Een dubbeltje per blad
Het was in Februari of Maart (toen nog met een Hoofdletter geschreven) van 1971, dat Lex Harding mij belde met de vraag of ik voor het Veronica-blad wilde gaan schrijven. Het begon met LP recensies en Lex gaf me daarbij volkomen de vrije hand. Soms waren het er zes per pagina, soms besloeg de bespreking van één langspeelplaat meer dan twee pagina’s.
Een enkele keer leidde het tot cowboytaferelen. Op een gegeven moment belde Henri Audier, de persjongen van platenmaatschappij Bovema in Heemstede, mij op met de waarschuwing dat Frits Hirschland, de manager de manager van Kayak naar me op weg was met een pistool op zak. Want ik had net een vernietigende kritiek gespuid over de meest recente langspeler van Edward Reekers c.s. Frits had wel vaker leuke ideeën. Toen de firma Phonogram te weinig achter de nieuwe plaat van Earth & Fire bleek te staan, ging Frits te paard naar Wisseloord in Hilversum, waar de muziekdivisie van Philips kantoor hield, en na z’n rijdier een emmer wonderolie te drinken gegeven te hebben, sjokte hij er het kantoor van de directeur mee binnen. Dat leidde tot een behoorlijke knoeiboel.
Lex vroeg me ook al heel snel om het Popjournaal voor hem te schrijven. Ik geloof eerst voor de zender en daarna ook voor het Blad. Ik werkte tegelijkertijd bij BMG-Ariola, waar ik de laatste nieuwtjes op de telex uittikte en ze zo naar Veronica stuurde. Dat was heel handig, want ik was nog wel eens afgeleid en als Lex dan belde dat ik nog 10 minuten had, dan kreeg ik het toch nog op tijd voor elkaar. Nu heb je e-mail en vliegt alles in een seconde de wereld rond, maar toen was het enige alternatief voor de postduif dat maffe typemachine-achtige gevaarte, waar ponsbandjes uitliepen. Ik besteedde af en toe m’n bijdragen uit aan Rob Bakker en Cees de Bakker, twee journalisten van de Alkmaarse Courant, maar daar was Lex nooit zo blij mee. De stukjes die ik schreef hoefde hij nooit voor te kauwen, die kon-ie zo voor de microfoon doen. “Bekt lekker”, zei Lex. Vond ik een groots compliment.
Met Gérard Bed, die toen reclamechef was bij BMG-Ariola en de bevriende Bintangs-bassist Frank Kraaijeveld, trok ik later dat jaar iedere maandag naar Hilversum om eerst in het Veronicapand aan de Soestdijksestraatweg en later aan de Oude Enghweg aan het blad te werken. Frank hield dat 37 jaar vol en nam pas vorig jaar als vaste vormgever afscheid. We hadden met z’n drieën in de auto de grootste lol en maakten wereldplannen! We maakten af en toe het hele blad vol en op een gegeven moment stapten we op Rob Out af met een voorstel dat hij niet kon weigeren.
We hadden net gehoord dat Rob aan ieder verkocht exemplaar van ‘ons blad’ een dubbeltje overhield. Ik schreef wel eens bijna duizend gulden in één goeie maand bij elkaar, maar ik had geen vaste deal en BMG-Ariola was m’n enige maatschappelijke houvast. Gerard Bed wilde daar sowieso weg. En bassen bij de Bintangs was niet echt een vetpot. We stapten bij Rob binnen, schoven een paar stoelen voor z’n bureau en vroegen het onbeschofte bedrag van één cent per verkocht exemplaar. Dat Rob echt een dubbeltje per blad ving heb ik nog nooit iemand horen ontkennen. Maar die ene cent voor ons drieën kon er dus niet af! Ik haakte af en ging bij BMG-Ariola zoveel verdienen dat ik het niet meer op kon maken aan lekker eten, drank en andere rock ’n roll.
Het was het einde van een prachtige tijd. Tineke, die stiekem een jointje kwam roken in ons hok boven in wat nu Hotel Laapershoek heet. Snel een aktie-nummer in elkaar draaien voor de demonstratie van 18 april ’73 op het Malieveld. Gekonkel en politiek aan wat we nog stiekemer de Enge Outweg noemden. Voor de hand liggende grap, want na het aan-land-kruipen van Veronica verhuisden de studio’s en de Stichting Top40 met de Veronica Omroep Organisatie en de meiden van Out naar de Oude Enghweg.
Op een van de eerste feestjes die ik me daar herinner zou Tom Collins de ‘toastjes’ maken. Je weet wel, die naar karton smakende beschuitachtige baksels op creditcard formaat. Melba toast dus. Iedereen vond ze geweldig. Rob maakte Tom een compliment: “Wat zit er op, tonijnsalade?” “Nee”, zei Tom, “Ik heb er blikjes Purina op gesmeerd”. Rob’s vuist schoot uit en Tom ging gestrekt… Even later werkte ook Tom Collins bij BMG-Ariola, maar dat is een heel ander verhaal.
Evert Wilbrink
Kom uit de bedstee m’n liefste
Vier jaar geleden ben ik met m’n tandenborstel in de hand naar Nashville vertrokken. Mijn herinneringen, gouwe platen, vele jaren Veronicablad en dozen foto’s van weleer bleven helaas achter bij m’n ex. Voordien dacht ik altijd aan Holland vastgebakken te zitten, maar ik was in 34 jaar huwelijk het contact met al mijn vrienden en bekenden kwijtgeraakt en had er geen zin in straks half slapend voor de TV als een nachtkaars uit te gaan.
Op m’n nieuwe stekkie hier in Tennessee ben ik nu supergelukkig met m’n Deborah en langzamerhand zijn mijn vrienden van vroeger weer mijn vrienden van nu geworden. En er komen steeds herinneringen aan geweldige momenten van vroeger bovendrijven. Aan de artiesten waar ik mee optrok, zoals Cat Stevens, Bob Marley, Frank Zappa, de Tee-Set en George Baker. Maar ook aan de dagen dat ik vele bladzijden voor het Veronicablad pende.
In maart 1971 belde Lex Harding mij zomaar uit het niets op of ik voor het Veronicablad wilde schrijven. Ik kende hem van toen-ie nog voor Radio Dolfijn (229 op de middengolf) werkte en op de fiets langskwam om promotieplaatjes op te halen. Zijn telefoontje was het begin van een fantastische tijd, waarin ik vaak de eindredactie van het blad deed samen met Gérard Bed en lay-out man Frank Kraaijeveld (die overigens als aartsvader van De Bintangs sinds kort weer volop in de belangstelling staat), en honderden elpees lovend besprak of finaal afkraakte.
Ik was in Alkmaar opgegroeid met ‘1-9-2’ en de ‘Nur Die’ en ‘toedeloedeloet Kant En Klaar’ reclames van het Radio Veronica. In 1966 maakte ik voor het eerst kennis met mensen achter de luidspreker. Harry Knipschild had ‘s maandagsavonds een programma ‘Rhythm & Blues Hop’ en met de single “Said I Wasn’t Gonna Tell Nobody” onder m’n arm kwam ik in m’n hoedanigheid van Hitweek-medewerker een interview doen. Dat was in de oude studio aan de Hilversumse Zeedijk. Raar, die Zeedijk ligt in het hart van het Hilversumse winkelen en ik vroeg me toen af of het de naam Zeedijk gekregen had omdat de programma’s van onze zeezender er opgenomen werden. Ik geloof dat Stan Haag de eerste echte disc-jockey was die ik er tegen kwam. Met Tineke, Joost den Draayer, Will Luikinga, Chiel Montagne en al die andere ras-platendraaiers kwam ik pas later en soms op een heel andere manier in contact.
Na m’n eerste bezoekje aan de Zeedijk werd ik bij Neerland’s oudste platenmaatschappij Negram als publiciteitsman (publiciteitsjongen klinkt zo kortebroekerig) aangenomen. Ik was net negentien, zo groen als gras, had nog nooit een meisje gekust of een biertje gedronken. De hele dag zat ik bedolven onder de muziek en, behalve muziek en het schrijven erover, was er eigenlijk niets anders dat me interesseerde. Eén van Negram’s artiesten was de door Peter ‘Kom Van Dat Dak Af’ Koelewijn geproduceerde Ronnie Schutte, die als Ronnie en de Ronnies een toptien single had met “Beestjes”.
Voor de elpee “Beestjes” had ik de hoestekst geschreven en met m’n chef Cor Aaftink organiseerden we officiële lancering voor radio en pers in Club ’67 in de Lange Leidsdwarsstraat. Het was nog in de dagen dat mijn moeder me om zes uur thuis verwachtte voor Het Warme Eten. Maar dat kwam er die dag niet van. Ik werd opgenomen in De Club van Grote Drinkers. Ronnie lustte er wel pap van. Z’n vriendinnetje Bonnie (later: St. Claire) dronk (te) stevig mee. Peter Koelewijn had een nog dorstiger keel. En dan was er DJ Rob Out, die ik vaag kende van z’n vroegere klus bij het maandblad Muziek Parade en die vervolgens één van de populairste stemmen van Radio Veronica geworden was. Er ging die avond heel veel pils en sterke drank doorheen. Cor was achteraf niet zo blij met de rekening. Maar Rob, Ronnie, Bonnie, Peter en dit jochie uit Alkmaar hadden het vreselijk naar de zin.
Aan de bar begonnen we ‘weet je wat ik zie als ik gedronken heb?’ te lallen en andere meezingers in te zetten. Plotseling sloeg er een vonk over toen een ouderwets deuntje tot ‘Kom Uit de Bedstee, My Darling’ werd verbasterd. Rob had het hoogste woord en de luidste stem bij de door Heineken’s vocht opgezweepte samenzang. “Nondedju!,” riep Koelewijn, “Een Jezus-hit!”. Rob moest het op single zetten en toen we wat nuchterder werden met sloten Douwe Egberts koffie, werd besloten dat onder de naam Egbert Douwe zou gebeuren. En die single zou natuurlijk bij Negram uitkomen!
Ik zit nu aan de computer via YouTube van het zwart-wit promotiefilmpje met o.a. Pistolen Paultje (en is die sigarenroker niet onze Draayert Joost?) te genieten. Maar wat ik me totaal niet herinneren kan is waarom we bij Negram deze superhit misgelopen zijn… Het werd een nummer één bij aartsrivaal Phonogram, twaalf weken lang genoteerd in de Veronica Top 40… Als ik achter het telefoonnummer van ‘Peer’ Koelewijn kan komen moet ik hem daar eens stevig over aan de tand voelen…
“Kom Uit de Bedstee” was m’n eerste ervaring met Rob Out. Er volgde nog veel meer…
Groeten uit Nashville,
Evert Wilbrink
PS: “Kom Uit De Bedstee” van Egbert Douwe haalde op 23 maart 1968 de eerste plaats in de vaderlandse Top40.
