Jeroen van der Boom (Nijmegen, 22 juni 1972) groeit op in Zandvoort. Optreden doet hij al sinds zijn dertiende, met een schoolvriend in het bandje The Travellers. Na afronding van het Ondernemerscollege in Haarlem verdient hij zijn brood als zanger en pianist op het Amsterdamse Rembrandtplein, totdat een screentest bij de televisie goed uitpakt…
De presentator van het spraakmakende Veronica-programma RUR wordt geboren op 9 december 1948 in het Overijsselse Dalfsen. Tijdens zijn studies Nederlands en Psychologie in Nijmegen houdt Jan Lenferink zich vooral bezig met het redigeren van het universiteitsblad. Eind jaren zestig begint hij bij de VARA radio met het opstandige studentenprogramma Uilenspiegel, begin jaren zeventig bij diezelfde omroep het informele politieke programma Dit is het begin. Ondertussen schrijft hij voor de mediapagina van het NRC Handelsblad, Het Parool en heeft hij een tv-column in HP.
Dan maakt Lenferink de oversteek naar de VPRO, waar hij onder de naam Piet Ponskaart aan verschillende radioprogramma’s meewerkt. In zijn eigen radioprogramma De Lennie Len Show deinst hij er niet voor terug minister-president Piet de Jong rechtstreeks in het Catshuis te bellen over een recent politiek besluit. Twee jaar lang presenteert Lenferink Met het oog op morgen. In 1973 maakt hij zijn televisiedebuut in het roemruchte VPRO-programma Het gat van Nederland.
Zijn groeiende interesse in de talkshow voert Lenferink vervolgens naar Amerika, de bakermat van dit populaire tv-format. Terug in Nederland komt de kennis die hij er opdoet van pas als hij in 1982 samen met glamourjournalist Gert-Jan Dröge op eigen houtje een live talkshow begint in een Amsterdamse discotheek. De titel Richter op zondagmiddag verwijst naar de locatie: discotheek ’36 op de Schaal van Richter’ in de Reguliersdwarsstraat (huisnummer 36). In eerste instantie zijn de omroepen niet enthousiast over het format. Na negen maanden hapt Veronica toe en wordt Rechtstreeks uit Richter – kortweg RUR – Nederlands eerste echte late night talkshow.
Het praatprogramma met de licht stotterende doch vileine presentator, steevast gekleed in klassiek streepjesoverhemd en met een glas melk voor zijn neus, maakt Lenferink tot regelrechte publiekslieveling. Van 1988 tot 1990 presenteert de typische ‘yup’ de talkshow vanuit zijn eigen café Royal – de naam wijzigt in Rechtstreeks uit Royal. Overigens is de presentator in 1989 even te zien in het probeersel Jan achter de schermen van…, waarin hij een kijkje neemt bij verschillende beroepen.
Van 1990 tot 1992 zendt Veronica de opvolger RUR Magazine uit over ‘rampen, ruzies en royalty’, ditmaal vanuit het Amsterdamse Rembrandtspleintheater. Vast onderdeel van de show is het rondbrengen van taarten aan bekende jarigen. Op Koninginnedag lukt het Lenferink eens een taart aan koningin Beatrix aan te bieden. Alleen een jarige Hell’s Angel wil niks weten van het gebak; de talkshowhost eindigt met taart in zijn haar en gezicht, waarna in de keuken nog een vuistslag volgt. Na maar liefst negen seizoenen RUR houdt de VOO het voor gezien.
Midden jaren negentig is de talkshow nog een tijdje te zien bij RTL4. Bij RTL werkt Lenferink voor en achter de schermen aan diverse tv-programma’s, waaronder het wekelijkse Jerry Springer-achtige Lenferink! Het succes van RUR weten deze programma’s echter niet te evenaren.
Van 2002 tot 2003 krijgt de late night show een bescheiden tweede leven bij SBS6. Deze twee seizoenen van RUR hebben een hoog retrogehalte; hetzelfde decor en dezelfde rijmpjes ter introductie van gasten die ook in de beginjaren van het programma in de rieten fauteuils plaatsnamen. In 2002 wordt tevens de dagelijkse talkshow Louter Lenferink uitgezonden, waar SBS al na twee weken de stekker uittrekt.
Lenferink pakt het schrijven weer op, maar zijn vrolijke en ontroerende boek Ben in de stad: Uit het leven van een moderne hond (2005) wordt geen groot succes. Anno 2010 maakt de dan 61-jarige Amsterdammer zich hard voor de legalisering van commerciële bingo’s in zijn stad. Voor de gemeenteraadsverkiezingen richt hij de Partij voor de Bingo op.
Door Suze Krijnen, 23 juli 2010
Als kleine jongen weet Chiel van Praag (Amsterdam, 20 mei 1949) al dat hij iets met muziek gaat doen. Zo zit hij vanaf zijn achtste op pianoles, helpt hij op zijn dertiende bij het Loosdrechts jazzconcours waar hij de groten uit de jazzwereld ziet optreden, gaat met de mannen van de techniek mee het land in (“met microfoons sjouwen, geweldig”) en richt de band High Tide Formation op. Op zijn twintigste werkt Van Praag fulltime in de grammofoonplatenzaak van zijn vader, zanger Max van Praag, maar in zijn vrije tijd is hij diskjockey. In 1969 wordt hij gevraagd het AVRO televisieprogramma Doebidoe te presenteren, de voorloper van Toppop. Na twee jaar stapt de presentator over naar de radio, waar hij een ochtendprogramma voor de NCRV maakt.
