Column Tom Mulder; Radio aan en de trein in
Al op jeugdige leeftijd had ik besloten, dat ik later, als ik groot was bij de radio wilde werken. Maar toen was de radio nog niet leuk maar daar kwam een gedurfde verandering in met de komst van Radio Veronica waar ik eigenlijk vanaf het begin vaak naar luisterde.
Ik schreef jaren later, in 1967, een briefje naar Willem van Kooten of Joost den Draaier, werd uitgenodigd om een proefprogramma te maken, werd aangenomen en kreeg een keurige schriftelijke bevestiging. Toen ik na een paar weken verder niets hoorde, belde ik op en Willem/Joost vertelde me, dat ik nog iets te jong was en of ik over twee jaar weer terug wilde komen. Zo gezegd, zo gedaan. Op 16 mei 1969 werd mijn eerste radioprogramma bij Radio Veronica opgenomen. Een week later, op zaterdag 23 mei 1969, werd het vanaf de boot voor Scheveningen uitgezonden. Die opnamen werden gemaakt in de Veronica-studio’s in Hilversum. Ik was aangenomen door Jan van Veen en voorgesteld aan Oom Bull Verweij. Samen met zijn broer, (Oom) Jaap, zat Oom Bull in een kantoor in het Veronicapand. Hij zei: ‘Ik ben Oom Bull en wat wil je verdienen?’
Voordat we de tramrit door Amsterdam maakten, moesten we toch eerst op de foto. We zien v.l.n.r. eerste rij(de gastvrouwen zijn in het blauw gekleed) Simone, mijn vrouw, ondergetekende, Tineke (de Nooy), Ab Everaars (Museum Organisatie) Bovenste rij: Hans Wout (Museum Organisatie), Ad Bouman (ex-Radio Veronicacollega) Jeroen Soer Direkteur.
Daardoor vierde ik later bij Radio 10 (Gold) mijn 25, 30 en 35-jarig jubileum. Deze feestjes werden op verschillende heel leuke en gezellige manieren gevierd. En je raadt het al. Ook de tram, en in mindere mate de trein, waren onderdelen van deze feestjes. Want niet alleen de tram had mijn interesse maar ook de (Duitse) stoomtrein, dus de DB. In 1966 had ik nog korte tijd bij de Deutsche Bundesbahn gewerkt. Later bij mijn 25-jarig jubileum had Radio 10 Gold een twee-asser of echte Blauwe wagen geregeld waarmee we een feestelijke rit door de stad reden. Bij Station Sloterdijk stapten we tenslotte over in een speciale jubileumtrein waarmee al treinend het feestje verder werd gevierd en afgesloten en waar mijn ouders en Oom Bull aanwezig waren.
Toen ik 30 jaar lang mijn radioprogramma’s had gepresenteerd was dat opnieuw reden voor feestelijkheden. Het vond nu plaats in het sfeervolle Amstel Hotel, waar een receptie werd gegeven voor de radio-industrie en al mijn collega’s uit mijn begintijd en de tv waren aanwezig. Hoewel we met de tram van de Radio 10-studio’s aan de Vijzelgracht maar het Amstel Hotel hadden kunnen rijden, maakten we gewoon gebruik van de auto. Je ziet het al: de eenvoud vierde hoogtij. In mei 2004 was het opnieuw raak. Deze keer was de reden, dat ik 35 jaar lang tramde en treinde en radioprogramma‘s presenteerde.
Radio 10 Gold had nu geregeld, dat ik met de VSM (de Veluwse Stoomtrein Maatschappij) een stoomtreinrit kon maken, waarbij tijdens de rit ook nog werd uitgezonden op de radio. Zoals je misschien hebt gemerkt speelden de radio en het railvervoer een grote rol in mij leven. Maar ook bij andere radiomakers speelden de tram en trein zo’n speciale rol. Ik noem als voorbeeld Joop van Zijl, Erik de Zwart, Herman Emmink, Edvard Niessink, Paul van de Lugt, Lex Lammen, Kees Buurman (overleden), Wim van Putten en nog vele anderen uit de radiowereld. Die trein/radiocombinatie komt niet uitsluitend in Nederland voor maar bijvoorbeeld ook in Engeland. Je ziet het als er een radio en een trein in de buurt is, heb je echt geen last van die grote kleuters.
Bekijk hier meerdere colums van Tom Mulder
Tineke
In 1972 vertellen omroepers en technici van het eerst uur van Veronica hoe het er aan toeging. Het is nog twee jaar voordat het doek gaat vallen voor Veronica als zeezender en alweer 12 jaar geleden dat Veronica begon. In die twaalf jaar is er veel veranderd en gebeurt. Lees en geniet mee met de Veronica Story’s van de mensen van het eerste uur zoals zij er in 1972 tegen aan keken.
Als ik aan die eerste jaren terug denk, hebben we eigenlijk alleen maar gelachen.
In juli 1960 liep ik toevallig langs de Zeedijk in Hilversum en ik zag een paar vreemdsoortige wezens stickers plakken op de ramen van een oud gebouwtje. Ik keek eens en dacht, verrek dat is dal schip. Nou kon je in die dagen Veronica nauwelijks ontvangen, maar de kranten stonden er vol van en dat vond ik spannend. Ik belde dus aan en een roodharig meisje deed open. Kan ik hier werken vroeg ik. Nou dat denk ik wel zei ze. Kom maar even binnen. Ik werd in een oud karretje geplant en daar zat ik dan. Een ouwe troep jonge. Dat hou je niet voor mogelijk. Het gebouw is er nog. Een van de weinig ouwe dingen in Hilversum die nog overeind slaan. Het is een kosterwoning geweest en later werd hel nog ’s zondagsschool ook geloof ik. Beneden een kamer-en-suite, zo- als dat toen nog heette, een keukentje en boven twee hele kleine kamertjes. Goed, ik zat dus in dat kamertje met een potkachel en zeil op de vloer en op een gegeven moment kwam een vrouw binnen. Dat was Ellen van Eck, die toen programmaleidster was. Ze vroeg wat ik eigenlijk kon. Nou. ja, ik had bij een krant gezeten en dat leek haar wel wal want dan kon ik de teksten schrijven voor reclame-spots. M’n stem vond ze ook wel leuk en het werd hoog tijd dal ze bij Veronica teenager-programma’s kregen. Dat moest dan gebeuren dooi een jonge kracht. En hou oud was ik helemaal, zevenden jaar geloof ik, Of ik ook verstand van muziek had vroeg ze. En dat had ik niet. Nee. Het enige wat Ik van muziek wist was de Engelse top twintig die ze elke zondagavond uitzonden op Luxemburg.
Een maand later ben ik bij Veronica begonnen. We werkten toen met Ellen van Eek, Toon Vos en Max Groen. Boven in zo’n kamertje hadden we een studio. Dal noemden we toen zo. maar het was helemaal niks. Er slond een ouwe keukentafel met een bandrecorder. een pick-up en een microfoon hing er aan een touwtje boven. af en toe mocht ik wat in die microfoon zeggen. Woensdag gehaktdag of zo, We zaten trouwens hele dagen bij restaurant Bus bij ons op de hoek. En maar koffie drinken, van ’s morgens vroeg lot een uur of zes ’s avonds. Omdat er geen geld was hadden we niet veel banden. Als het nou stormde of zo kwamen die banden niet op tijd van boord terug en daar zaten we dan. ’s Avonds reed iemand naar Scheveningen en als het dan wel gelukt was om de banden van boord Ie krijgen waren we doodgelukkig, We maakten soms onze programma’s lot een uur of vier in de nacht. Dat ouwe gebouw waar ik het net over had hebben we trouwens zelf helemaal geschilderd. Ik heb nog eens wat gordijntjes in de uitverkoop gekocht, thuis op de naaimachine in elkaar gezel en zo maakten we het een beetje gezellig. Ik zie me daar nog zitten achter een immens groot bureau op m’n leren stoel. Ja, dat hadden wc gekregen uit de nalatenschap van een of ander rijk persoon. Er was ook nog een prachtig Perzisch tapijt bij. Die heb ik over een paar sinaasappelkistjes gegooid omdat ik perse een typetafel wilde hebben.
Wal later kregen we drie Engelse discjockeys, “We waren ’s avonds namelijk wel in Engeland te ontvangen en daar maakten die vogels programma’s voor. Toestanden, Ze sliepen in de studio op luchtbedden. Als je dan ’s morgens binnenkwam moest je eerst over die jongens heenstappen. ]e zette dan maar een grote pot koffie, maakte de kachel aan en dan ging het wel weer. en wan die vogels was op een deejay-school geweest in Amerika. Hij heeft me eigenlijk een beetje bijgebracht hoe het moest. ]a, wij schreven onze teksten allemaal nog netjes op, gingen dan in zo’n kamertje zitten en begonnen met het programma.