Willem van Kooten
In 1972 vertellen omroepers en technici van het eerst uur van Veronica hoe het er aan toeging. Het is nog twee jaar voordat het doek gaat vallen voor Veronica als zeezender en alweer 12 jaar geleden dat Veronica begon. In die twaalf jaar is er veel veranderd en gebeurt. Lees en geniet mee met de Veronica Story’s van de mensen van het eerste uur zoals zij er in 1972 tegen aan keken.
Dee-jay! Een prachtvak en je hebt er geen diploma’s voor nodig.
Er bestaan veel misverstanden over hoe ik nou bij Veronica ben gekomen. Zwemmend, da’s waar…Ik had beide diploma’s ook voor gekleed zwemmen dus geen probleem. Nee, het is zo gegaan. Ik studeerde in Amsterdam, maar de poen was op en ik kreeg geen studiebeurs, dus moest ik terug naar huis, naar Hilversum, waar mijn ouders woonden. Op een feest in Amsterdam kwam ik Ger Anna tegen, dat is een dochter van Dirk Verwey en ik had toevallig in de Elsevier een stuk gelezen over de gebroeders Verwey die niet alleen meer in de textiel zaten, maar nu ook in radio deden. Dus vroeg ik aan Ger Anna of er bij hun niet wat voor mij te doen was want ik zat nogal om geld te springen. Ze zei dat ik maar even langs moest komen en de volgende morgen stond ik oog in oog met Tony Vos die toen nog programmaleider was bij Veronica. Praten, praten, praten en hij zag het wel zitten. Ze konden alleen niet veel betalen. Slechte tijden enzo. Enfin het klonk allemaal erg zielig en ik was toch padvinder geweest dus op z’n tijd een goeie daad was nooit weg. Ik begon voor tweehonderdenvijftig gulden in de maand. Dat vond ik allang mooi want ik wilde maar een paar maanden blijven en dan verder gaan met m’n studie. Toen ik begon waren ze bij Veronica net het stadium voorbij van: „Heden woensdag, gehaktdag in het Westland”. Ik moest reclameteksten maken voor de meest vreemdsoortige dingen: koekjes, bloembollen, kousen, enfin niks was te gek. Ik had zoiets ook nog nooit gedaan dus ik begon maar… We hebben wel gelachen. Nou ja, je kent dat verhaal van Hollen-Bollen. We deden in die tijd soms een hele dag over zo’n spotje en het hele bedrijf lag dan gewoon stil. Iedereen moest meedoen en we konden alle stemmen die er bij ons rondliepen wel ergens voor gebruiken. Het was mijn bedoeling om drie maanden bij Veronica te blijven, maar in augustus brak er paniek uit. In die dagen was het nog zo dat ook deejay’s nog wel eens op vakantie gingen. Lekker in de zon liggen of zo en ze werden zelfs op Nederlandse stranden gesignaleerd. .. Er waren precies zoveel deejay’s als we nodig hadden en als er dus iemand een weekje weg ging liep de hele boel in de soep. Er was al iemand met vakantie of ziek, dat weet ik niet meer en Tony Vos ging er ook een paar weekjes tussen uit. Ome Juke noemden we hem toen omdat hij de man was van de juke-box. Vlak voordat-ie z’n koffers pakte zei-ie: Willem als jij nou eens de juke-box over nam zou dat een hele geruststelling voor me zijn en kan ik fijn op vakantie.
Nou en daar zat ik dan. Ik wist van niks jo. Nee, laten we eerlijk zijn, wie wist er in die dagen wel wat. Als je nu met iets begint ga je er van te voren over nadenken. Je bekijkt het een beetje. Maar toen… ben je gek. Alles wat Veronica deed was toch goed en mooi. Je moet maar eens naar die bandjes luisteren van de eerste jaren. Allemaal Oscar Peterson en Dave Brubeck. Altijd goed. Jingles hadden we ook niet. Dat kwaad is pas van later jaren. Het enige jingeltje dat we hadden was „Dit is radio Veronica met gevarieerde muziek”, en dan hoorde je inderdaad wat. Eerlijk is eerlijk…
Ik begon dus met die jukebox en dat ging er geloof ik wel in. Ze zeiden tenminste blijf hier maar werken dan kun je fijn programma’s maken. loost mag het weten begon ik toen aan, en ik was deejay hè. Pracht vak en wat heel belangrijk is je hebt er geen diploma’s voor nodig. Eigenlijk moet je je van dat Veronica van vroeger niet zo heel veel voorstellen hoor. Het was wel aardig voor de mensen die eens wat anders wilden horen dan de zuilen, maar hits of een top veertig bestonden toen nog niet. De enige die een beetje In die richting ging was het blad Tuney Tunes. En we zaten toen ook nog met de ellende dat we programma’s hadden van een kwartier of een half uur. Luxemburg waar je in die tijd toch wel tegen op keek had dat ook nog. Zo langzamerhand werden het bij ons programma’s van een uur en nog later shows van twee uur zoals nu nog steeds. Daar heb ik toch wel even voor moeten vechten! Een deejay die twee uur achter elkaar voor de microfoon zit. Dat kan toch helemaal niet, Willem. Daar worden de mensen gek van Willem. Zo verliezen we alle luisteraars Willem…
Nou mooi dat het wel kon. Kijk toen ik later programmaleider werd ben ik naar Amerika gegaan en daar zaten jongens drie uur achter een microfoon. Hele normale zaak en niemand die er wat van zei want ze waren niet anders gewend. Nou zag ik drie uur niet zitten maar shows van twee uur konden volgens mij best en het is wel bewezen dat een geen enkel probleem geeft bij een commercieel station.
Ik zag daar in Amerika bij die topstations ook allemaal vodjes waar de top-veertig op stond gedrukt. De mensen waren helemaal gek van die papiertjes en waarom zouden wij dat dan ook niet gaan doen dacht ik toen ik hier weer terug was. Ik heb weer als een gek moeten praten voordat het allemaal voor elkaar kwam maar we kregen het er door en die topveertig bestaat nog steeds. Ik spring misschien een beetje van de hak op de tak maar het is ontzettend moeilijk om nou precies jaar na jaar te vertellen wat er allemaal is gebeurd. Ik heb die andere stukken gelezen maar hier en daar kloppen de jaartallen ook niet. Tja’s ook logisch. Kijk, iedere dag gebeurde er wet geks en je zat helemaal in dat sfeertje. Na een poosje viel het je helemaal niet meer op dat je met zo’n stelletje gekken werkte.
Na juke-box bleef ik dus. Niet In vaste dienst. Ben je gek! Ie maakte je programma’s en haalde iedere maand je geld, dat was alles. Een planning zagen we toen ook niet zitten. Ie begon gewoon als je wakker werd of als er een cel leeg stond en voor de rest bekeek je het maar. Hebben ze je nog niks verteld over dat lunchen iedere dag. Dat was hardstikke gezellig. In de discotheek werd iedere middag een grote tafel gedekt en daar zat het voltallig personeel dan uitgebreid aan te lunchen. Jonge, het leek wel een restaurant. Zaten we lekker te ouwehoeren en te eten en dan zei een deejay tegen een technikus: Zeg zullen wij ZO een paar uurtjes gaan maken. Als beide partijen dat dan zagen zitten gingen ze. Maar nooit gedonder van programma’s die niet op tijd klaar waren hoor. Altijd dik voor elkaar.
Ik kan me uit die begintijd trouwens ook niet herinneren dat we heibel met elkaar hadden, ja, af en toe een klein ruzietje, wat wil je met al die driftige tiepetjes, maar echte rellen hadden we niet. O ja, dat was Ik nog vergeten bij de topveertig waar we het net over hadden. Geen hits draaien en zo zat me toch niet lekker en ik begon op vrijdagmiddag een programma dat heette het voorlopig nederlands platenelftal. Een soort top elf. Om dat ding samen te stellen luisterde ik eerst naar Herman Stok en zijn Tijd Voor Teenagers. Wat ging, wat bleef, wat kwam…ja zo was dat. Dan belde ik wat platenmaatschappijen op en dan keek ik in een Hilversums weekblad waar platenzaak Ger de Roos een soort top tien in had, even schudden in de grote hoed en ik had mijn voorlopig nederlands platenelftal.
Het sloeg natuurlijk nergens op maar we hadden in ieder geval wat en dat was beter dan helemaal niks. ik ging in die tijd ook nog reteketet in dienst. Daar hebben ze me in de opleiding aardig te pakken gehad. Ik was toen al min of meer bekend in den lande zoals dat dan heet en het was de hele dag, hé Joost doe jij dat nog maar even over je zit hier niet bij de radio jo! En dan moest ik weer een extra baantje tijgeren. ’s Avonds als de dienst was afgelopen liep ik op m’n tenen maar ik wilde me niet laten kennen dus ik ging iedere dag dapper door. ‘Avonds in het legergroen naar Hilversum programma’s maken en al met al hebben ze nooit een goed militair van me kunnen maken. Na die opleiding in Amersfoort werd ik overgeplaatst naar Crailo. Daar heb ik een prima leventje gehad want ik werd daar ziekenverpleger. Goed van eten en drinken en ik had een dokter die gek was op Miles Davis. Daar draaide ik dan af en toe een plaatje voor en als er een leuk nachtconcert was regelde ik kaartjes voor hem. Zoiets scheelt altijd. Gek hè…
Nou in mei ‘64 kwam ik uit dienst dat was na die overval van de artiesten op Veronica. Weet je dat niet. O jonge dat was toen een stunt. Op 1 april 1964 in de vroege ochtend is de Veronica overmeesterd door Willy Atberti, Rob de Nijs, lohnny Lion, Anneke Grönloh, nou ja, alles wat toen maar enige naam had was er bij. Bob Rooyens, fred Oster en die jongen van de KRO Han Mulder waren de organisatoren van de hele grap. Al die artiesten zijn life vanaf het dek van de Veronica gaan uitzenden. Niemand wist er iets van, behalve de directie, maar dat hoorden we achteraf. Ik zat nog in dienst en ik deed de radio aan en ik schrok me rot. De Veronica overvallen, onze programma’s werden niet uitgezonden en als de donder regelde ik een verlofpasje. Hans Oosterhof was toen net programmaleider en die man was helemaal in paniek. We zijn verloren riep-ie maar steeds, we zijn nu echt verloren. Nou viel dat achteraf natuurlijk best mee, maar we zaten er wel in onze rats. Het klonk allemaal nogal gezellig en wij zijn er ’s middags heen gevaren en toen bleek dat het een stunt was. Wel een hele goeie want we stonden mooi op de voorpagina van Paris Match en de kranten stonden er de volgende dag vol van. Bob Rooijens en Fred Oster hebben van de MKO ontzettend op hun donder gehad en ik geloof dat Han Mukler o.a. door dat geintje op de Veronica ontslagen is bij de KRO!
