Veronica Story

Het eerste probleem van de zeezender Veronica was het vinden van een buitenlandse vlag waaronder haar zendschip kon uitvaren. Dat zou namelijk elk bezoek aan boord in internationale wateren, behalve van autoriteiten van het vlaggenland, onmogelijk maken. Bekend zijn de pogingen van oud-minister Luns in 1960 om, op aandringen van de Tweede Kamer, uit te vinden welke vlag werd gevoerd om dan bij het desbetreffende land te kunnen protesteren. Dat dit hem uiteindelijk niet is gelukt valt hem zeker niet te verwijten, integendeel.

Van Panama naar Guatemala
Aanvankelijk voer de Borkum Riff onder de Panamese vlag, tot de regering van dat land hier in mei 1960 een eind aan maakte. Al snel vond het zendschip een nieuwe vlag. Uiteraard ging minister Luns alle landen met ‘flags of convenience’ na, maar hij kon niets vinden. Intussen had Radio Veronica vriendschapsbanden aangeknoopt met Liberia, de meest waarschijnlijke keuze. Omdat de Liberiaanse president Tubman op de zender steeds met zijn verjaardag werd gefeliciteerd, werd door velen aangenomen dat Liberia het vlaggenland zou zijn. Niet dus!

De Borkum Riff lag onder de vlag van Guatemala. Toen ook uit dit land de eerste tekenen van bezwaar kwamen tegen het gebruik van hun vlag voor het zendschip, concludeerden Bull Verweij en zijn advocaat (de latere Veronica-voorzitter) Wouter Bordewijk dat ze moesten zoeken naar een staat waar nog geen vlaggenregister bestond. Dat zou meer mogelijkheden bieden.

Na de nodige research werd uiteindelijk contact gelegd met de in Genève gevestigde consul van zo’n mogendheid. De goede man was zelf reder van enkele moderne vrachtschepen onder destijds Joegoslavische vlag en wilde deze ‘uitvlaggen’ naar een land in de westelijke sfeer. Voor de hand lag de staat waarvan hij consul was; Haïti. Maar dat had nu juist geen vlaggenregister, alhoewel het een groot deel uitmaakte van het eiland Hispaniola in de Caribische zee.

Dat kon maar op één manier worden opgelost, namelijk door speciaal voor dat land een vlaggenregister op te stellen. Daarbij werd zoveel mogelijk uitgegaan van bepalingen uit bestaande registers, vooral wat betreft de veiligheidseisen. Maar om het Veronica niet moeilijker te maken, werd de gebruikelijke bepaling, dat de thuishaven op de achtersteven vermeld moest worden, weggelaten. Overigens werd de vrij onbekende natievlag alleen gehesen als er andere schepen in de buurt waren. De rest van de tijd lag hij verpakt in vetvrij papier in een la in de kapiteinskajuit.

Officieel

Onder de vlag van Haïti was het Veronicaschip – sinds 1964 was dat de Norderney – aanzienlijk minder kwetsbaar. Maar daarmee mocht nog geen radiozender worden geëxploiteerd. Dus vroeg de directie een vergunning aan bij het vlaggenland, die ten slotte werd verleend. Veronica bezat nu dus een legaal schip onder vreemde vlag, compleet met officiële zendvergunning!

Of de Haïtiaanse overheid zich wel volledig bewust was van deze omstandigheid valt te betwijfelen. Maar zeker is dat nooit enige actie tegen het schip zelf is ondernomen, ook niet tijdens de bekende stranding van de Norderney in het voorjaar van 1973. Het binnenlopen in een Nederlandse haven is dus een volledig vrijwillig besluit van de eigenaren geweest.

Bron: Wouter Bordewijk (oud-voorzitter Veronica Omroep Organisatie), 1993
De drie Veronica-vlaggen zijn nu in bezit van Hans Knot te Groningen.