Ik zal nooit vergeten dal die Engelsman bij me binnen’ kwam en zei: meisie je doet het helemaal verkeerd. Gooi al die mooie teksten van je nou maar in de prullenbak en kijk maar eens naar deze vrouw. Doe maar net ol je een programma voor haar maakt. Hij pakte een hoes van Eydie Gormé en zette die voor me neer. Nou en ik tegen Eydie Gorme praten he. Ontzettend stuntelig, maar na een paar programma’s zag ik die manier van werken wel zitten. In die eerste winter dat ik bij Veronica zat werd er een echte studio gebouwd. Karel van de Woerd kwam er toen bij en Nol Vis. Dat waren onze eerste volwaardige technici. Ze hebben er boven wat muren uitgebroken en er een ruit tussen gezet. Dal vonden we wat mooi hoor. Nou hadden ze de apparatuur zo neergezet dat de technicus met de rug naar je toe zat. Karel meteen een grote spiegel ophangen en daar kon je dan in zien wat je technicus deed. Dal holle geluid zag Karel trouwens ook helemaal niet zitten en op een dag kwam hij met honderden eierrekken aansjouwen. De hele handel werd tegen de muur gespijkerd en vanaf die dag noemden we die studio de eicel. De studio waar Nol later in zat was eerst discotheek. In het midden een kachel en de platen in kartonnen dozen op de grond. Later ging dat niet meer want we kregen af en toe ook wel eens wat van de platenmaatschappijen toen werd het te veel.
En in die tijd was het zo dat niemand er eigenlijk iets van wist. Van radio maken dan. Als er een mijnheer binnenkwam met een beetje goed praatje en een aardig koppie werd hij voor een geweldig salaris aangenomen en dan werd de hele kluit belazerd. Nou ja, in april eenenzestig werd het allemaal te gek en toen werden er een stelletje uitgetrapt. We bleven toen over met Nol, Karel, Toon Vos, Keesie van Zijtveld die er toen bijkwam, Ger-Ann Verwey die koffietijd deed en ik. Ik had een teenager-programma gekregen dat heette de zwarte schijf. Tweemaal in de week een half uur speciaal voor de scholieren. Niemand had hier een hitparade dus je rommelde maar wat aan. 3a, wist ik veel. Alleen die Engelse toptwintig, daar luisterde ik naar maar verder. .. En toen moest ik koffietijd doen omdat Ger-Ann wegging. Toon Vos was In mei programmaleider geworden en die zei dat het wel wat voor mij was, ik was de enige meid van het stel. Ik heb gehuild. Je moet niet vergeten dat ik toen negentien was en ik zag op mijn manier die muziek helemaal niet zitten. Ik van tien tot half elf gezellige muziek voor de huisvrouwen. Ik heb de tent afgebroken. Ik nam ontslag, daar kwam ik dan een dag later huilend op terug, nou ja één ellende, ik kon Toon wel vermoorden toen hij zei dat ik Iets voor de huisvrouwen moest doen. Ik dacht ik ben geen huisvrouw, en dat ligt me helemaal niet. Maar goed, Ger-Ann ging weg en daar zat ik dan. Toen kwam Willem van Kooten. Ik zie hem nog zitten aan dat buroo. Ik vond het een rare vogel. Hij had meteen al een paar van die zeer rare kreten. Hij moest dus mijn teksten schrijven en die waren niet te lezen joh. Die waren echt niet te lezen. Hij is zelf verschrikkelijk geinig, maar als hij het op papier zet en je moet zijn moppen en grappen voorlezen…Nou Ja da’s niet te doen. Je kent het verhaal dat Toon op vakantie ging en dat Willem de jukebox deed. Je ligt grijs onder de tafel als je dat nu weer hoort. Dat hou je niet voor mogelijk.
die zomer hebben we ontzettend fijn gewerkt. Fanatiek als de pest en de boel werd uitgebreid. Het gebouw van Veronica stond naast de oude fabriek van de gebroeders Verweij en we kregen wat meer ruimte. Het bedrijf begon te lopen, je kreeg op tijd je salaris en de platenmaatschappijen gaven platen en je mericte dat een plaat die wij vaak draaiden goed verkocht. Daar was je toen ontzetten trots op. Over die platenmaatschappijen gesproken. Ik zal nooit vergeten dat Toon op een ochtend bij ons kwam en zei: Jongens, vanmiddag komen er twee heren van een platenmaatschappij die wilden praten en ons dan platen sturen. Hou je nou een beetje in en gedraag je netjes. Nou werkte Keesie van Zijtveld in die tijd bij ons en die vogel had altijd van die vreselijk gekke spelletjes. Ja, die maakte hele konstrukties met touwtjes enzo, zodat je als je een deur opendeed een liak water op je hoofd kreeg. Ik weet niet precies meer hoe het zat, maar in ieder geval had Kees weer een of andere vreemde toestand met draden die door het hele gebouw liepen.
Enfin ’s middags bellen die heren aan en Toon kruipt zo onder die draden door de gang over, doet de deur open en nam die mannen in het keurig geklede pak mee naar binnen. Wij zaten op z’n paas-best in de discotheek en er volgde een heel geouwehoer over platen en Veronica enzo. Opeens hoorden we een gil omdat een van die meiden de deur was doorgegaan waar Kees die bak water boven had gezet. Even later ging de deur van de discotheek open en dat meisje gooit een koffiepot vol prut naar binnen en roept hier dat heb je terug. En wat denk je… Kees had geen spatje maar een van die heren droop. Z’n hele pak onder de koffietroep. En Toon maar zeggen, Tineke haal een handdoek, Tineke haal een handdoek. Ik lag dubbel onder een bureau. Goed ik heb die man afgesopt en we kregen nog platen ook. n februari 1964 is Toon er uitgestapt. Die dacht toen ik krijg nu zo’n bureaubaantje, kijken of iedereen z’n programma’s af heeft, kijken of de banden weg zijn, ik stop er maar mee. Die zag het niet meer zitten. Toen kregen we een half jaar Hans Oosterhof als programmaleider. Die begon van, zeg maak jij op dinsdag van tien tot kwart over maar een hoorspel en dan uit boeken voorlezen enz.
Dat zagen wij helemaal niet zitten want we kregen net in de gaten hoe je nou zo’n beetje een commercieel radio-station moet runnen. Goed die man bleef dus een half jaar. Hij klapte tegen een meisje op en daar is hij mee getrouwd en vertrokken naar Suriname ofzo. In de zomer van ‘62 moest Willem van Kooten in dienst. Hij had z’n studie opgegeven, die had zoveel programma’s en zoveel aan de kop dat ging niet meer. Dat was me een ellende, die dienst. Hij moest naar Amersfoort. We hadden geen vervanger voor hem en z’n programma’s moesten doorgaan. Joost mag het weten had-ie toen. Als je nou wist dat hij om acht uur uit de kazerne mocht, stond ik daar met ronkende motoren van m’n supersnelle eend voor de poort. Willem gauw achterin, een zak patat in z’n handen en dan als een gek naar de studio waar Nol Vis of Karel van de Woerd klaar zaten om het programma te maken. Ik hing dan maar wat rond in de studio want als Willem klaar was moest ik hem terug brengen. Ja, ik was de enige in die tijd die een auto had. Nou en dan reed je terug naar huis en kwam je tot de ontdekking dat z’n koppel nog achter in de auto lag. Daar sliep ik dan ’s nachts niet van. Willem om acht uur morgenochtend op het appèl dacht ik dan, geen koppel, dat wordt minstens zes weken zwaar, die krijgt op z’n sodemieter. Ja en wie moest dan in die tijd z’n programma’s doen. Ik dus ’s morgens vroeg m’n bed uit en weer naar Amersfoort waar ik dan z’n koppel aan de poort af gaf. Later ging Willem naar Crailo en dat was een stuk beter. Ik hoop dat je het allemaal nog kunt volgen want ik spring misschien een beetje van de hak op de tak, maar we beleefden ook zoveel. Ik zei dus net dat die Hans Oosterhof een half jaar prorammaleider was geweest.