Die artiesten hebben trouwens wel geweten dat ze aan boord zijn gegaan. D’r waren er een zootje ziek! De Wama’s zaten er ook en een van die twee, ik weet echt niet meer wie, riep maar steeds gooi me maar over boord, gooi me maar over boord. Zo ellendig was die man. We hadden in die dagen wel meer stuntjes hoor. Ik vond gewoon dat we wat meer aan public relations moesten doen. Er was toen een ronde van het lJsselmeer en daar hadden wij dan een Veronicaploeg in. Jonge jonge dat is lachen geweest. We hadden een geluidswagen omgebouwd en daar zat ik in en draaide plaatjes. Af en toe moest er dan ook een ooggetuigenverslag komen en omdat ik toch in die wagen zat was ik de aangewezen persoon voor dat werk. Ik voelde me net Barend Barendse. Ik wist er geen bal van maar ik heb me wel een peer dagen kapot gelachen.
In Amerika had ik ook een T-shIrt gezien waar de naam van het radiostation op stond. Dat leek me wel een leuke stunt voor ons ook. Het werd me een rage, Ie kon opbellen en als je naam dan op de zender werd genoemd kreeg je een shirt gratis. In een paar maanden tijd waren we duizenden van die krengen kwijt. We konden ze gewoon niet aan laten maken. Ik zweer het je. Ze deden alles om maar aan zo’n ding te komen. In die tijd van die stunts begon het eigenlijk allemaal een beetje serieus te worden. Tot die jaren had iedereen maar zo’n beetje gedacht nou ja, Veronica, dat zijn een stelletje vogels die voor de lol radiootje spelen, jongens van de omroepen keken je gewoon niet aan. Die voelden zich gewoon veel te goed om met iemand van Veronica te praten. De platenmaatschappijen zagen het helemaal niet zitten. Platen moest je zelf kopen. Je kreeg er niet een. Ik weet nog dat ik lungen Komm Bald Wieder zelf gekocht heb… De mensen vroegen er om en wat doe je dan. Ik weet nog goed dat ik Polydor belde om een plaat, ik weet niet meer welke plaat het was, en weet je wat ze zeiden: Ach jongen daar heb je niks aan. Er zit helemaal geen mooie hoes om die plaat. Dat is gebeurd hoor. In de tweede helft van de zestiger jaren is dat in- eens allemaal veranderd. Ik heb iedereen afgesloft maar niemand zag er brood in. Zelfs de topveertig zagen ze niet maar daar kwam gauw verandering in. Platen die hier vroeger altijd drie, vier maanden na Engeland of Amerika uitkomen bestaan niet meer. Daar hebben wij erg veel aan gedaan. We zorgden gewoon dat we alles uit Engeland of Amerika kregen en dan moesten de maatschappijen wel. Vandaag de dag is het heel normaal en gelukkig maar. Waarom zou Nederland achter moeten lopen!
Jan van Veen
‘Mister Candlelight’, oftewel Jan van Veen (Voorburg, 26 augustus 1944), begint zijn radiocarrière bij Veronica. Op 1 september 1964 wordt hij binnengehaald door programmaleider Willem van Kooten. De twee kennen elkaar uit hun diensttijd en zo weet Van Kooten dat Jan al een beetje als diskjockey experimenteerde. De twintigjarige dj gaat het programma Gouden discotheek presenteren, gevolgd door onder meer Jan en Alleman, Hits uit zee en de Top 40.
De leukste herinneringen bewaart Van Veen aan de drive-in shows in het land. “Willem van Kooten en ik waren de eersten die dit deden in Nederland”, vertelt hij. Overigens is de oorspronkelijke naam ‘Drijf-in-Show’, “vanuit het idee dat we met de boot het land binnendrijven.” Van Veen herinnert zich de allereerste show in 1965 in Loosdrecht: “Het was zo warm dat ik met ontbloot bovenlijf op het podium stond, maar de eigenaar vond dat niet kunnen. Als ik niet snel mijn hemd aantrok zou hij de stroom eraf halen..”
Legendarisch is de geboorte van de Adje Bouman Top Tien in Van Veens programma Muziek bij de lunch. De belangstelling voor bijzondere platen van technicus Ad Bouman is Van Veen niet ontgaan en hij besluit hem zendtijd te geven. Een slimme zet, want de ABTT wordt razend populair.
Ook Candlelight ontstaat aan boord. Na een aantal biertjes roept Jan tegen ‘Adje’ dat hij met een fluisterstem en kaarsjes aan brieven van luisteraars gaat voorlezen, waarop de technicus een LP van Mantovani tevoorschijn haalt. Bij het terugluisteren rollen de twee om van het lachen. Al snel stromen postzakken vol gedichten toe en van uit de hand gelopen grap groeit Candlelight uit tot cultfenomeen met een lange traditie. “Mensen herkennen een stukje van zichzelf”, aldus Van Veen over het succes van zijn gedichtenprogramma.
Minder romantisch is de bijnaam van de langwerpige hengelmicrofoon waarin de boomlange diskjockey zijn gevoelige teksten fluistert: De Berenlul. Tot ver in zijn Sky Radio-tijd zouden de dj en ‘De B.’ een onafscheidelijk duo vormen.
Op 1 december 1968 volgt Van Veen Willen van Kooten op als programmaleider. Onder zijn strakke leiding wordt Veronica wederom gekozen als populairste radiozender van Nederland. Intussen heeft Jan de dochter van Veronica-baas Dirk Verweij leren kennen, Loekie, met wie hij trouwt in 1969.
Als programmaleider probeert Van Veen de Veronicaanse vrijgevochtenheid wat in te tomen, maar dit wordt niet gewaardeerd. De druppel vormt een meningsverschil over de alarmschijf van 17 januari 1970. Jaap en Bull Verweij besluiten Jan van Veen te schorsen, waarop diens schoonvader Dirk Verweij spontaan ook zijn ontslag indient. De ruzie wordt bijgelegd, maar Van Veen vertrekt in 1971 met Willem van Kooten naar Veronica-concurrent Radio Noordzee, waar ze meer Nederlandstalige muziek willen brengen.
In de jaren ‘80 bij de AVRO en de jaren ‘90 op Sky Radio raakt zijn zwoele stemgeluid voorgoed verbonden met Candlelight. Andere programma’s doet Van Veen niet meer. Op parodieën als ‘Jan de Geile Gedichtenvoorlezer’ van Robert Jensen reageert hij laconiek: “Prachtig, dat stoort me nul komma nul.” Aanbiedingen om eens een ander programma te presenteren slaat de oud-Veronicaan af: “Het is gewoon een hobby voor me, naast het dagelijks werk.” Dat werk bestaat echter ook uit ‘Candlelight’; zo heet Van Veens eigen importgroothandel in panty’s en sokken (overgenomen van schoonvader Dirk Verweij).
Op het non-stop muziekstation Sky Radio is Van Veen jarenlang de enige presentator, totdat de zender in januari 2003 stopt met het gedichtenprogramma. Vierendertig jaar Candlelight komt daarmee met een klap ten einde. Sinds oktober 2005 is Mister Candlelight tot zijn grote opluchting toch weer te horen met de allermooiste doe-het-zelf gedichten, via zijn eigen internetstation Candlelight Radio. “Het concept is nog net zo levend als twintig jaar geleden”, aldus de radiomaker.
Jan van Veen is woensdag 29 april 2009 koninklijk onderscheiden en is benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau. De onderscheiding aan Jan van Veen wordt verstrekt omdat van Veen behoort tot ‘mensen die voor de bijzondere wijze waarop zij aan hun activiteiten inhoud hebben gegeven, waardering en erkenning verdienen vanuit de samenleving’. Op dit moment maakt hij nog steeds zijn programma Candlelight voor Radio 100% nl.
Eerder ontvingen voormalig Radio Veronica DJ’s Will Luikinga en Willem van Kooten al een koninklijk lintje.
Alle remmen los met Jan van Veen [6:20m]: Uunco Cerfontaine
Uunco Cerfontaine is 39 jaar en was al op jonge leeftijd gefascineerd door de radio. Tijdens zijn studie Communicatiewetenschappen in Amsterdam heeft hij een scriptie geschreven over radioformats. Daarna werkte hij onder andere als product manager bij platenmaatschappij EMI Music.
Toen hij in 1999 werd gevraagd om programmadirecteur te worden bij Radio 538, ging hij meteen op het aanbod in. In 2003 kwam Sky Radio met het aanbod om Radio Veronica op te zetten. Het ging zo goed dat hij de mogelijkheid kreeg om creative director te worden van zowel Radio Veronica als Sky Radio.
- In het verleden ben je programmadirecteur geweest bij Radio 538. Wat is het verschil tussen het programmeren voor Radio 538 en voor Sky Radio en Radio Veronica?
De manier van aanpak bij Veronica en Radio 538 lijken heel erg op elkaar. Op beide stations heb je namelijk te maken met DJ’s en non-spot acties. Bij Sky Radio is er geen presentatie, dus kun je alleen maar werken met het muziekformat. Dat is eigenlijk moeilijker. Je moet bij elke zender een gevoel bij je luisteraars ontwikkelen en dat gaat veel makkelijker als je mensen achter de microfoon hebt. Er zijn wel mogelijkheden om Sky Radio persoonlijk te maken, bijvoorbeeld door onze station voice Bart van Gogh. Hij praat heel erg naar de mensen toe. Tanja Jess hebben we erbij gehaald, mede omdat ze precies in de doelgroep valt en zelf ook Sky-luisteraar is.
- Wat houdt jouw functie van creatief directeur precies in?
We hebben een commercieel directeur en een creatief directeur. De één sleept het geld binnen en de ander geeft het uit, hahaha. Het komt erop neer dat ik verantwoordelijk ben voor de inhoudelijke kant van Radio Veronica en Sky Radio. Alles wat niet tussen de reclamejingles zit en niet in het nieuwsbulletin, is mijn werk. Ik selecteer dus de DJ’s en bepaal het format. Als het ware ben ik de architect van de radiostations.
- In jouw functie heb je een deel van de taken van de ontslagen Vranz van Maaren overgenomen. Waarom moest hij vertrekken?
Dat weet ik niet, maar volgens mij was het uitgewerkt tussen hem en de directie. Dat gebeurt nou eenmaal bij bedrijven. Toen hij vertrok, ben ik samen met Patrick Kraakman gevraagd om tijdelijk zijn functie over te nemen. Dat is van zowel mijn kant als van de kant van de directie goed bevallen, zodat ik nu de functie permanent heb gekregen.