Wouter Jacobus Marinus Bordewijk (Utrecht, 17 juni 1927 – Miami, VS, 4 augustus 1999) was als advocaat vanaf het allereerste begin betrokken bij Veronica. Iemand die de mazen van het net kent kan de zeezender goed gebruiken, wanneer het Veronicaschip de Norderney in de Tweede Kamer verdedigd moet worden en later vele andere anti-Veronica wetjes de kop op zouden steken. Aanvankelijk werkt Bordewijk als ingenieur in de scheepsbouw, waar hij vanwege de internationale contracten besluit Rechten te gaan studeren in Utrecht. Werkend voor advocatenkantoor Derks komt de succesvolle advocaat in contact met Veronica-directeur Bull Verweij. Als Bordewijk na een geschil voor zichzelf gaat beginnen verhuizen de gebroeders Verweij met hem mee.

Veronica’s huisadvocaat slaat de zender door menig juridisch gedoe, aldus oom Bull. Zo raakt Bordewijk betrokken bij de aanslag op het schip van concurrent Radio Noordzee, en in 1973 voert hij urenlang het woord in de Tweede Kamer tijdens de hoorzitting die vooraf gaat aan de anti-piratenwet. Als één van de drijvende krachten achter de oprichting van een legale omroep vraagt Rob Out hem aan te treden als voorzitter van de Veronica Omroep Organisatie, die zij in 1974 oprichten. Out houdt zich bezig met de inhoud van de programma’s, Bordewijk met de bestuurlijke en juridische onderbouwing. Naast zijn officiële taken moet de voorzitter regelmatig beste vriendje Rob Out uit de problemen halen, als die weer eens vrolijk in zeven sloten tegelijk was gestapt.

Bordewijk was een minder onstuimig type. Een man van weinig woorden, maar wat hij zei moest gebeuren. Als alle televisiezenders op Nederland 1 willen uitzenden, omdat de meeste tv’s destijds automatisch aangingen op dit net, besluit hij als eerste om op Nederland 2 uit te gaan zenden. Bordewijk gelooft dat mensen hun eigen keuze wel kunnen maken en naar Nederland 2 zullen zappen als Veronica daarop uitzendt, en hij krijgt gelijk. Jarenlang houdt de Veronica-voorzitter de VOO op de juiste koers.

Samen met Out, Lex Harding en Peter de Jager vormt Bordewijk een hecht team – hij en Out waren als broers. Het piratenbloed kruipt waar het niet gaan kan en de kameraden beramen in 1989 plannen voor een commerciële tv-zender, RTL-Veronique, waarvoor Bordewijk het businessplan schrijft. Dan gaat het fout.

Het Commissariaat van de Media stelt in 1990 vast dat de heren met de investering in Veronique onrechtmatig handelden en Veronica moet zeven weken op zwart. Op verzoek van het NOS-bestuur trekt Bordewijk zijn eerdere uitspraak, dat Veronica “de bijl aan de wortel van het bestel” wil zijn, terug. Maar het mag niet baten; de verenigingsraad wil schoon schip maken. Hoewel meer Veronica-mensen RTL-Veronique hebben geholpen houdt de raad mr. Bordewijk en Peter de Jager verantwoordelijk.

In overleg met Out neemt Bordewijk dan de schuld op zich: “Jongens, ik ben toch bijna 65 en mijn conditie is ook niet meer zo goed. Zeg maar dat jullie mij ‘ontslaan’, zodat de boosdoener weg is”, zegt hij, in de hoop de zender waar hij zijn ziel en zaligheid in had gelegd te redden. Hij schuift op dat moment zelf Joop van der Reijden naar voren als nieuwe voorzitter; een man uit de politiek die het uitzendverbod misschien ongedaan kon maken. “Toen Bordewijk moest verdwijnen, en ook door de manier waarop, ging voor mij het echte Veronica een stukje dood”, aldus Out. Veel Veronicanen zien het voorval als een dolkstoot van de leden in de rug van hun vereniging.

Bordewijk heeft genoeg van Nederland en vertrekt naar North Miami in het Amerikaanse Florida, waar hij een vakantiehuis bezit. Hij verlaat ook zijn eigen advocatenpraktijk die hij er naast zijn voorzitterschap op nahield in Utrecht en Bosch en Duin. Op 72-jarige leeftijd overlijdt de oud-Veronicavoorzitter aan een hartaanval. Een maand voor zijn dood hebben enkele leden nog hun excuses aangeboden voor de manier waarop Bordewijk het in 1990 moest ontgelden. Desondanks is hij volgens één van hen ‘Veronicaan gebleven in hart en nieren’, en dat deed hem goed.