Toen hij weg ging werd Willem het. De man met de minste ervaring maar wel de man met de meeste ideeën. En daar waren hele goeie bij. Je moet niet vergeten dat het een unieke toestand was dat Willem programmaleider werd. Een vogeltje van 22 jaar die een bedrijf moest runnen dat in die tijd toch al goed liep. Het was voor ons allemaal een beetje moeilijk om opeens bevelen van hem te moeten ontvangen. Maar Willem kan ontzettend goed met mensen omgaan en het liep dus allemaal wel. Als ik aan die eerste jaren van Veronica denk hebben we eigenlijk alleen maar gelachen. }onge wat hebben we een lol gehad. Je deed dingen die je je nu niet meer kunt permiteren en terecht. Maar vergeet niet dat je daar in opgegroeid was. De luisteraars trouwens ook. Willem ging toen naar Amerika en kwam toen terug met de topveertig. Dat was al een zet in het meer professionele werk en zo langzaam maar zeker werd Veronica toch een echt commercieel radiostation.
Willem van Kooten
In 1972 vertellen omroepers en technici van het eerst uur van Veronica hoe het er aan toeging. Het is nog twee jaar voordat het doek gaat vallen voor Veronica als zeezender en alweer 12 jaar geleden dat Veronica begon. In die twaalf jaar is er veel veranderd en gebeurt. Lees en geniet mee met de Veronica Story’s van de mensen van het eerste uur zoals zij er in 1972 tegen aan keken.
Dee-jay! Een prachtvak en je hebt er geen diploma’s voor nodig.
Er bestaan veel misverstanden over hoe ik nou bij Veronica ben gekomen. Zwemmend, da’s waar…Ik had beide diploma’s ook voor gekleed zwemmen dus geen probleem. Nee, het is zo gegaan. Ik studeerde in Amsterdam, maar de poen was op en ik kreeg geen studiebeurs, dus moest ik terug naar huis, naar Hilversum, waar mijn ouders woonden. Op een feest in Amsterdam kwam ik Ger Anna tegen, dat is een dochter van Dirk Verwey en ik had toevallig in de Elsevier een stuk gelezen over de gebroeders Verwey die niet alleen meer in de textiel zaten, maar nu ook in radio deden. Dus vroeg ik aan Ger Anna of er bij hun niet wat voor mij te doen was want ik zat nogal om geld te springen. Ze zei dat ik maar even langs moest komen en de volgende morgen stond ik oog in oog met Tony Vos die toen nog programmaleider was bij Veronica. Praten, praten, praten en hij zag het wel zitten. Ze konden alleen niet veel betalen. Slechte tijden enzo. Enfin het klonk allemaal erg zielig en ik was toch padvinder geweest dus op z’n tijd een goeie daad was nooit weg. Ik begon voor tweehonderdenvijftig gulden in de maand. Dat vond ik allang mooi want ik wilde maar een paar maanden blijven en dan verder gaan met m’n studie. Toen ik begon waren ze bij Veronica net het stadium voorbij van: „Heden woensdag, gehaktdag in het Westland”. Ik moest reclameteksten maken voor de meest vreemdsoortige dingen: koekjes, bloembollen, kousen, enfin niks was te gek. Ik had zoiets ook nog nooit gedaan dus ik begon maar… We hebben wel gelachen. Nou ja, je kent dat verhaal van Hollen-Bollen. We deden in die tijd soms een hele dag over zo’n spotje en het hele bedrijf lag dan gewoon stil. Iedereen moest meedoen en we konden alle stemmen die er bij ons rondliepen wel ergens voor gebruiken. Het was mijn bedoeling om drie maanden bij Veronica te blijven, maar in augustus brak er paniek uit. In die dagen was het nog zo dat ook deejay’s nog wel eens op vakantie gingen. Lekker in de zon liggen of zo en ze werden zelfs op Nederlandse stranden gesignaleerd. .. Er waren precies zoveel deejay’s als we nodig hadden en als er dus iemand een weekje weg ging liep de hele boel in de soep. Er was al iemand met vakantie of ziek, dat weet ik niet meer en Tony Vos ging er ook een paar weekjes tussen uit. Ome Juke noemden we hem toen omdat hij de man was van de juke-box. Vlak voordat-ie z’n koffers pakte zei-ie: Willem als jij nou eens de juke-box over nam zou dat een hele geruststelling voor me zijn en kan ik fijn op vakantie.
Nou en daar zat ik dan. Ik wist van niks jo. Nee, laten we eerlijk zijn, wie wist er in die dagen wel wat. Als je nu met iets begint ga je er van te voren over nadenken. Je bekijkt het een beetje. Maar toen… ben je gek. Alles wat Veronica deed was toch goed en mooi. Je moet maar eens naar die bandjes luisteren van de eerste jaren. Allemaal Oscar Peterson en Dave Brubeck. Altijd goed. Jingles hadden we ook niet. Dat kwaad is pas van later jaren. Het enige jingeltje dat we hadden was „Dit is radio Veronica met gevarieerde muziek”, en dan hoorde je inderdaad wat. Eerlijk is eerlijk…
Ik begon dus met die jukebox en dat ging er geloof ik wel in. Ze zeiden tenminste blijf hier maar werken dan kun je fijn programma’s maken. loost mag het weten begon ik toen aan, en ik was deejay hè. Pracht vak en wat heel belangrijk is je hebt er geen diploma’s voor nodig. Eigenlijk moet je je van dat Veronica van vroeger niet zo heel veel voorstellen hoor. Het was wel aardig voor de mensen die eens wat anders wilden horen dan de zuilen, maar hits of een top veertig bestonden toen nog niet. De enige die een beetje In die richting ging was het blad Tuney Tunes. En we zaten toen ook nog met de ellende dat we programma’s hadden van een kwartier of een half uur. Luxemburg waar je in die tijd toch wel tegen op keek had dat ook nog. Zo langzamerhand werden het bij ons programma’s van een uur en nog later shows van twee uur zoals nu nog steeds. Daar heb ik toch wel even voor moeten vechten! Een deejay die twee uur achter elkaar voor de microfoon zit. Dat kan toch helemaal niet, Willem. Daar worden de mensen gek van Willem. Zo verliezen we alle luisteraars Willem…
Nou mooi dat het wel kon. Kijk toen ik later programmaleider werd ben ik naar Amerika gegaan en daar zaten jongens drie uur achter een microfoon. Hele normale zaak en niemand die er wat van zei want ze waren niet anders gewend. Nou zag ik drie uur niet zitten maar shows van twee uur konden volgens mij best en het is wel bewezen dat een geen enkel probleem geeft bij een commercieel station.
Ik zag daar in Amerika bij die topstations ook allemaal vodjes waar de top-veertig op stond gedrukt. De mensen waren helemaal gek van die papiertjes en waarom zouden wij dat dan ook niet gaan doen dacht ik toen ik hier weer terug was. Ik heb weer als een gek moeten praten voordat het allemaal voor elkaar kwam maar we kregen het er door en die topveertig bestaat nog steeds. Ik spring misschien een beetje van de hak op de tak maar het is ontzettend moeilijk om nou precies jaar na jaar te vertellen wat er allemaal is gebeurd. Ik heb die andere stukken gelezen maar hier en daar kloppen de jaartallen ook niet. Tja’s ook logisch. Kijk, iedere dag gebeurde er wet geks en je zat helemaal in dat sfeertje. Na een poosje viel het je helemaal niet meer op dat je met zo’n stelletje gekken werkte.
Na juke-box bleef ik dus. Niet In vaste dienst. Ben je gek! Ie maakte je programma’s en haalde iedere maand je geld, dat was alles. Een planning zagen we toen ook niet zitten. Ie begon gewoon als je wakker werd of als er een cel leeg stond en voor de rest bekeek je het maar. Hebben ze je nog niks verteld over dat lunchen iedere dag. Dat was hardstikke gezellig. In de discotheek werd iedere middag een grote tafel gedekt en daar zat het voltallig personeel dan uitgebreid aan te lunchen. Jonge, het leek wel een restaurant. Zaten we lekker te ouwehoeren en te eten en dan zei een deejay tegen een technikus: Zeg zullen wij ZO een paar uurtjes gaan maken. Als beide partijen dat dan zagen zitten gingen ze. Maar nooit gedonder van programma’s die niet op tijd klaar waren hoor. Altijd dik voor elkaar.
Ik kan me uit die begintijd trouwens ook niet herinneren dat we heibel met elkaar hadden, ja, af en toe een klein ruzietje, wat wil je met al die driftige tiepetjes, maar echte rellen hadden we niet. O ja, dat was Ik nog vergeten bij de topveertig waar we het net over hadden. Geen hits draaien en zo zat me toch niet lekker en ik begon op vrijdagmiddag een programma dat heette het voorlopig nederlands platenelftal. Een soort top elf. Om dat ding samen te stellen luisterde ik eerst naar Herman Stok en zijn Tijd Voor Teenagers. Wat ging, wat bleef, wat kwam…ja zo was dat. Dan belde ik wat platenmaatschappijen op en dan keek ik in een Hilversums weekblad waar platenzaak Ger de Roos een soort top tien in had, even schudden in de grote hoed en ik had mijn voorlopig nederlands platenelftal.