- De Sky Radio Group is begin dit jaar overgenomen door de Telegraaf. Merk je daar wat van?
Nog niet, want het is nog best wel vers. Onze nieuwe bazen hebben we inmiddels wel gesproken. Ik vind het fijn dat ze in Nederland zitten en nog belangrijker is dat de Telegraaf zelf heeft aangegeven een emotionele binding te hebben met ons. Directeur Swartjes heeft zelfs aangegeven dat hij al jarenlang een vaste luisteraar is van Sky Radio. News Corp was onze oude eigenaar en daar waren we onderdeel van een internationale mediagroep. Het ging daar meer om een investering op afstand
We zijn momenteel aan het bekijken hoe we aan cross-promotie kunnen gaan doen. De Telegraaf is natuurlijk toch de grootste krant van Nederland en de Sky Radio Group is één van de grootste radiobedrijven. Ik kan me voorstellen dat de Telegraaf ons kan helpen op nieuwsgebied, bijvoorbeeld door een bijdrage te leveren aan het nieuws dat we uitzenden. Maar denk eens aan de grote sportredactie die prima Radio Veronica zou kunnen ondersteunen, want die zender richt zich op mannen en die doelgroep wil graag op de hoogte blijven van onder andere voetbal en schaatsen. Aan de andere kant hebben wij veel verstand van amusement en zou dat de Telegraaf weer kunnen helpen. De marketingafdelingen zijn in ieder geval druk met elkaar in gesprek.
- In de zomer van vorig jaar daalde Sky Radio fors in de luistercijfers. Hoe verklaar je dat het marktaandeel nu weer op een goed niveau zit?
Er is natuurlijk altijd een golfbeweging gaande. Voordat ik bij Sky Radio kwam, waren ze tien jaar lang marktleider. Heel veel mensen hebben dat met lede ogen aangezien en zijn zich op Sky gaan richten. Het gaat niet alleen om wat je zelf doet, maar ook om wat anderen doen. Er is een aantal stations geweest die, succesvol of niet, in ons vaarwater zijn gaan zitten.
Het probleem van Sky Radio werd dat het station zich heel erg moest gaan verdedigen. Omdat niemand het meer tegen Radio 538 op durfde te nemen, ging Sky het maar doen. Er werd wat drukkere muziek gedraaid en de slogan werd veranderd in “Non-stop Hits”. Maar aan de bovenkant kwam RTL FM erbij en ook Radio 2 werd een grotere concurrent voor Sky, want dat station is ook veel commerciëler gaan programmeren.
Het gevolg was dat Sky Radio als een soort octopus bezig was om allerlei aanvallen van alle kanten af te slaan, waardoor de zender voor de trouwe luisteraar minder herkenbaar werd.
Wat ik samen met Patrick heb gedaan is het relaxte karakter van Sky Radio weer benadrukken, zoals mensen het station ook kennen. Sinds begin dit jaar zijn we back to the basics. Ton Lathouwers wilde ook het échte Sky terug. We hebben een unieke formule waar je van kunt houden of niet.
- Denk je dat het stoppen van RTL FM positief is voor Sky Radio?
Ja. Het zal in totaal voor drie zenders positief zijn. Ten eerste Radio 2, want RTL FM was in Limburg heel erg groot en daar zijn wij niet te ontvangen. Dan Radio 10 Gold, want die zaten in dezelfde vijver te vissen met allebei vrouwen als belangrijke doelgroep. Als laatste nog Sky Radio. Dan is er in principe drie procent te verdelen, maar RTL FM zal ook (voorlopig) uit blijven zenden via de kabel, waardoor toch een deel van de luisteraars voor ze behouden blijft. Ik schat dat het bij ons uiteindelijk voor een stijging van een half procent kan gaan zorgen.
- Dat zou toch een mooi percentage zijn, want dan zit je boven de 10.
Absoluut, maar vergeet niet dat Caz! zich ook wil richten op onze luisteraars. Er luisteren veel vrouwelijke twintigers naar Sky Radio en die willen zij ook bereiken. De zender is nog klein, maar wie weet gaat dat veranderen. Als het aan gaat slaan, kan dat ons marktaandeel gaan kosten. Dan krijg je dus de situatie dat er aan de ene kant wat bijkomt, maar dat aan de andere kant het verdwijnt. Je kan het nooit helemaal voorspellen.
- Wat vond je eigenlijk van de toewijzing van het kavel van RTL FM aan 100% NL?
Als je kijkt hoe het bedoeld was, heeft 100% NL gelijk. Bij de ongeclausuleerde kavels zou er vooral gekeken worden naar het bod, terwijl dat bij de geclausuleerde geen rol van betekenis zou spelen, tenzij het programmatische bod even goed was. Wie heel eerlijk kijkt, ziet dat het verschil tussen 35 en 70 procent immens groot is. Ik hoorde Herbert in zijn openingsspeech zeggen dat een kleuter het verschil kan zien, maar een blinde kan het ook. Je kon erop wachten dat iemand als Herbert Visser rechtzaak na rechtzaak zou voeren om zijn gelijk te krijgen, want die man is zo gepassioneerd. Hij heeft uiteindelijk het kavel terecht toegewezen gekregen.
- In Hilversum ging enige tijd geleden het gerucht dat Sky Radio met presentatoren zou gaan werken. Is dat ooit overwogen?
Nee, niet zover ik weet. Het zou niet handig zijn, want het is één van onze belangrijkste benchmarks. Je zou dat alleen kunnen met Edwin Evers, want hij is zo populair dat mensen het wel pikken. Hij staat eigenlijk boven de radiowetten in Nederland. Wij onderscheiden ons juist van de rest door niet met presentatoren te werken en dan moet je daar ook niet aan tornen. Het gerucht dat Radio Veronica en Sky Radio van kavel zouden wisselen klopt ook niet, want je wilt niet weten hoeveel miljoenen je dan weggooit.
- Sommige mensen omschrijven Sky Radio als ‘saai’. Wat vind je daarvan?
Wij zijn een echte publiekszender. De mensen waar jij op doelt, zijn waarschijnlijk mensen die in Hilversum werken of er zouden willen werken. Wij richten ons op onze luisteraars en het enige dat wij belangrijk vinden is ons marktaandeel, want daaruit kunnen we afleiden of de Nederlandse bevolking ons leuk vindt. Wat de freaks vinden boeit me niet, die moeten maar naar Kink FM luisteren, wat overigens een hele goede zender is.
- Tijdens de etherfrequentieverdeling in 2003 verwierf Sky Radio onverwacht het kavel waar nu Radio Veronica op uitzend. Vlak na de verdeling is er onderhandeld met Radio 10 Gold, zodat dat station op de frequenties uit zou kunnen zenden. Vind je het achteraf beter dat de deal met die zender niet door is gegaan?
Ik vind het zeker fijn, want anders had ik hier waarschijnlijk niet gewerkt, hahaha. Commercieel gezien is het sowieso beter dat de deal niet door is gegaan, want Radio 10 Gold heeft een trouwe groep luisteraars, maar die zijn allemaal heel erg oud. De adverteerders hebben daar geen interesse in. Met Radio Veronica richten we ons op mannen tussen de 20 en 49 jaar en in die doelgroep willen de bedrijven graag reclame maken. We maken hier wel eens de grap dat de enige concurrent van Radio 10 Gold “de dood” is. Het merk van Radio 10 Gold is ook niet zo stoer, want als ik mag kiezen dan werk ik liever voor Veronica. Ik vind het trouwens wel een prima zender en het is knap dat ze zo’n hoog marktaandeel weten te scoren. De medewerkers zijn ook ontzettend professioneel. Het is alleen geen station dat we hier moeten hebben.
- Jeroen van Inkel werd aanvankelijk binnengehaald als boegbeeld van de zender. Waarom vertrok hij na een jaar?
Het was een eigen keuze, maar het kwam wel van beide kanten. Ik vind het wel ontzettend jammer, want ik had eerst met Jeroen gewerkt bij Radio 538 en daarna dus bij Radio Veronica. Hij is het ideale boegbeeld voor een 80’s en 90’s zender. Het is hier nooit van de grond gekomen, mede door privézaken bij hem. Hij was niet echt in goede doen. De clausules van Veronica vielen hem ook zwaarder dan dat hij aanvankelijk had gedacht. Men zegt wel eens dat iets ‘in goed overleg’ is gegaan en dat is hier zeker het geval. Bij Q-music kon hij een nieuwe start maken en ook privé maakte hij schoon schip. Dat was voor hem goed en voor ons ook.
- Het profiel van Radio Veronica is eigenlijk heel anders dan dat van Veronica TV. Is dat niet lastig?
Ja, natuurlijk. De gewone kijker en luisteraar ziet ons natuurlijk nog steeds als één bedrijf, zoals het in de jaren ’80 was met de formule van jong, snel en wild. Dat imago heeft Veronica TV nu, al is het profiel van de zender nog jonger dan toen. Destijds werd er ook gewoon Dynasty uitgezonden dat zich richtte op een breed publiek. Veronica TV is bijna een soort MTV. SBS 6 lijkt meer op Radio Veronica, maar SBS heeft nou eenmaal de keuze gemaakt voor de profielen van hun TV zenders zoals die nu zijn. Daar hebben we ook geen overleg over. We proberen elkaar wel te ondersteunen als dat kan, bijvoorbeeld tijdens de Veronica Muziekmaand afgelopen december. Wij hadden toen de Top 1000 Allertijden en Veronica TV had er speciale programma’s omheen.
- Stel dat je één van de clausules uit de etherfrequentievergunning zou mogen schrappen. Welke zou dat zijn?
De muziek-clausule, want het liefste gaan we helemaal onze eigen gang. In dat geval zouden we veel meer de kant van de Top 40 uitgaan, waarbij we ook nog eens Sky Radio uit de wind kunnen houden. Nog mooier zou eigenlijk een verbetering van de dekking zijn, want ik zou liever in iedere uithoek te ontvangen zijn. We wisten het toen we inschreven op het kavel, maar het blijft jammer dat we niet in heel het land zijn te ontvangen. We zijn nou eenmaal geen Publieke Omroep die wel in elke uithoek van Nederland te beluisteren is.
- Waarom zendt Radio Veronica zoveel lijstjes uit?
Omdat mensen het leuk vinden, want Nederland is echt een lijstjesland. Mensen zijn heel erg benieuwd naar het verloop van de lijst, al kun je alle posities gewoon op internet of, tijdens de Top 1000, in de krant vinden. Hierdoor luistert iedereen langer naar de zender. Als het effect ooit uitgewerkt is? Dan verdwijnt het weer en bedenken we iets nieuws.
- Wat klopt er van het verhaal dat de lijstjes vrijwel helemaal worden samengesteld door de muziekredactie?
