest.

Bron: Wouter Bordewijk (oud-voorzitter Veronica Omroep Organisatie), 1993
De drie Veronica-vlaggen zijn nu in bezit van Hans Knot te Groningen.