Het sloeg natuurlijk nergens op maar we hadden in ieder geval wat en dat was beter dan helemaal niks. ik ging in die tijd ook nog reteketet in dienst. Daar hebben ze me in de opleiding aardig te pakken gehad. Ik was toen al min of meer bekend in den lande zoals dat dan heet en het was de hele dag, hé Joost doe jij dat nog maar even over je zit hier niet bij de radio jo! En dan moest ik weer een extra baantje tijgeren. ’s Avonds als de dienst was afgelopen liep ik op m’n tenen maar ik wilde me niet laten kennen dus ik ging iedere dag dapper door. ‘Avonds in het legergroen naar Hilversum programma’s maken en al met al hebben ze nooit een goed militair van me kunnen maken. Na die opleiding in Amersfoort werd ik overgeplaatst naar Crailo. Daar heb ik een prima leventje gehad want ik werd daar ziekenverpleger. Goed van eten en drinken en ik had een dokter die gek was op Miles Davis. Daar draaide ik dan af en toe een plaatje voor en als er een leuk nachtconcert was regelde ik kaartjes voor hem. Zoiets scheelt altijd. Gek hè…
Nou in mei ‘64 kwam ik uit dienst dat was na die overval van de artiesten op Veronica. Weet je dat niet. O jonge dat was toen een stunt. Op 1 april 1964 in de vroege ochtend is de Veronica overmeesterd door Willy Atberti, Rob de Nijs, lohnny Lion, Anneke Grönloh, nou ja, alles wat toen maar enige naam had was er bij. Bob Rooyens, fred Oster en die jongen van de KRO Han Mulder waren de organisatoren van de hele grap. Al die artiesten zijn life vanaf het dek van de Veronica gaan uitzenden. Niemand wist er iets van, behalve de directie, maar dat hoorden we achteraf. Ik zat nog in dienst en ik deed de radio aan en ik schrok me rot. De Veronica overvallen, onze programma’s werden niet uitgezonden en als de donder regelde ik een verlofpasje. Hans Oosterhof was toen net programmaleider en die man was helemaal in paniek. We zijn verloren riep-ie maar steeds, we zijn nu echt verloren. Nou viel dat achteraf natuurlijk best mee, maar we zaten er wel in onze rats. Het klonk allemaal nogal gezellig en wij zijn er ’s middags heen gevaren en toen bleek dat het een stunt was. Wel een hele goeie want we stonden mooi op de voorpagina van Paris Match en de kranten stonden er de volgende dag vol van. Bob Rooijens en Fred Oster hebben van de MKO ontzettend op hun donder gehad en ik geloof dat Han Mukler o.a. door dat geintje op de Veronica ontslagen is bij de KRO!
Die artiesten hebben trouwens wel geweten dat ze aan boord zijn gegaan. D’r waren er een zootje ziek! De Wama’s zaten er ook en een van die twee, ik weet echt niet meer wie, riep maar steeds gooi me maar over boord, gooi me maar over boord. Zo ellendig was die man. We hadden in die dagen wel meer stuntjes hoor. Ik vond gewoon dat we wat meer aan public relations moesten doen. Er was toen een ronde van het lJsselmeer en daar hadden wij dan een Veronicaploeg in. Jonge jonge dat is lachen geweest. We hadden een geluidswagen omgebouwd en daar zat ik in en draaide plaatjes. Af en toe moest er dan ook een ooggetuigenverslag komen en omdat ik toch in die wagen zat was ik de aangewezen persoon voor dat werk. Ik voelde me net Barend Barendse. Ik wist er geen bal van maar ik heb me wel een peer dagen kapot gelachen.
In Amerika had ik ook een T-shIrt gezien waar de naam van het radiostation op stond. Dat leek me wel een leuke stunt voor ons ook. Het werd me een rage, Ie kon opbellen en als je naam dan op de zender werd genoemd kreeg je een shirt gratis. In een paar maanden tijd waren we duizenden van die krengen kwijt. We konden ze gewoon niet aan laten maken. Ik zweer het je. Ze deden alles om maar aan zo’n ding te komen. In die tijd van die stunts begon het eigenlijk allemaal een beetje serieus te worden. Tot die jaren had iedereen maar zo’n beetje gedacht nou ja, Veronica, dat zijn een stelletje vogels die voor de lol radiootje spelen, jongens van de omroepen keken je gewoon niet aan. Die voelden zich gewoon veel te goed om met iemand van Veronica te praten. De platenmaatschappijen zagen het helemaal niet zitten. Platen moest je zelf kopen. Je kreeg er niet een. Ik weet nog dat ik lungen Komm Bald Wieder zelf gekocht heb… De mensen vroegen er om en wat doe je dan. Ik weet nog goed dat ik Polydor belde om een plaat, ik weet niet meer welke plaat het was, en weet je wat ze zeiden: Ach jongen daar heb je niks aan. Er zit helemaal geen mooie hoes om die plaat. Dat is gebeurd hoor. In de tweede helft van de zestiger jaren is dat in- eens allemaal veranderd. Ik heb iedereen afgesloft maar niemand zag er brood in. Zelfs de topveertig zagen ze niet maar daar kwam gauw verandering in. Platen die hier vroeger altijd drie, vier maanden na Engeland of Amerika uitkomen bestaan niet meer. Daar hebben wij erg veel aan gedaan. We zorgden gewoon dat we alles uit Engeland of Amerika kregen en dan moesten de maatschappijen wel. Vandaag de dag is het heel normaal en gelukkig maar. Waarom zou Nederland achter moeten lopen!
De Veronica Drive-In Show, Monument in de popgeschiedenis
Radio komt naar je toe met de Veronica Drive-In Show! Vanaf 1965 komen Willem van Kooten, Jan van Veen, Ad Bouman en de rest talloze Nederlandse café’s, discotheken en pleinen onveilig maken. Uit de bestelbus met het Veronica-logo rollen draaitafels, mengpaneel, versterkers en speakers, de diskjockeys zorgen voor een paar kisten met platen. Stekkers erin, schakelaars aan en de show kan beginnen…
Eigenlijk ontstaat de drive-in show als een noodoplossing. In de jaren zestig presenteert Radio Veronica jaarlijks een groots Oranjebal in het Amsterdamse Krasnapolsky hotel. Ook op Koninginnedag 1965 zouden hier diverse nationale en internationale artiesten optreden. Maar als plotseling een groep afzegt zit producer Dick de Bois met zijn handen in het haar en roept de Veronica diskjockeys bij zich. Of ze niet wat plaatjes kunnen draaien en met een microfoon erdoorheen praten, net als op de radio. Binnen een uur staat er een geïmproviseerde mobiele studio op het podium en als Jan van Veen begint met draaien wordt er tot in de kleine uurtjes gedanst.
Mag ik even binnendrijven?
In Amerika bestaan er al wel drive-in shows, maar in Nederland is het een nieuw fenomeen en Veronica vervult een pioniersrol. Er zou een bus komen, met mobiele apparatuur, grote Veronica-borden en een lichtshow. Dit alles moet natuurlijk eerst getest worden, wat gebeurt op een warme septemberdag in 1965 in een stampvolle disco in Loosdrecht. De zenuwen zijn niet van de lucht en de proefvertoning verloopt niet helemaal gladjes, maar de eerste officiële Veronica Drive-In Show op Texel – een doorslaand succes – vindt ongekende navolging.
Oorspronkelijk noemt men het evenement Drijf-In Show, vanuit het idee dat Veronica met de boot het land binnendrijft. Maar als de drukkerij een verkeerde spelling vermoedt en de naam naar Amerikaans voorbeeld verandert in Drive-In Show, wordt die titel maar aangehouden. De ‘192-show’, waaronder het muziekfestijn ook bekend staat, voorziet in de jaren zestig en zeventig in een grote behoefte, vooral ook onder tieners buiten de Randstad. Al in de beginjaren trekken de diskjockeys in den lande ruim een kwart miljoen bezoekers per jaar.
Meisjes
Eindelijk zien de luisteraars de gezichten achter de magische radiostemmen. Dat wil nog wel eens problemen opleveren. ‘Iedereen kan wel zeggen dat ‘ie van Veronica is’, krijgt diskjockey Will Luikinga te horen als hij zich meldt bij de organisatie van de kermis waar hij zou draaien. Ook doen mensen zich voor als Lex Harding in een poging om gratis binnen te komen.