Nee, dat klopt niet. Neem nou eens de downloadlijst die we elk kwartaal uitzenden. Die doen we in samenwerking met de iTunes Music Store en zij sturen ons steeds lijstjes met de meest gedownloade nummers. We filteren daar de platen jonger dan één jaar eruit vanwege onze clausule en omdat het een echt classicslijstje moet zijn.
- Hoe zie je de toekomst van radio en de rol van Radio Veronica en Sky Radio daarin?
Ik weet het niet. Een paar maanden geleden was ik op bezoek bij Sirius Satellite Radio die onder andere Howard Stern onder contract hebben staan. Momenteel lijden die honderden miljoenen euro’s verlies, in de hoop dat satellietradio over een tijdje populair zal gaan worden. In de toekomst zijn er misschien wel tien varianten van Sky Radio en evenzoveel edities van Radio Veronica. Maar ik weet nog niet welke techniek door gaat breken en wat straks de standaard zal gaan worden.
Nu zijn de mogelijkheden nog marginaal, maar er komt een tijd dat de distributie goed is en er voor iedereen een tijd komt zonder clausules en met bijvoorbeeld een Radio Veronica voor ouderen die het zeetijdperk zeer konden waarderen en aan de andere kant een Veronica-variant die helemaal wordt opgehangen aan de Top 40.
Veronica’s Top 40
Iedereen kijkt er naar uit, de grootste hits van het moment die achter elkaar de ether in worden geslingerd. Veronica’s Top 40, de enige echte hitlijst in Nederland. Het fenomeen zorgt voor verandering op de vaderlandse radio en groeit uit tot een waar stukje Veronica-nostalgie.
Geboorte van de Nederlandse Top 40
Willem van Kooten, alias Joost de Draaijer, maakt op Radio Veronica het programma ‘Joost mag het weten’, als Veronica-directeur Bull Verweij hem vraagt programmaleider te worden. De jonge dj gaat akkoord, op voorwaarde dat hij heel anders mag gaan programmeren. Hij wil van het nog vrij brave Radio Veronica een echt popstation naar Amerikaans voorbeeld maken.
In 1964 krijgt hij daarom geld voor een studiereis van twee weken naar New York, om te zien hoe daar commerciële radio gemaakt wordt. Van Kooten: “Ik had het idee om een hitparade te doen. Mijn bazen vonden het onzin, maar zeiden ‘ga je gang maar’. Dus ik vertrok naar de moeder aller kunsten op dit gebied. Bij de Top 40-stations WABC en WMCY zag ik hoe zij hun charts opstelden: op basis van hun eigen request line en de verkoop in platenwinkels.” Waarom een Top 40, en geen 30 of 50? “Mijn programma duurde twee uur. Daarin pasten precies veertig singles, plus reclame.” Op 2 januari 1965 presenteert De Draaijer op Radio Veronica de eerste ‘zaterdagmiddaggebeurtenis’. “Vraag ernaar, hij ligt voor je klaar bij je platenhandelaar, het gedrukte exemplaar”: De Nederlandse Top 40 is geboren.
Top 40 door de jaren heen
De hitlijst wordt door Veronica geïntroduceerd als de “Nederlandse Hitparade” en wordt op 21 mei 1966 omgedoopt tot de “Veronica Top 40″. Deze wordt elke zaterdag op Radio Veronica uitgezonden en groeit in de loop der jaren uit tot “De nationale zaterdagmiddaggebeurtenis” in het gelijknamige programma. De Top 40 blijkt enorm succesvol en ontwikkelt zich tot een waar fenomeen. Met het uitzenden van de hitlijst begint Veronica langzamerhand met de verschuiving naar een radiostation voor popmuziek.
Op zaterdagmiddag 31 augustus 1974 wordt voorlopig de laatste Top 40 uitgezonden op Radio Veronica. Het is “the day the music died”, de dag waarop de zeezenders moeten stoppen met hun uitzendingen. De exploitatie van de hitlijst wordt overgenomen door de Stichting Nederlandse Top 40, eigendom van Lex Harding en Rob Out. Op de vier zaterdagmiddagen in september 1974 wordt de Top 40 nog wel uitgezonden op de zeezender Radio Mi Amigo, dat doorgaat met uitzenden en de “anti-Veronicawetten” negeert. Vervolgens neemt de TROS de hitlijst over, waar hij op donderdag te horen is bij Ferry Maat op Hilversum 3.
Terug op het oude nest
De TROS geeft heeft stokje op hemelvaartsdag 1976 weer over aan Veronica. De Top 40 is terug op het oude nest. Vanaf 28 mei zal de hitlijst iedere vrijdagavond in slechts een uur worden uitgezonden door Veronica op Hilversum 3. Eveneens in het jaar 1976 vindt de Top 40 zijn weg naar de televisie. In elk Veronica-programma zal één van de veertig nummers worden getoond. Ook de belangrijke verschuivingen in de top 40 komen voorbij. Snelle stijgers, nieuwkomers en dergelijke worden uitgebreid behandeld. De presentatie is in handen van Lex Harding.
Door het behalen van de C-status krijgt Radio Veronica vanaf oktober 1978 meer zendtijd. De belangrijkste aanwinst is het verkrijgen van de radio uren tussen vier en zes op de vrijdagmiddag. “Daarop kunnen we eindelijk de hele Top 40 gaan uitzenden”, aldus Harding. Als Veronica later in 1982 de B-status bereikt, is er voor de Top 40-uitzending nog meer tijd beschikbaar. 39 uur radio zendt Veronica uit en daarin speelt de hitlijst een belangrijke rol.
De lijst der lijsten
In 1993 besluiten de omroepen op Radio 3 nog maar één hitlijst uit te zenden, om een einde te maken aan het grote aantal lijsten die in de loop der jaren zijn ontstaan. De lijst die overblijft is de Mega Top 100, afgeleid uit de Top 40, die gezamenlijk wordt uitgezonden door de TROS en Veronica op zaterdagmiddag en gepresenteerd door Daniël Dekker en Gijs Staverman. De Top 40 verhuist vervolgens naar Radio 538, waar de hitlijst tot op de dag van vandaag te horen is. Daarnaast zijn de hitnoteringen op zondag te zien bij muziekzender TMF. Ook gaat de legendarische lijst weer als de ‘Nederlandse Top 40’ door het leven, net als in 1974, toen Veronica haar uitzendingen moest stoppen.
Mijlpalen
Sinds de populaire hitlijst door Veronica in het leven is geroepen, is er al veel bereikt en heeft de lijst verschillende memorabele momenten voortgebracht.
Het eerste lustrum wordt in 1970 gevierd met een receptie in het Veronica-gebouw, dat bezocht wordt door een honderdtal artiesten die in de loop der jaren met een plaat in de Top 40 hebben gestaan. In 1974 bereikt Veronica met de lijst haar vijfhonderdste uitzending. Er volgt een jubileumuitgave van de dan nationaal en internationaal erkende Nederlandse hitparade. In 1977 is het tijd voor het volgende feestje, de bekende lijst bestaat dan 12,5 jaar, en zo worden nog verschillende andere jaargangen van de Top 40 uitgebreid gevierd
In augustus 1980 gaat de Top 40 nog even terug naar zijn roots. Een aantal medewerkers van de VOO, waaronder Lex Harding, keren op 29 augustus terug naar de Noordzee. Vanaf de boot worden de Tipparade en de Nederlandse Top 40 vlekkeloos in de ether geslingerd. Lex Harding neemt zoals al jaren geleden door hemzelf was aangekondigd, op 12 mei 1989 op een speciale manier afscheid van de Top 40. Vanaf Curaçao presenteert hij zijn laatste bijdrage via een satellietverbinding. Hij heeft de lijst dan maarliefst 18 jaar gepresenteerd. Erik de Zwart treedt in zijn voetsporen als nieuwe presentator.
Ter ere van het 40-jarig bestaan van de hitlijst zendt Radio Veronica zondag 2 januari 2005 de ‘Ultieme Top 40’ uit. De lijst met de grootste hits uit de afgelopen 40 jaar is samengesteld in samenwerking met De Stichting Nederlandse Top 40. De ‘Ultieme Top 40’ wordt gepresenteerd door Erwin Peters en in het programma doet Radio Veronica DJ Peter Teekamp rechtstreeks verslag van de officiële opening van het “Top 40 plein” in Almere door burgemeester Annemarie Jorritsma en Erik de Zwart.
Het gedrukte exemplaar
“Vraag ernaar, hij ligt voor je klaar bij je platenhandelaar, het gedrukte exemplaar”. Vanaf de tweede uitzending, op 9 januari 1965, is de Top 40-lijst ook wekelijks in gedrukte vorm bij veel platenwinkels verkrijgbaar. De term ‘het gedrukte exemplaar’ sluipt er sinds het begin van Veronica’s hitlijst in Nederland in. Het is de Top 40 op papier, die door veel mensen wekelijks in huis wordt gehaald. Achter sommige van deze lijsten zit een bijzonder verhaal.
Het allereerste exemplaar bijvoorbeeld verschijnt aanvankelijk niet in druk, maar wordt pas veel later alsnog officieel afgedrukt. Ook het gedrukte exemplaar van 26 december 1970 is uniek. Deze top 40 was identiek aan die van de week daarvoor, iets dat verder nog nooit is voorgekomen. Er stond geen énkele stip in, dus elk nummer was op dezelfde plaats blijven staan!
Vanwege een protestactie van Radio Veronica tegen de mogelijke verdwijning van de zender wordt de Top 40 van 30 juni 1973 niet afgedrukt. In plaats daarvan verschijnt er die week een gedrukt exemplaar zonder hitparadenoteringen met dwars daaroverheen de tekst: “OOK DIT VERDWIJNT ALS VERONICA VERDWIJNT” in grote, zwarte letters. Deze Top 40 wordt bovendien nooit uitgezonden door Radio Veronica.
Vanaf 2003 wordt het gedrukte exemplaar tijdelijk niet uitgegeven, vanwege te hoge kosten. Als de Stichting Nederlandse Top 40 in 2005 een samenwerkingsverband aangaat met de Free Record Shop, keert het stukje nostalgie van de Nederlandse Top 40 toch weer terug en is de hitlijst weer op papier verkrijgbaar.
Samenstelling
De Stichting Nederlandse Top 40 is sinds 1974 verantwoordelijk voor het samenstellen en publiceren van de hitlijst. Net als aan de Top 40 zelf, zit ook aan de stichting een Veronica-historie vast. Toen de zeezender het zwijgen werd opgelegd besloten Rob Out en Lex Harding de Top 40 voort te zetten en richtten de Stichting Nederlandse Top 40 op. Sindsdien is deze Stichting, waarvan Harding voorzitter is, verantwoordelijk voor het voortbrengen van de populairste hitlijst van Nederland. In November 2006 neemt voormalig Top 40 presentator Erik de Zwart het roer van Harding over.