Gevraagd naar hun leukste herinnering, antwoordt menig Veronica-coryfee met ‘de drive-in shows in het land’. De populariteit van de dj’s neemt met deze shows alleen maar toe. “We moesten via de achterdeur vluchten, want er stonden uitzinnige fans. Meisjes, ja”, herinnert Jan van Veen zich. Waar ze met radiowerk niet veel verdienen (je mocht blij zijn als je bij Veronica kon werken) mogen de diskjockeys bovendien met de drive-in shows zoveel binnenhalen als ze kunnen.
Gelikt
In de jaren zeventig volgen andere zenders als Radio Noordzee en Radio Mi Amigo, en ook de VARA en de TROS gaan met eigen shows op tournee door het land. Toch vormen zij nauwelijks concurrentie. Veronica beschikt over de beste drive-in apparatuur van Europa, met een sound en vermogen waarvan zelfs de toiletpot nog staat te trillen. In 1978 introduceert Veronica bovendien een groot videoscherm dat beelden bij de muziek toont. De show valt of staat ten slotte met het vakmanschap van de heren diskjockeys, die van de Veronica Drive-In de gezelligste discoshow van Nederland en België maken.
Ook in de jaren tachtig weet Veronica zich te onderscheiden. “Helemaal gelikt was het”, vertelt ex-Veronicaan Adam Curry, “en dat vonden ze in Hilversum vreselijk.” Maar binnen de kortste keren gebruiken ook de anderen veldtelefoons en limousines om er een echte happening van te maken: “We waren baanbrekend bezig.”
Wat begon als een grap is uitgegroeid tot een echt weekendfenomeen. Het duurt tot diep in de jaren tachtig voor het succes van de drive-in shows langzaam wegebt. De goedgebekte discotheekdiskjockeys maken dan plaats voor virtuoze house dj’s, die met gladde muziekmixen het gesproken woord tot een minimum terugdringen.
Keihard terug!
Sinds juli 2004 is de Veronica Drive-In Show keihard terug van weggeweest. Opnieuw zet Veronica de standaard met ervaren dj’s als Ben Liebrand en DJ Sven, geavanceerde techniek zoals de schermen waarop het publiek behalve videoclips ook zichzelf kan zien, en natuurlijk de beste 80’s, 90’s en recente hits.
Veronica’s Top 40
Iedereen kijkt er naar uit, de grootste hits van het moment die achter elkaar de ether in worden geslingerd. Veronica’s Top 40, de enige echte hitlijst in Nederland. Het fenomeen zorgt voor verandering op de vaderlandse radio en groeit uit tot een waar stukje Veronica-nostalgie.
Geboorte van de Nederlandse Top 40
Willem van Kooten, alias Joost de Draaijer, maakt op Radio Veronica het programma ‘Joost mag het weten’, als Veronica-directeur Bull Verweij hem vraagt programmaleider te worden. De jonge dj gaat akkoord, op voorwaarde dat hij heel anders mag gaan programmeren. Hij wil van het nog vrij brave Radio Veronica een echt popstation naar Amerikaans voorbeeld maken.
In 1964 krijgt hij daarom geld voor een studiereis van twee weken naar New York, om te zien hoe daar commerciële radio gemaakt wordt. Van Kooten: “Ik had het idee om een hitparade te doen. Mijn bazen vonden het onzin, maar zeiden ‘ga je gang maar’. Dus ik vertrok naar de moeder aller kunsten op dit gebied. Bij de Top 40-stations WABC en WMCY zag ik hoe zij hun charts opstelden: op basis van hun eigen request line en de verkoop in platenwinkels.” Waarom een Top 40, en geen 30 of 50? “Mijn programma duurde twee uur. Daarin pasten precies veertig singles, plus reclame.” Op 2 januari 1965 presenteert De Draaijer op Radio Veronica de eerste ‘zaterdagmiddaggebeurtenis’. “Vraag ernaar, hij ligt voor je klaar bij je platenhandelaar, het gedrukte exemplaar”: De Nederlandse Top 40 is geboren.
Top 40 door de jaren heen
De hitlijst wordt door Veronica geïntroduceerd als de “Nederlandse Hitparade” en wordt op 21 mei 1966 omgedoopt tot de “Veronica Top 40″. Deze wordt elke zaterdag op Radio Veronica uitgezonden en groeit in de loop der jaren uit tot “De nationale zaterdagmiddaggebeurtenis” in het gelijknamige programma. De Top 40 blijkt enorm succesvol en ontwikkelt zich tot een waar fenomeen. Met het uitzenden van de hitlijst begint Veronica langzamerhand met de verschuiving naar een radiostation voor popmuziek.
Op zaterdagmiddag 31 augustus 1974 wordt voorlopig de laatste Top 40 uitgezonden op Radio Veronica. Het is “the day the music died”, de dag waarop de zeezenders moeten stoppen met hun uitzendingen. De exploitatie van de hitlijst wordt overgenomen door de Stichting Nederlandse Top 40, eigendom van Lex Harding en Rob Out. Op de vier zaterdagmiddagen in september 1974 wordt de Top 40 nog wel uitgezonden op de zeezender Radio Mi Amigo, dat doorgaat met uitzenden en de “anti-Veronicawetten” negeert. Vervolgens neemt de TROS de hitlijst over, waar hij op donderdag te horen is bij Ferry Maat op Hilversum 3.
Terug op het oude nest
De TROS geeft heeft stokje op hemelvaartsdag 1976 weer over aan Veronica. De Top 40 is terug op het oude nest. Vanaf 28 mei zal de hitlijst iedere vrijdagavond in slechts een uur worden uitgezonden door Veronica op Hilversum 3. Eveneens in het jaar 1976 vindt de Top 40 zijn weg naar de televisie. In elk Veronica-programma zal één van de veertig nummers worden getoond. Ook de belangrijke verschuivingen in de top 40 komen voorbij. Snelle stijgers, nieuwkomers en dergelijke worden uitgebreid behandeld. De presentatie is in handen van Lex Harding.
Door het behalen van de C-status krijgt Radio Veronica vanaf oktober 1978 meer zendtijd. De belangrijkste aanwinst is het verkrijgen van de radio uren tussen vier en zes op de vrijdagmiddag. “Daarop kunnen we eindelijk de hele Top 40 gaan uitzenden”, aldus Harding. Als Veronica later in 1982 de B-status bereikt, is er voor de Top 40-uitzending nog meer tijd beschikbaar. 39 uur radio zendt Veronica uit en daarin speelt de hitlijst een belangrijke rol.
De lijst der lijsten
In 1993 besluiten de omroepen op Radio 3 nog maar één hitlijst uit te zenden, om een einde te maken aan het grote aantal lijsten die in de loop der jaren zijn ontstaan. De lijst die overblijft is de Mega Top 100, afgeleid uit de Top 40, die gezamenlijk wordt uitgezonden door de TROS en Veronica op zaterdagmiddag en gepresenteerd door Daniël Dekker en Gijs Staverman. De Top 40 verhuist vervolgens naar Radio 538, waar de hitlijst tot op de dag van vandaag te horen is. Daarnaast zijn de hitnoteringen op zondag te zien bij muziekzender TMF. Ook gaat de legendarische lijst weer als de ‘Nederlandse Top 40’ door het leven, net als in 1974, toen Veronica haar uitzendingen moest stoppen.
Mijlpalen
Sinds de populaire hitlijst door Veronica in het leven is geroepen, is er al veel bereikt en heeft de lijst verschillende memorabele momenten voortgebracht.
Het eerste lustrum wordt in 1970 gevierd met een receptie in het Veronica-gebouw, dat bezocht wordt door een honderdtal artiesten die in de loop der jaren met een plaat in de Top 40 hebben gestaan. In 1974 bereikt Veronica met de lijst haar vijfhonderdste uitzending. Er volgt een jubileumuitgave van de dan nationaal en internationaal erkende Nederlandse hitparade. In 1977 is het tijd voor het volgende feestje, de bekende lijst bestaat dan 12,5 jaar, en zo worden nog verschillende andere jaargangen van de Top 40 uitgebreid gevierd
In augustus 1980 gaat de Top 40 nog even terug naar zijn roots. Een aantal medewerkers van de VOO, waaronder Lex Harding, keren op 29 augustus terug naar de Noordzee. Vanaf de boot worden de Tipparade en de Nederlandse Top 40 vlekkeloos in de ether geslingerd. Lex Harding neemt zoals al jaren geleden door hemzelf was aangekondigd, op 12 mei 1989 op een speciale manier afscheid van de Top 40. Vanaf Curaçao presenteert hij zijn laatste bijdrage via een satellietverbinding. Hij heeft de lijst dan maarliefst 18 jaar gepresenteerd. Erik de Zwart treedt in zijn voetsporen als nieuwe presentator.
Ter ere van het 40-jarig bestaan van de hitlijst zendt Radio Veronica zondag 2 januari 2005 de ‘Ultieme Top 40’ uit. De lijst met de grootste hits uit de afgelopen 40 jaar is samengesteld in samenwerking met De Stichting Nederlandse Top 40. De ‘Ultieme Top 40’ wordt gepresenteerd door Erwin Peters en in het programma doet Radio Veronica DJ Peter Teekamp rechtstreeks verslag van de officiële opening van het “Top 40 plein” in Almere door burgemeester Annemarie Jorritsma en Erik de Zwart.
Het gedrukte exemplaar
“Vraag ernaar, hij ligt voor je klaar bij je platenhandelaar, het gedrukte exemplaar”. Vanaf de tweede uitzending, op 9 januari 1965, is de Top 40-lijst ook wekelijks in gedrukte vorm bij veel platenwinkels verkrijgbaar. De term ‘het gedrukte exemplaar’ sluipt er sinds het begin van Veronica’s hitlijst in Nederland in. Het is de Top 40 op papier, die door veel mensen wekelijks in huis wordt gehaald. Achter sommige van deze lijsten zit een bijzonder verhaal.
Het allereerste exemplaar bijvoorbeeld verschijnt aanvankelijk niet in druk, maar wordt pas veel later alsnog officieel afgedrukt. Ook het gedrukte exemplaar van 26 december 1970 is uniek. Deze top 40 was identiek aan die van de week daarvoor, iets dat verder nog nooit is voorgekomen. Er stond geen énkele stip in, dus elk nummer was op dezelfde plaats blijven staan!
Vanwege een protestactie van Radio Veronica tegen de mogelijke verdwijning van de zender wordt de Top 40 van 30 juni 1973 niet afgedrukt. In plaats daarvan verschijnt er die week een gedrukt exemplaar zonder hitparadenoteringen met dwars daaroverheen de tekst: “OOK DIT VERDWIJNT ALS VERONICA VERDWIJNT” in grote, zwarte letters. Deze Top 40 wordt bovendien nooit uitgezonden door Radio Veronica.
Vanaf 2003 wordt het gedrukte exemplaar tijdelijk niet uitgegeven, vanwege te hoge kosten. Als de Stichting Nederlandse Top 40 in 2005 een samenwerkingsverband aangaat met de Free Record Shop, keert het stukje nostalgie van de Nederlandse Top 40 toch weer terug en is de hitlijst weer op papier verkrijgbaar.
Samenstelling
De Stichting Nederlandse Top 40 is sinds 1974 verantwoordelijk voor het samenstellen en publiceren van de hitlijst. Net als aan de Top 40 zelf, zit ook aan de stichting een Veronica-historie vast. Toen de zeezender het zwijgen werd opgelegd besloten Rob Out en Lex Harding de Top 40 voort te zetten en richtten de Stichting Nederlandse Top 40 op. Sindsdien is deze Stichting, waarvan Harding voorzitter is, verantwoordelijk voor het voortbrengen van de populairste hitlijst van Nederland. In November 2006 neemt voormalig Top 40 presentator Erik de Zwart het roer van Harding over.
De Top 40 wordt samengesteld op basis van verkoopcijfers en airplay. Airplay wil zeggen: hoe vaker een nummer op radio- en televisiestations gedraaid wordt, hoe hoger het in de hitlijst staat. Dit principe wordt in de Top 40 meegeteld sinds 1 juli 1999 en is ingevoerd om de invloed van de dalende singleverkoop op de hitlijst te beperken. Hiervoor was de lijst alleen op de wekelijkse verkoopcijfers gebaseerd. Sinds 2003 worden legaal gedownloade singles ook in de samenstelling van de Top 40 meegewogen.
Bijzonder detail is dat de lay-out van de lijst met de bekende “stippen” sinds het begin van de Top 40 vrijwel hetzelfde is gebleven. In de lijst wordt met een (super)stip aangegeven welke platen zich snel naar de top bewegen. Elke plaat die op een van de nummers 11 tot en met 30 terechtkomt en daarmee drie of meer plaatsen stijgt, krijgt op dat moment een stipnotering. Ook platen die in of naar de top 10 stijgen, krijgen een stipnotering. Naast stipnoteringen worden ook superstipnoteringen toegekend. Is het aantal gestegen plaatsen in de top 10 vijf of meer óf in de top 25 tien of meer, dan wordt een superstip uitgedeeld.
Records
Oneindig veel hits zijn de revue gepasseerd en vele minder bekende en vooral bekende artiesten braken door tot de legendarische recordlijsten van de Top 40. Wie is nou de meest succesvolle artiest en wie stond het langst op nummer één? Hieronder een kort overzicht.
Meest succesvolle artiesten met het aantal weken in de Top 40
1. Madonna, 466 weken
2. The Rolling Stones, 442 weken
3. Beatles, 312 weken
Meeste singlehits
1. BZN, 53
2. Madonna, 50
3. Golden Earring, 46
Meeste nummer 1 hits
1. The Beatles, 16
2. Marco Borsato, 11
3. Abba, 8
Meeste weken op nummer 1
1. Marco Borsato, Dromen zijn bedrog - 12 weken
2. Marco Borsato, Rood - 11 weken
3. Bryan Adams, (Everything I do) I do it for you - 11 weken
Blijvend succes
Nog altijd is de legendarische hitlijst op de radio te horen en neemt de populariteit niet af. Het stukje nostalgie van Veronica is nationaal en internationaal bekend en bringt in Nederland een verandering teweeg wat betreft de Nederlandse popmuziek. Iedereen volgt nog steeds de ontwikkelingen binnen de ‘enige echte’ hitlijst en de Top 40 kluistert al tientallen jaren vele luisteraars aan de radio.
Juul Geleick
Tien jaar is Juul Geleick (Hilversum, 27 februari 1947) als hij van zijn vader een radiobouwdoos krijgt. Vanaf dat moment is hij in de ban van antennes, transistors en kristalontvangers. Een paar jaar later bouwt hij met een buurjongen een heuse zender. Bereik: de hele straat… Elektrotechniek studeren, dat lijkt Juul wel wat. Zo belandt hij in de klas met de latere Veronica-technicus Ad Bouman, die al net zoveel radio luistert en óók baalt als ze in Hilversum weer door de intro’s van platen heen zitten te kletsen. Bouman beschikt bovendien over een ‘jaloersmakende’ Philips bandrecorder, waarmee de twee urenlang eigen radioprogramma’s opnemen in Boumans thuisstudio in Amsterdam.
Na hun afstuderen in 1965 mogen de twee aan de slag bij Philips, maar een 9-tot-5 baan zien de jongeheren niet zo zitten. Een advertentie van Radio Veronica; ‘technicus gevraagd’, klinkt beter. Omdat Geleick zijn dienstplicht moet vervullen geeft hij de advertentie aan Bouman (die was vrijgesteld) en ‘Adje’ wordt aangenomen.
Als Geleick al na twee weken de militaire dienst mag verlaten – hij was ‘geen orderopvolger’ – is hij door zijn vele bezoekjes aan de Hilversumse studio al helemaal opgenomen in de Veronica-familie. “Bel Philips maar op dat je niet meer terugkomt”, zegt Willem van Kooten (alias Joost de Draayer), en vanaf dat moment is Juul Geleick technicus bij Veronica. Op 29 november 1967 is zijn eerste officiële werkdag: “Ik was enorm zenuwachtig, opnemen met Joost de Draayer was toch niet niks.”
Zijn meeste radio-uren bij Veronica draait Geleick met Lex Harding. Een opmerkelijk maar gouden duo: “Lex met lange haren, ik keurig kort geknipt, Lex in een witte sportwagen, ik op m’n bromfiets, Lex dronk een biertje en ik een cola. Van hem heb ik geleerd over popmuziek na te denken.” Ook denkt Geleick met genoegen terug aan het opnemen van Sportief zijn beter worden en Help er zit een olifant in de tram met Henk van Dorp. Altijd achter de schermen; een functie als dj of presentator heeft hij nooit geambieerd.