De Top 40 wordt samengesteld op basis van verkoopcijfers en airplay. Airplay wil zeggen: hoe vaker een nummer op radio- en televisiestations gedraaid wordt, hoe hoger het in de hitlijst staat. Dit principe wordt in de Top 40 meegeteld sinds 1 juli 1999 en is ingevoerd om de invloed van de dalende singleverkoop op de hitlijst te beperken. Hiervoor was de lijst alleen op de wekelijkse verkoopcijfers gebaseerd. Sinds 2003 worden legaal gedownloade singles ook in de samenstelling van de Top 40 meegewogen.
Bijzonder detail is dat de lay-out van de lijst met de bekende “stippen” sinds het begin van de Top 40 vrijwel hetzelfde is gebleven. In de lijst wordt met een (super)stip aangegeven welke platen zich snel naar de top bewegen. Elke plaat die op een van de nummers 11 tot en met 30 terechtkomt en daarmee drie of meer plaatsen stijgt, krijgt op dat moment een stipnotering. Ook platen die in of naar de top 10 stijgen, krijgen een stipnotering. Naast stipnoteringen worden ook superstipnoteringen toegekend. Is het aantal gestegen plaatsen in de top 10 vijf of meer óf in de top 25 tien of meer, dan wordt een superstip uitgedeeld.
Records
Oneindig veel hits zijn de revue gepasseerd en vele minder bekende en vooral bekende artiesten braken door tot de legendarische recordlijsten van de Top 40. Wie is nou de meest succesvolle artiest en wie stond het langst op nummer één? Hieronder een kort overzicht.
Meest succesvolle artiesten met het aantal weken in de Top 40
1. Madonna, 466 weken
2. The Rolling Stones, 442 weken
3. Beatles, 312 weken
Meeste singlehits
1. BZN, 53
2. Madonna, 50
3. Golden Earring, 46
Meeste nummer 1 hits
1. The Beatles, 16
2. Marco Borsato, 11
3. Abba, 8
Meeste weken op nummer 1
1. Marco Borsato, Dromen zijn bedrog - 12 weken
2. Marco Borsato, Rood - 11 weken
3. Bryan Adams, (Everything I do) I do it for you - 11 weken
Blijvend succes
Nog altijd is de legendarische hitlijst op de radio te horen en neemt de populariteit niet af. Het stukje nostalgie van Veronica is nationaal en internationaal bekend en bringt in Nederland een verandering teweeg wat betreft de Nederlandse popmuziek. Iedereen volgt nog steeds de ontwikkelingen binnen de ‘enige echte’ hitlijst en de Top 40 kluistert al tientallen jaren vele luisteraars aan de radio.
Sieb Kroeske
In 1982 speelt U2 live tijdens het programma Countdown in Concert. Het wordt opgenomen in Hattem en het nummer I Will Follow wordt de eerste hitsingle van U2 wereldwijd, maar het haalt net niet de top tien. Men weet dan nog niet wat er allemaal gaat komen. “Op een gegeven moment hadden we het vijfde album van U2, The unforgetable fire. Er waren al twee singles uitgebracht, maar ik wilde nog een derde single uitbrengen, namelijk Bad. Dat mocht niet, Paul McGuinness de manager van U2 zei, ‘We don’t want to get the blood out of the stone!” Sieb heeft anderhalf jaar daarvoor wel toestemming gekregen om het nummer Sunday Bloody Sunday uit te brengen. Hij brengt het nummer uit op single waarna het naar de top drie schiet en uiteindelijk goud wordt. Er is echter veel ophef, omdat het een controversieel nummer is. Het gaat namelijk over de problemen in Noord-Ierland. Sieb wordt op het matje geroepen in London maar uiteindelijk wordt het hem vergeven.
“Mijn vader wilde dat ik apotheker werd. Dat vond ik helemaal niks en ‘gelukkig’ zijn mijn ouders op mijn dertiende gescheiden en was die druk eraf. De passie voor muziek is heel vroeg binnengekomen. Ik luisterde al vroeg naar Radio Luxemburg. Ik voelde me lekker bij muziek, het was als een warm nest. Ik was duidelijk een Veronica luisteraar en geen Noordzee luisteraar. Beatles vs Stones verhaal.”
De Veronicafan houdt op jonge leeftijd de Ad Bouman Top Tien bij. Als trouwe luisteraar mag hij zelfs bij de honderdste uitzending naar de studio van Veronica in Hilversum komen. Sieb levert vaak commentaar en vanwege zijn vele volgende bezoekjes wordt hij gezien als de sidekick van het programma.
“Ik kwam een keer Tineke in de gang tegen bij Radio Veronica en ze vroeg of ik haar programma wou overnemen. Nou had ik wel gezegd dat ik een dj was, maar niet dat het in een bar dancing in Harderwijk was! Ik was een zeventienjarige snotneus en had nog nooit een radioprogramma gemaakt. Tineke was echt mijn radiomoeder. Op een middag vroeg Tineke of ik verzoekjes voor de show kon uitkiezen. Nadat ik een paar brieven had uitgekozen, bleek later dat ze op de achterkant van een aantal brieven een kruis had gezet. Het was dus een test en ik had de goeie er uitgekozen. Dat vond Tineke heel leuk.”
Na zijn havo eindexamen, is Sieb Kroeske een vaste invaller. Soms neemt hij op één dag, vijf programma’s tegelijk op. “In het begin was ik een scholier en zo werd ik in eerste instantie ook behandelt. Mijn moeder had me nog wel aangemeld voor de PABO in Amersfoort, ik ben maar één dag geweest. Ik werkte bij Veronica en kreeg een leuk salaris! Met een aantal technici had ik heel leuk contact en een aantal dj’s werden échte collega’s, waaronder Tom Collins. De populaire dj’s zaten toch op een apart eilandje. Rob Out was voor mij een enorm voorbeeld, van hem heb ik het meest geleerd, bijvoorbeeld de manier waarop je met mensen omgaat. Hij deed alles op gevoel. Dan was er bijvoorbeeld een nummer wat hij hartstikke leuk vond en daar moest de hele wereld voor aan de kant. Er zijn vele successen uitgekomen, maar ook vele flops. ”
Sieb moet op een gegeven moment voor Out ergens whisky vandaan zien te halen in het Veronicagebouw. “Ik ging overal kijken, maar kon het nergens vinden. In de kelder stond nog wel whisky, maar die zat op slot. Ik moest de deur maar openbreken van Rob. Een vriend van mij, die er ook was, zei dat hij een breekijzer in zijn auto had liggen. Hadden we die maar nooit gebruikt. We maakten blijkbaar zoveel geluid met het openbreken dat Bart van Leeuwen het boven in de studio kon horen. Hij kwam met een lang microfoonsnoer naar beneden.” Dit spektakel is later in de show van Bart op de radio te horen geweest. Na dit incident wordt Sieb ontslagen en stort zijn wereld in. Het is echter één van de laatste weken van Radio Veronica, want de zeezender moet kort daarna van de overheid stoppen. Op 31 augustus 1974 wordt Radio Veronica opgeheven. De ledenadministratie blijft bestaan en Sieb mag daar toch weer aan de slag van Rob Out. Daarnaast werkt hij tot 1979 bij de Stichting Top 40 waar hij onder andere de Top 40 en de LP Top 50 samenstelt . Door ruzie met Lex Harding vertrekt Sieb en zet hij zijn carrière voort bij platenmaatschappij BMG.
Als U2 in 1987 optreedt in de Kuip in Rotterdam wordt hij als een VIP behandelt. “Door mijn vertrek bij BMG was er speciaal een limousine geregeld die ons van huis ophaalde. Aangekomen bij de Kuip kregen we een VIP-pas en hadden ze een ‘speciale’ plek bij de band gemarkeerd waar we mochten staan. Tijdens het concert kwam de manager van U2, Paul McGuinness met twee bodyguards naar mij toe en zij zette mij voor het podium neer. Ik moest champagne inschenken voor de band, maar voordat ik de kans kreeg stopte Bono opeens met zingen. Hij zei, in het Nederlands vertaald; ’Jongens dit is Sieb, hij heeft voor ons gewerkt en hij heeft ons groot gemaakt. Dankzij hem staan we hier, maar hij gaat ons nu verlaten. Hij wordt nu de manager van de charts in Nederland en we willen die nummer één hit! Dus jullie moeten nu voor hem gaan zingen!’ Ik weet geeneens meer wat ze hebben gezongen. Ik heb de champagne ingeschonken en ben toen snel voor dat podium weggegaan.”
Na het optreden brengt de limousine met politie escorte Sieb naar een restaurant in Amsterdam. Hij beseft dat ze door een wit busje worden gevolgd, maar niet waarom dat gebeurt. “We waren aangekomen en opeens stapt de band uit het busje. Bono gebaart van, de cirkel is nu rond. Dat deed heel zeer want ik besefte toen echt dat ik ze ging verlaten.”
Tijdens het etentje gaat het over U2 en Sieb zijn tijd bij BMG. Als U2 in die tijd in Nederland is voor bijvoorbeeld promoties, gaat Sieb altijd mee. “Ik ging altijd langs huis, terwijl we onderweg waren. Even bij mijn familie kijken en de band zat dan altijd te wachten in de auto.” Bono gaat tijdens het eten op de tafel staan, deed een toneelstukje en zegt daarbij, “Ooh, the family is more important than me!” Het heeft een enorme indruk op hen achtergelaten, dat familie heel belangrijk voor Sieb is. “Paul McGuinness bedankte me voor alles en zei dat hij veel van mij had geleerd, vooral om altijd eerlijk te blijven. Dat waren hele leuke dingen om van deze mensen te horen.”
De ruzie tussen Sieb en Lex is enigszins gesust en als Sieb Kroeske op het punt staat om hoofd marketing manager te worden bij BMG, vraagt Lex of hij terug wil keren bij de Stichting Top 40. De verkoop van singles daalt namelijk en het gaat minder goed met de stichting. Sieb twijfelt, maar dan begint zijn hart te spreken en roepen de lijstjes hem weer terug. In 1987 wordt hij directeur van de Stichting Top 40 en maakt hij de hitlijst binnen korte tijd weer populair. Wat hem het meest is bijgebleven zijn de grote hits én artiesten die hieruit zijn voortgekomen door onder andere de tipparade en de alarmschijf.
Als er in 1992 weer een ruzie woedt tussen Sieb en Lex, stapt Sieb op. Al snel richt hij zelfstandig de Mega Top 50 op waar hij tot 1996 directeur is. “Op een gegeven moment was ik het zat. Ik voelde een enorme druk van de muziekindustrie om hun plaatjes er in te zetten. Mensen werden waar je bij stond omgekocht.”