Op 31 augustus 1974 neemt de elektronicus afscheid van “een dierbare”, zoals hij Veronica beschouwt. “De laatste week is door het harde werken, bijna dag en nacht, heel snel voorbijgegaan. Ik heb hem als het ware niet beleefd!” En dat breekt hem later flink op. Pas na vijfentwintig jaar, tijdens de Veronicareünie in 1999, neemt Geleick op zijn manier afscheid. En dat doet hij eigenlijk nog steeds een beetje met de website van de Stichting Norderney, die hij samen met Ad Bouman oprichtte om de geschiedenis van de zeezender Veronica te bewaren.
Na Veronica werkt Geleick nog 32 jaar als producer/regisseur voor de TROS, waarvoor hij gevraagd wordt door ex-Veronicaan Tom Mulder. Tot zijn spijt vertrekken zijn collega’s ‘met zeebenen’ daar echter één voor één. “Bij Veronica was er meer saamhorigheid; ‘met z’n allen ten strijde tegen de overheid.’ We waren ook een stuk jonger, rond de twintig jaar. De TROS was ook leuk, die kwam ook ‘van zee’, maar het was een gevestigde omroep.” Voor hij zich toelegt op het archiveren van Veronica’s zeezenderhistorie, brengt hij ook de geschiedenis van de TROS in kaart.
Sinds 2007 is Juul Geleick gepensioneerd en legt hij zich volledig toe op het beheer van het Radio Veronica-archief. Wat hij heeft met omroepgeschiedenis? “Ik heb wat met geschiedenis in het algemeen. Ik had er op school een 9 voor. En Veronica heeft van al m’n werk de meeste indrukken achtergelaten.” Regelmatig heeft hij nog contact met oud-Veronicacollega’s om zaken na te vragen en te overleggen over spullen die zij ter beschikking stellen. Zijn droom, de jaren zestig nog eens overdoen, komt met het herbekijken en herbeluisteren iets dichterbij.
Willem van Kooten
“Ik had geld nodig”, antwoordt Willem van Kooten (7 januari 1941) op de vraag hoe hij in februari 1961 bij Veronica terechtkomt. De derdejaarsstudent Nederlands kent enkele zoons van de directeur van de piratenzender, schrijft een sollicitatiebrief en wordt aangenomen als tekstschrijver. De schrijversambitie die hij op het gymnasium koesterde komt hem goed van pas tijdens het bedenken en vormgeven van de eerste veertig a vijftig radiocommercials die Nederland hoort.
Omdat Veronica te weinig diskjockeys heeft maakt de twintigjarige student af en toe een programma. Niet onder zijn eigen naam, want radiopiraterij is in die tijd in de studentenwereld niet geaccepteerd. Als hem gevraagd wordt onder welke naam hij als dj zou draaien, antwoordt hij ‘Joost mag het weten’, en het pseudoniem Joost de Draayer is geboren. In september 1961 krijgt hij zijn eigen programma: Joost mag het weten. Anderhalf jaar later verkiezen de lezers van Muziek Expres hem tot populairste dj en al snel is de ‘Joost de Draayer Fanclub’ een feit.
Als zijn diensttijd er in 1964 op zit keert Van Kooten niet terug in de schoolbanken; de studie Nederlands duurt hem veel te lang. Wel blijft hij plaatsnemen achter de Veronica-microfoon, waar hij graag mag spelen met taal. De ‘woordkunstenaar’ zoals hij genoemd wordt introduceert vele terminologieën in de dj-wereld; woorden als ‘het hitwezen’; ‘gouwe ouwe’; ‘met stip’ en slogans als ‘1-9-2 goed idee, luister mee naar Veronica’.
Een carrière als diskjockey is echter niet de bedoeling. De reclamewereld, daar ziet Van Kooten meer brood in. Maar op zijn 22e vertoont hij al de inslag van de ondernemer – zelf spreekt hij liever van ‘koopman’ – waartoe hij zou uitgroeien: “Bieden ze mij veel, dan blijf ik natuurlijk.” Zo geschiedt; Bull Verweij vraagt Van Kooten als programmaleider. De jonge dj gaat akkoord, op voorwaarde dat hij heel anders mag gaan programmeren. Hij wil van het nog vrij brave Radio Veronica een echt popstation naar Amerikaans voorbeeld maken.
In 1964 krijgt hij daarom geld voor een studiereis van twee weken naar New York, om te zien hoe daar commerciële radio gemaakt wordt. Van Kooten: “Ik had het idee om een hitparade te doen. Mijn bazen vonden het onzin, maar zeiden ‘ga je gang maar’. Dus ik vertrok naar de moeder aller kunsten op dit gebied. Bij de Top 40-stations WABC en WMCY zag ik hoe zij hun charts opstelden: op basis van hun eigen request line en de verkoop in platenwinkels.” Waarom een Top 40, en geen 30 of 50? “Mijn programma duurde twee uur. Daarin pasten precies veertig singles, plus reclame.” Op 2 januari 1965 presenteert De Draayer op Radio Veronica de eerste ‘zaterdagmiddaggebeurtenis’. “Vraag ernaar, hij ligt voor je klaar bij je platenhandelaar, het gedrukte exemplaar”: De Nederlandse Top 40 is geboren.
Vernieuwende, lucratieve ideeën zijn Van Kootens handelsmerk. Naar het voorbeeld van Amerikaanse radiostations laat hij T-shirts maken met het logo van Radio Veronica. Ook jingles en horizontale programmering voert hij in Nederland door. Als hij in 1968 zijn eigen platenlabel Red Bullet (o.a. Golden Earring) opricht is hij de eerste dj die op de radio zijn eigen platen promoot. Behalve bandjes ontdekken en beroemd maken, haalt de programmaleider bovendien radiotalenten als Lex Harding, Eddy Becker en Tom Mulder binnen.
Aan Van Kootens relatie met Veronica komt een einde na onenigheid over één van de eerste platen die zijn productiemaatschappij Red Bullet uitbrengt: Ome Sjakie van De Praatpalen (dat waren Peter Koelewijn, producer Freddy Haayen en Van Kooten zelf). Andere dj’s zien er een grote hit in, maar programmaleider Jan van Veen klaagt bij de Veronica-bazen, de gebroeders Verweij, dat dit ‘vieze liedje’ niet op de zender thuishoort. Daarop wordt het alle diskjockeys verboden om Ome Sjakie (“Het hele zakie, loopt in z’n nakie, zegt Ome Sjakie, aan de Middellandse Zee”) nog te draaien.
Op 8 november 1968 verlaat Joost de Draayer Veronica, tot verdriet van zijn collegae daar, om bij de VPRO de Top 30 te presenteren. In maart 1971 start hij samen met Jan van Veen de zeezender Radio Noordzee, waar hij een jaar later alweer vertrekt omdat hij gelooft dat het tijdperk van de piratenradio, die hij nota bene zelf groot maakte, voorbij is – hoewel ook sprake is van ‘privéaangelegenheden’ met de Noordzee-directie. In 1974 duikt hij op bij de NOS om het horizontale programma Joost mag niet eten te presenteren.
In 1978 stopt de godfather van de Nederlandse hitradio met platendraaien, om zich op zijn zakenimperium te storten. Naast muziekproducer wordt hij onder meer eigenaar van radiozenders Arrow Classic Rock en Arrow Jazz FM, muziekuitgeverij Nanada Music in Nashville en een waterbron in het Drentse Anloo. In de jaren tachtig en negentig legt hij zich steeds meer toe op onroerend goed, waaronder huizen en een golfresort in de Portugese Algarve, waar hij ook een tweede huis bezit. Als zakenman vergaart hij, naar eigen zeggen dankzij zijn zelfontwikkelde 4 T’s (Talent, Toewijding, Tijgeren en Timing) een fortuin dat door Quote op 200 miljoen euro geschat wordt. Zijn ultieme hitparadeshow is nu het Wall Street beursnieuws.
Van Kooten typeert zichzelf als een Hollandse koopman, met een hang naar romantiek en een afkeer van politiek en establishment. Van alle voormalige commerciële radiopiraten is hij waarschijnlijk de meest fervente criticus van het publieke bestel en de overheid in het algemeen. Het jammerlijk mislukken van twee van zijn media-initiatieven in de jaren negentig – eerst de Krant op Zondag en in 1996 televisiekanaal Sport7, waaraan hij overigens als enige geld verdient – wijt hij aan overheidsbemoeienis.
Zijn toenemende verontrusting over de verwaarlozing van ‘het landsbelang’ noopt Van Kooten in maart 1999 tot (financiële) ondersteuning van de nieuwe partij Leefbaar Nederland, waarvoor hij Pim Fortuyn aandraagt. Die slaat Van Kootens adviezen echter in de wind. “Het was nooit mijn bedoeling geweest dat hij premier zou worden”, aldus de meestermarketeer, die in 2001 besluit zijn politieke avontuur eervol te beëindigen.
Met tegenzin verkoopt hij in 2006, op 65-jarige leeftijd, zijn aandelen in Arrow Classic Rock en Arrow Jazz FM (zijn favoriet) aan PCM. Het vuur in de ondernemende duizendpoot is echter nog niet gedoofd; hoeveel bedrijven hij momenteel bezit kan hij eind 2006 niet exact zeggen. Nog steeds heeft hij iedere dag wel twee of drie goede ideeën. Maar de politiek in? “Geen denken aan! Ik wil graag tachtig jaar worden, misschien wel negentig.”
Willem van Kooten alias Joost den Draayer op Radio Veronica [10:23m]: Henk van Dorp
De biografie van Henk van Dorp (Eemnes, 18 maart 1940) begint niet verwonderlijk met Frits Barend. Het is 1969 als Van Dorp voor Radio Veronica het programma Sportief zijn, beter worden maakt. Verreweg het leukste radiosportprogramma van Nederland, vindt de 21-jarige Barend, die de presentator daarom wil interviewen voor CJP-tijdschrift Plug. De twee zitten nog geen half uur tegenover elkaar of Henk zegt: “Gooi die pen weg en kom bij mij werken.” Het interview zou nooit verschijnen…
Hendrik Jan Bongaarts, zoals hij eigenlijk heet, interviewt in 1967 Veronica-dj Joost de Draayer voor het blad De Nieuwe Linie. Ze blijken dezelfde ideeën te hebben voor een radioprogramma. Meer journalist dan plaatjesdraaier, eerder bedachtzaam dan een drukker prater, is Henk geen typische Veronica-man, maar dat lijkt Joost (Willem van Kooten) juist interessant. Maar ‘Henk Bongaarts’? “Met zo’n naam kom je er niet”, verzekert Van Kooten hem. “Waar kom je vandaan? Eemnes? Dat is een dorp.. Henk van Dorp!” Zo wordt het pseudoniem geboren en in januari 1968 start de dorpsjongen bij Radio Veronica, waar hij het programma Sportief zijn, beter worden gaat produceren en presenteren.
Als Van Dorp er graag iemand bij wil hebben vindt Veronica-baas Bull Verweij dat prima. Zo haalt hij behalve Frits Barend ook journalist Henk Terlingen en schrijver Nico Scheepmaker binnen. Andersom ligt het lastiger: “Bij Veronica werken stond gelijk aan overlopen naar de vijand”, vertelt Barend. Maar het kan hem weinig schelen en de volgende dag nog debuteert het tweetal bij Radio Veronica. Ook zijn ze samen te horen in het surrealistische programma Help, er zit een olifant in de tram.
Favoriet onderwerp is en blijft voetbal. Van Dorp herinnert zich hoe hij als vijfjarige ‘de spelersbus’ is terwijl hij op de fiets door de Hilversumse bossen naar huis rijdt: “Dan interviewde ik de spelers. Thuis kleedde ik me om en speelde de wedstrijd in mijn eentje. Met een bezemsteel deed ik verslag van het doelpunt dat ik net had gemaakt.” In zijn Veronica-tijd voetbalt Van Dorp elke zaterdag met zijn collega’s in het land. “Frits was heel fanatiek, ik ben een beetje een luie lul”, geeft hij toe. Nadat hij in 1972 de zeezender verruilt voor weekblad Vrij Nederland blijft hij gewoon spelen in het Veronica-elftal. De eerste trainingswedstrijden vinden overigens plaats op het veld van Henks vader, die een bungalowpark beheert.
Was het Van Dorp die Barend naar Veronica haalde, in 1972 neemt Barend zijn journalistieke partner mee naar Vrij Nederland. In de vijftien jaar dat de twee hun brutale aanpak van sportnieuws voortzetten in de schrijvende journalistiek ontwikkelen ze een natuurlijke rolverdeling. Waar Van Dorp sterk is in interviewen en ideeën bedenken gebeurt het schrijven vooral door Barend. Pas bij de televisie zou de werkverdeling meer fifty-fifty worden.
Na de eerste programma’s van de heren op de buis (vanaf 1974 in VARA’s FC Avondrood, waar zij overigens al bijgestaan worden door Jan Mulder), een reeks sportverhalen in Nieuwe Revu (vanaf 1987) en bijdragen aan Sport Studio van de NOS (vanaf 1988) vindt de doorbraak van het fenomeen ‘Barend & Van Dorp’ plaats in 1990, wanneer de twee wekelijks het gelijknamige sportprogramma presenteren op RTL4.
Tijdens het WK Voetbal 1998 blijkt het dagelijks vanuit Zuid-Frankrijk uitgezonden Villa BvD zo’n succes dat de dagelijkse frequentie wordt voortgezet. Dwars tegen de visie dat een late night talkshow niet zou passen in de Nederlandse cultuur wordt Barend & Van Dorp een enorme kijkcijferhit, met behalve sport ook actualiteiten, discussie, cultuur en natuurlijk stoorzender Jan Mulder.
‘Jongenstelevisie’ met ‘het stamtafelgevoel’, zo typeren de presentatoren hun spraakmakende programma. Hun kracht? “We kunnen alles tegen elkaar zeggen”, aldus Van Dorp, die de band met zijn collega ooit typeerde als een huwelijk zonder seks. En: “We lijken niet op elkaar.” Henk als bedachtzame vader en Frits als het lastige broertje: het blijkt een ideale januskop.
In december dat jaar komt de talkshow in het nieuws, nadat het journalistenkoppel voor de uitzending bedreigd en mishandeld wordt door leden van de Hells Angels. Het blijkt een wraakactie op in hun ogen beledigende uitspraken aan het adres van de motorclub in een eerdere uitzending. Een historisch televisiemoment volgt wanneer de presentatoren live hun excuses aanbieden – Van Dorp met een blauw oog achter de interviewtafel.
Het laatste seizoen Barend & Van Dorp wordt uitgezonden op Talpa. Dit doet de kijkcijfers geen goed en op 21 april 2006 neemt het dwarse duo, na 38 jaar samenwerking, afscheid van het publiek. Tijdens het WK Voetbal 2006 doen de twee in het Duitse Titisee hun allerlaatste gezamenlijke kunstje in Villa BvD. De tijd dat Barend en Van Dorp elkaar van half acht ’s ochtends tot half twee ’s nachts zien en de rest van de tijd aan de telefoon hangen, is voorbij.
“Er moet wel iets heel geks gebeuren, willen we niet samen ons pensioen halen”, zegt Van Dorp in 2000. En inderdaad besluit hij na Barend & Van Dorp nooit meer op radio of tv te verschijnen. De zeven jaar jongere Barend blijft echter actief als analyticus bij De Wedstrijden (Tien). Natuurlijk mag hij zijn voormalige wederhelft altijd bellen voor advies, aldus Van Dorp: “Onze vriendschap heeft alles overleefd.”
Erik de Zwart voorzitter Stichting Top 40
Erik de Zwart is benoemd tot voorzitter van De Stichting Nederlandse Top 40. De huidige voorzitter, Lex Harding, wordt ‘gewoon’ bestuurslid van de stichting. Erik de Zwart heeft de Top 40 met korte onderbrekingen zo’n dertien jaar zelf gepresenteerd, vanaf 1989 tot 2002. De Top 40 wordt gezien als dé hitlijst van de Nederlandse radio en televisie en werd voor het eerst in januari 1965 door Willem van Kooten (alias Joost den Draaijer) gepresenteerd.
„Ik heb de Top 40 altijd erg leuk gevonden. Niet alleen in de lange periode dat ik het zelf presenteerde, ik luister er nu nog altijd graag naar, hoewel ik niet meer alle muziek ken“, aldus De Zwart, die zich tegenwoordig voornamelijk bezighoudt met allerlei vormen van digitale media, onder meer via gsm- en umts-telefonie.
De Stichting Nederlandse Top 40 is niet alleen verantwoordelijk voor de hitlijsten, maar heeft ook de beschikking over een enorm archief aan beeld- en geluidsmateriaal. „Dat kunnen we allemaal mooi exploiteren“, aldus de voormalig directeur van Radio 538 en ex-radiobaas van Talpa. Hij denkt daarbij aan boeken, spelletjes, series, cd’s en dvd’s. „Het zou zonde zijn om niets te doen met het materiaal dat wij in bezit hebben“, aldus De Zwart.