Gijs Staverman
Gijs Staverman (Alkmaar, 23 maart 1966) wordt door zijn ouders katholiek opgevoed. Op de middelbare school blijkt dat Gijs niet echt van leren houdt. Hij draait op de mavo liever plaatjes op klassenfeesten. Voor een extra zakcentje gaat hij aan de slag als dj in een bar, een lokale ziekenoproep, bij een etherpiraat en een lokaal radiostation.
Zeven jaar lang bestookt Gijs omroepen met cassettebandjes, brieven en in elkaar geknutselde roddeltijdschriften met opschriften als ‘Gijs Staverman is de beste dj van Nederland’, meldt Gijs in een interview bij de NPS. Gijs wil koste wat het kost beroemd worden. Hij geeft in 1991 zijn fotocarrière maar al te graag op, wanneer Lex Harding hem uitnodigt om bij Radio Veronica als professioneel diskjockey te komen werken. Iedere vrijdagnacht presenteert hij samen met Wessel van Diepen het programma O, wat een nacht. Naar eigen zeggen is zijn nieuwe collega Ferry Maat altijd al een held voor Gijs geweest.
Van Inkel verandert zijn programma naam eenmalig in Dinges & Van Inkel, als Gijs op een dag mag invallen voor Adam Curry. Gijs stapt televisieland in als Erik de Zwart overstapt naar Radio 538. Hij neemt het programma De Top 40 (later Mega Top 50) over. De eerste uitzending is voor Gijs een zenuwachtig, maar wel een spannend drama. De harde werker doet voice-overs van de shows van Marc Klein Essink en Robert ten Brink. Gijs presenteert ook Veronica-strandconcerten en reist met de Veronica Discoshow door Nederland.
“Televisie is eigenlijk leuker dan radio”, zegt Gijs omdat hij toch een beetje ijdel wil zijn. Zijn haardracht is uitgegroeid tot een nationale discussie. “Ik hou niet van kerels met los haar”. Hij draagt altijd een staart, ook na de vele aanvragen van jeugdige en vooral vrouwelijke fans om het nou eens los te dragen. Ook opvallend is zijn lengte van 1.96 meter. Gijs werkt zich op tot ‘het nieuwe gezicht’ en ‘bekende Nederlander’. Twee jaar na een klein rolletje als diskjockey in de film Angie wordt hij in 1995 door de lezers van het blad Mega Top 50 uitgeroepen tot de populairste dj van Nederland.
In 1997 komt Gijs Staverman met zijn eerste eigen televisieshow genaamd Streetlive, een spannend programma waar deelnemers op straat wordt gevraagd om mee te doen aan een geldquiz. Tijdens dit spel wordt een persoonlijk waardevol bezit (bijvoorbeeld een trouwring of horloge) op het spel gezet. Gijs is niet te stoppen en programma’s als onder anderen Boobytrap, Lovetest, Typisch ’90, Hoe voelt het om…? en Staverman ziet alles volgen. Boobytrap is één van zijn bekendste programma’s waar de verborgen camera registreert hoe pestkoppen nu zelf in het ootje worden genomen. In Lovetest wordt gekeken hoe bestendig de relatie van jonge geliefden is als deze gescheiden op vakantie worden gestuurd. Gijs toont historische momenten in Typisch ’90. In het verhelderende programma Hoe voelt het om…? kruipen Gijs en Floortje Dessing in de huid van bijzondere, soms bizarre en uiteenlopende personen.
Naast al het presenteerwerk, maakt Gijs ook plaats voor zijn andere grote liefde: radio maken. Gijs heeft zoals meerdere dj’s geen vast radiostation. Hij maakt een tijdje radio bij Hitradio Veronica, Veronica FM, Yorin FM en later bij RTL FM. Op de radio presenteert Gijs programma’s als de Nederlandse Top 40, later Mega Top 50 en Ook Goeiemorgen: een ochtendprogramma op Veronica, waar de gasten hun eigen ontbijt klaarmaken. Staverman op stelten is een show met spelletjes, nieuwtjes en de laatste hits. In programma’s als Staverman’s Classics, Staverman’s Drive-Time en Gijs en Wout in de middag draait hij op vaste uren gewoon lekkere plaatjes.
In januari 1999 ontmoeten Gijs zijn huidige vriendin Pearl elkaar via een uitnodiging die zij beiden ontvangen van een reis- en evenementenbureau. Het betreft een feest in de discotheek Roxy. “We doen het toch beter dan het reisbureau en de discotheek; het eerste is inmiddels failliet, de tweede afgebrand”. Op 35-jarige leeftijd (2001) begint Gijs zijn eigen bedrijf Underdogmedia. Dit ‘bedenk/ideeënbureau’ komt met plannen, events en concepten voor zowel radio, televisie als bedrijven.
Gijs leest in mei 2003 voor op De Nationale Voorleesdag in Schagen. Dit jaarlijks terugkerend evenement is bedoeld om scholen en ouders te stimuleren uitgebreid aandacht te besteden aan voorlezen en het belang ervan. 2003 is ook nog eens het jaar van de 2000ste Top 40. Hier presenteren Gijs en andere oud-presentatoren deze legendarische lijst. Het jaar erop houdt Gijs zich voornamelijk bezig met presenteren.
Eind februari 2005 presenteert Gijs het nieuwe programma De Farm op Yorin. “Eigenlijk ben ik helemaal geen fan van reality programma’s”, maar De Farm vind Gijs bijzonder omdat de kandidaten de kans krijgen tweehonderd jaar terug in de tijd te gaan. Zestien avonturiers reizen naar Zuid-Afrika om hier zonder enige luxe een boerderij draaiende te houden. Gijs Staverman zelf op The Farm? “Een dj zonder muziek? Dat ik mijn iPod niet kan opladen, ja dat is denk ik wel de grootste straf”. Op 10 april dit jaar gaan Gijs en Tim Immers (acteur) in het reisprogramma Boarding reizigers gezelschap houden om te ontdekken wat verschillende wereldsteden te bieden hebben.
Begin 2006 gaan er geruchten dat Gijs terugkeert naar Radio Veronica. In september dit jaar vervangt hij Jeroen van Inkel in de ochtend. Hierna gaat Gijs een vast programma maken: “de naam, de precieze tijden en de invulling zijn nog niet bekend”, aldus Gijs in de Telegraaf. Zijn vriend en collega Wouter Goes gaat in september ook bij Q-music aan de slag. Niemand zal er van opkijken als zij samen weer een programma gaan doen. Op deze manier kan Q-music op een tweede Veronica gaan lijken.
Sieb Kroeske
Op zijn dertiende ontdekt Sijbrand Kroeske (Bloemendaal, 4 september 1954) Radio Veronica, en raakt verslaafd aan hitlijsten. In een map noteert hij wekelijks de Billboard Hot 100 en de Top 40, waarvan hij vanaf 1968 ook het gedrukte exemplaar verzamelt. Ook de Adje Bouman Top Tien houdt hij bij. De Harderwijkse scholier begint brieven te sturen met tips en aanmerkingen en wordt zo een belangrijke informatiebron voor Ad Bouman en Lex Harding. Regelmatig wordt hij thuis gebeld; of hij even de laatste ABTT kan opnoemen als die weer eens kwijt is. Al snel is Sieb Kroeske ‘sidekick’ avant la lettre.
De vaste brievenschrijver krijgt een erebaan als voorzitter en in de 100e aflevering mag de 17-jarige Sieb naar de studio komen. Na vele volgende bezoekjes vraagt Tineke de Nooij hem in 1972 haar avondprogramma over te nemen als zij naar het ziekenhuis moet. Rob Out vindt het prima. Na zijn eindexamen in 1973 is Kroeske vaste invaller en tot het einde van de zeezender presenteert hij de Sieb Kroeske Show. Vooral de jaarlijkse Single Top 100, de Top 100 Aller Tijden en de LP Top 50 Aller Tijden vindt hij prachtig om te doen.
Na het verdwijnen van Radio Veronica zet Sieb (de broer van Jan Douwe Kroeske) ledenwerfacties op en houdt hij de ledenadministratie bij. Daarnaast gaat hij werken voor de Stichting Nederlandse Top 40, waar hij wekelijks de Top 40, de LP Top 50, de Nederlandstalige Top 20 en de Disco Top 40 samenstelt.
In september 1979 zet de muziekliefhebber zijn talent in voor platenmaatschappij Ariola/BMG. Daar haalt hij de band U2 naar Nederland, waarmee hij aan de voet staat van hun succes. Dankzij Kroeske’s expertise gebruikt het platenlabel Island Records Nederland als testmarkt voor artiesten als Joe Cocker, Robert Palmer en Grace Jones.
In 1987 vraagt Lex Harding hem terug te keren bij de Top 40, maar nu als directeur. Daar heeft Kroeske wel oren naar. Hoewel de verkoop van singles begin jaren negentig daalt, blijft hij overtuigd van de traditionele hitparade: “Er is nog steeds geen beter middel om een nieuwe artiest te laten doorbreken.”
In december 1992 stapt hij op uit onvrede met het beleid van het bestuur van de Stichting. Maar op hitlijsten is Kroeske nog lang niet uitgekeken. Al snel richt hij de Stichting Mega Top 50 op, waarvan hij van 1993 tot april 1996 directeur is. Daarna begint Kroeske zijn eigen bedrijf Mega Media, bestaande uit een marktonderzoeksbureau en een informatiebulletin voor de muziek- en mediabranche. Maar de lijstjes laten hem niet los; in Mega Media Magazine verschijnen de Nederlandse Top 20 en de DVD Top 20.
Als Kroeske in augustus 1999 meewerkt aan de herdenkingsuitzending ‘25 jaar Radio Veronica’ gaat het dj-bloed weer kriebelen. Oud-collega Ad Bouman is nog altijd onder de indruk van zijn muziekkeuze, waarop hij Kroeske vraagt voor zijn nieuw op te richten Radio 192. Die hoeft niet lang na te denken. In juli 2001 zit hij weer achter de radiomicrofoon: “Zelfs in de voorbereiding kan ik al genieten van wat ik ga draaien. Vaak heb ik binnen een half uur een programma samengesteld uit mijn collectie van duizenden lp’s en cd’s.”
De diskjockey blijft een Veronica-man in hart en nieren. Als Radio 192 in april 2004 een week lang wordt omgedoopt tot Radio Noordzee International – de aloude concurrent van Veronica – krijgt hij de woorden ‘Welkom bij Radio Noordzee’ niet over zijn lippen. In 2005 gaat Radio 192 ter ziele. Kroeske verhuist naar Boumans internetstation Laserradio, waar hij driemaal per week zijn favoriete muziek draait terwijl hij chat met de luisteraars.
Met zijn enorme muziekkennis en niet aflatende inspiratie mag Kroeske zich meester in de popmuziek noemen. Naast zijn radiowerk is de hitlijstenman dan ook parttime docent Muziek en Radiomanagement aan de hogeschool InHolland. Zijn passie heeft hij bovendien overgedragen aan dochter Maricha Kroeske, die inmiddels producer is bij 3FM.
Lex Harding
“Lex Harding, dat is die discjockey die tegenwoordig in de media zo nodig allemaal dingen moet doen. Lodewijk den Hengst is iemand die van tuinen houdt, van dieren en van reizen”, zegt de Veronicaveteraan over zijn twee alterego’s. Zijn liefde voor tuinieren houdt Reinhard Lodewijk den Hengst, zoals Lex Harding vóór zijn legendarische radiocarrière heet, over aan zijn jeugd in een tuindersfamilie in Boskoop. Daar ziet hij op 16 april 1945 het levenslicht.
Met zijn HBS-A diploma op zak is hij rond zijn twintigste een typisch ‘Nijenrode-pikkie’ – inclusief stropdas en embleem op zijn blazer – op de prestigieuze business school. Hier openbaart zijn talent voor het inschatten van hitpotentie zich voor het eerst. De student kondigt plaatjes aan tijdens de pauze, treedt op als diskjockey op feestjes en is manager van een bandje. Na Nijenrode vertrekt Den Hengst naar Rotterdam om aan de Economische Hogeschool te gaan studeren. Maar van die “irreële economische studie” komt weinig terecht als hij aan de bak komt als dj voor Radio Dolfijn (later Radio 227). Zijn sollicitatie wordt in eerste instantie afgewezen wegens zijn Boskoopse accent, maar de piratenzender zit zo omhoog dat men in januari 1967 ‘toch maar die man met dat accent’ aanneemt.
“We moesten wel eens plaatjes in het Engels aankondigen, dan kom je met de naam Lodewijk den Hengst natuurlijk niet ver”, licht Harding de keuze voor een alias toe. Zelf verzint hij ‘Lex’, naar het nieuwe sigarettenmerk Lex25. Programmaleider Tony Windsor voegt er ‘Harding’ aan toe, naar de voormalige Amerikaanse president Warren G. Harding – overigens de meest corrupte president uit de Amerikaanse geschiedenis, maar “een kniesoor die daarop let.”
Dit eerste radioavontuur duurt maar enkele maanden; het zendschip van Radio 227 moet voor de Engelse kust verdwijnen. Harding solliciteert herhaaldelijk bij Radio Veronica maar wordt steeds afgewezen. Zijn aanstelling in oktober 1967 dankt hij aan vriend en ex-Dolfijncollega Jos van Vliet, die hem bij Willem van Kooten aanbeveelt als opvolger. Een week later is hij nieuwslezer. Een proeftijd is volgens Van Kooten niet nodig: “Deze redt het wel.” In april 1968 promoveert Harding dan ook tot diskjockey.
Lex krijgt steeds meer te doen. Zijn nette voorkomen heeft hij verruild voor lang haar en een baard. “Love, peace, dat soort dingen. Als discjockey droeg je dat uit”, zegt de man met een uitgesproken muzieksmaak – The Collectors, Pink Floyd en Frank Zappa zijn zijn favorieten – waarmee hij binnen Veronica de progressieve richting vertegenwoordigt. In programma’s als de Lex Harding Show en Lexjo zet Harding de toon die al snel kenmerkend wordt – en nog steeds is – voor dj’s. Uit diverse opiniepeilingen komt hij als populairste dj uit de bus.
Lex Harding Show
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Die eerste jaren op het schip zijn zijn mooiste jaren, verkondigt Harding later vaak: “De publieke omroepen vonden het niet zo belangrijk of er mensen naar hun programma’s luisterden. Veronica gaf het volk wat het wilde. Dat heeft me altijd enorm aangetrokken.”
Met het verdwijnen van Veronica in 1974 gaat zijn droom – een commercieel radiostation – in rook op. Van al het personeel lijkt Harding het meest aangeslagen. De overstap naar het publieke bestel ziet hij, evenals zijn compagnons Rob Out en Wouter Bordewijk, dan ook als een tussenstap.
De ondernemers (later ook met Peter de Jager) verdienen intussen veel geld met allerlei BV’s, zoals de Stichting Nederlandse Top 40 (1974) en platenmaatschappij BR Music (1985). Harding deelt verder in het succes van mensen die hij ‘ontdekt’, zoals Adam Curry. In het geheim neemt hij aandelen in Sky Radio, waar hij overigens nooit een emotionele band mee heeft gehad: “Sky Radio heeft geen identiteit. Het was gewoon een goede investering.”
In 1989 is het zover: Harding sticht het eerste commerciële televisiestation in Nederland: RTL-Veronique (het latere RTL4). Harding neemt ontslag bij Veronica en wordt directeur van Veronique, maar een paar maanden later staat hij na een conflict met mediabedrijf CLT weer bij Veronica op de stoep – hij mocht van het bestuur altijd terugkomen. Als journalisten ontdekken dat belangenverstrengeling tijdens de oprichting van Hardings nieuwe tv-zender heel Veronica in gevaar heeft gebracht, wordt diens positie als directeur Radio onhoudbaar.
De breuk wordt definitief in 1992, als Nederlandse commerciële radio via de ether wordt toegestaan. Harding acht dit dé kans voor Veronica om terug te gaan naar haar roots. Op 1 augustus 1991 deponeert hij met Peter de Jager de Vrije Radio Omroep Nederland (VRON). Een commercieel Veronica blijkt echter niet het ideaal van voorzitter Joop van der Reijden. Harding wordt, na 25 jaar Veronica, geschorst.
Dan maar een eigen zender. De naam wordt Radio 538; een ode aan de frequentie van het oude drijvende Veronica. Veronica-coryfeeën als Erik de Zwart en Wessel van Diepen verhuizen mee naar de brutale jongerenzender die op 11 december 1992 begint met uitzenden. De Top 40 laat Harding in eerste instantie bij Veronica; die hoort daar volgens hem thuis. Maar als Radio Veronica haar eigen Top 50 ontwikkelt, haalt 538 dit paradepaardje in 1994 binnen. Inmiddels is Radio 538 Nederlands best beluisterde radiozender.
Als tv-partner voor zijn radiostation richt Harding op 1 mei 1995 The Music Factory (TMF) op en wordt zelf directeur. Vier jaar later, op zijn 53e, stopt hij bij het clipstation – als multimiljonair. Het is tijd voor zijn gezin, voor een reis naar Mongolië, hier en daar wat handel met zijn BV’s en zijn grootste hobby’s: zijn aquariums en de tuin. Dat pakt anders uit… Als directeur Erik de Zwart vertrekt wordt Harding eind november 2002 noodgedwongen vervangend directeur. Tot Jan Willem Brüggenwirth hem ruim een jaar later opvolgt, vertolkt de Veronicaveteraan nog even de rol van uitstekend zakelijk leider – die af en toe nog eens een alarmschijf kiest.
Van wrok is nauwelijks sprake bij de oud-Veronicacollega’s. Joop Daalmeijer (destijds directeur televisie): “Zijn probleem was gewoon dat hij de publieke omroep wilde runnen als een commercieel bedrijf. Hij was een zakenman in de zwartekousenkerk.” Ook Willem van Kooten en Pieter Storms hebben respect voor hem: “Het goeie aan Lex is, dat hij nooit onder stoelen of banken gestoken heeft dat hij een commercieel dier was. Hij is na Van Kooten de grootste media-entrepreneur van Hilversum.”
Tegenwoordig investeert de ‘radiowetenschapper’ in media. Eind 2005 neemt hij samen met Ruud Hendriks een belang in Slam! FM. Daarnaast zet hij zich in voor zijn woonplaats Nijkerk, waar hij sinds 1972 woont. Hij stelt geld beschikbaar voor de herbouw van de Oostermolen en richt de website MooiNijkerk op. Op 7 september 2006 opent hij café Old Niekark. Ook onderhoudt hij een website met reisverhalen en kweekt hij orchideeën. Lodewijk den Hengst heeft weer tijd voor wat hij eigenlijk het liefste doet: “met boompjes bezig zijn.”
Erik de Zwart voorzitter Stichting Top 40
Erik de Zwart is benoemd tot voorzitter van De Stichting Nederlandse Top 40. De huidige voorzitter, Lex Harding, wordt ‘gewoon’ bestuurslid van de stichting. Erik de Zwart heeft de Top 40 met korte onderbrekingen zo’n dertien jaar zelf gepresenteerd, vanaf 1989 tot 2002. De Top 40 wordt gezien als dé hitlijst van de Nederlandse radio en televisie en werd voor het eerst in januari 1965 door Willem van Kooten (alias Joost den Draaijer) gepresenteerd.
„Ik heb de Top 40 altijd erg leuk gevonden. Niet alleen in de lange periode dat ik het zelf presenteerde, ik luister er nu nog altijd graag naar, hoewel ik niet meer alle muziek ken“, aldus De Zwart, die zich tegenwoordig voornamelijk bezighoudt met allerlei vormen van digitale media, onder meer via gsm- en umts-telefonie.
De Stichting Nederlandse Top 40 is niet alleen verantwoordelijk voor de hitlijsten, maar heeft ook de beschikking over een enorm archief aan beeld- en geluidsmateriaal. „Dat kunnen we allemaal mooi exploiteren“, aldus de voormalig directeur van Radio 538 en ex-radiobaas van Talpa. Hij denkt daarbij aan boeken, spelletjes, series, cd’s en dvd’s. „Het zou zonde zijn om niets te doen met het materiaal dat wij in bezit hebben“, aldus De Zwart.
Veronica Radioschool start Jingle Top 40
De Veronica Radioschool en het Genootschap radiojingles en –tunes starten met de Jingle Top 40. Het programma zal te beluisteren zijn via de website van de Radioschool en is volgens de makers geen gewone hitlijst. Zo is de nummer 1 in de Jingle Top 40 niet per definitie de meest gedraaide jingle van de radio van die week, maar door kenners, radiofreaks, jingle-fielen en andere geïnteresseerden samengesteld door middel van een stemming en het aandragen van nieuwe suggesties en jingles. De Top 40 kan bestaan uit jingles die je nu op de radio hoort, uit de oude doos, uit het buitenland, of een zelfgemaakte radiojingle.
De Jingle Top 40 wordt maandelijks ververst op basis van de stemming en ontvangen mailtjes. Op de eerste dag van de maand verschijnt de nieuwste lijst. De lijst is 24 uur per dag, 7 dagen per week te lezen en te horen via de website van de Veronica Radioschool. 1 november zal de eerstvolgende Jingle Top 40 gepubliceerd worden.