In 1977 wordt hij gescout door Hans Mondt, de manager van de Veronica drive-in show. Van Praag mag proefdraaien met Lex Harding – een lastig klusje volgens aanstaande collega’s. Ondanks die waarschuwing wordt het een geslaagde avond: “Lex moest vreselijk lachen om hoe ik dat deed.” Op zaterdagen maakt Van Praag voortaan ’s ochtends radio voor de NCRV, staat hij ’s middags in de platenzaak en is hij ’s avonds op pad met de Veronica drive-in show.
Dan vraagt Harding of de diskjockey geen zin heeft om voor vast bij Veronica te komen werken. Van Praag belandt in een loyaliteitscrisis: bij zijn vader blijven werken in de platenzaak, of zijn hart volgen en de radio- en televisiewereld ingaan? In eerste instantie kiest hij voor de zaak van zijn vader, maar op het derde aanbod – Veronica heeft dan inmiddels de B-status gekregen – zegt hij ja.
Meteen krijgt Van Praag een eigen programma: Toeters en bellen (in 1983 omgedoopt in Nederland Muziekland). “Bij tv-programma’s ging het als volgt: ze kwamen iemand tegen op de trap en zeiden ‘dat kun jij ook’. Dat was ik in dit geval, zo simpel ging het.” Drie maanden later promoveert de presentator tot programmaleider.
Tussen de NCRV en Veronica zit een wereld van verschil, merkt Van Praag al snel. “Bij de NCRV werkten allemaal mensen waarvan niemand weet wie ze zijn en wat ze doen. Het was voor mij een leuke hobby om op zaterdagochtend een radioprogramma te maken, maar ik was geen personality. Bij Veronica wilden ze met personalities werken. Dat was je niet, zij maakten dat van je in heel korte tijd.” Iets wat de omroep volgens hem goed begrepen heeft: “Personalities zijn het kapitaal van een omroep.”
“Het leek wel of Veronica een ongeorganiseerde bende was, maar dat was het niet”, vertelt Van Praag. “Wij hadden met heel weinig mensen een ontzettend hoge output. Als publieke omroep brachten we geld terug in de algemene middelen en maakten toch uitzendingen van hoge kwaliteit. Wij waren alleskunners.”
Van Praag omschrijft zijn Veronica als een beleving, een levensvisie. “Het was geen baantje voor ons maar een passie. Je werd vrijgelaten maar je moest wel presteren, anders werd je ook genadeloos afgerekend. Dat zit nog steeds in me en gaat er nooit meer uit.” Ook memoreert hij het grote saamhorigheidsgevoel: “Je wilde alles zien wat je collega’s hadden gemaakt, want je hoorde bij elkaar. Als we ’s ochtends vroeg een locatie-uitzending gingen maken sliepen we daar de nacht van tevoren. Ontzettend veel lol hadden we dan.”
De drive-in shows in het land blijft de ras-Veronicaan jarenlang met onwijs veel plezier doen. “Wij waren geen diskjockeys, wij waren entertainers. Het was niet zo dat je plaatjes draaide en je mond hield. Je was ook met het publiek bezig; spelletjes doen en de mensen laten lachen”, vertelt de man die zo’n 150 shows per jaar draaide – veel vaker dan de andere Veronica dj’s. “Ik wilde altijd graag mijn publiek ontmoeten.”
Bij Veronica blijft Van Praag in dienst tot 1990. “In het Mediapark heb ik de leukste tijd van mijn leven gehad en het is als een roes voorbijgegaan”, vertelt hij. Van 1994 tot 1996 werkt de diskjockey bij Radio 10 en daarna presenteert hij voor RTL 4 onder meer de programma’s Nederland Muziekland, Superscore, Koffietijd en Het Staatslot op locatie. Tegenwoordig staat Van Praag, die zijn eigen privé-leven altijd zorgvuldig buiten de spotlights heeft weten te houden, achter de schermen als manager van artiesten: “Elke voetballer wil ooit trainer worden.”
Zijn boekingsbureau Intershow, dat Van Praag in 1990 van Veronica overneemt, draagt helemaal de signatuur van zijn oude werkgever: “Ik ben Veronicalized en dat geldt ook voor mijn bedrijf. De deur staat altijd open, ik heb geen apart kantoor, het is niet duur ingericht, dag en nacht werken en ik sta absoluut open voor jeugd, accepteer dat ze fouten maken. We gaan ook altijd samen naar evenementen toe, net als vroeger bij Veronica.”
Hoewel hij zichzelf nog helemaal geen oude man voelt, trekt Van Praag zich langzaam terug uit de zaak: “Mensen willen zich niet meer door iemand van mijn leeftijd laten vertellen hoe hun evenement moet worden ingevuld.” Maar voorlopig hebben zijn dagen nog voldoende vulling: Van Praag speelt in twee bands, volgt nog steeds saxofoon- en pianoles en houdt van schaatsen, fotograferen en boten.
En Veronica? “Ik moet eerlijk zeggen dat ik niet meer weet wat Veronica is. Ze maken nog steeds jonge programma’s, het marktaandeel is gestegen en dat vind ik wel weer prachtig, maar het is niet meer van Veronica.” De echte Veronicanen mogen dan weg zijn, de Veronicaanse way of life leeft voort in mensen als Chiel van Praag.
De Story van… Chiel van Praag & Léonie Sazias
De biografie van Henk van Dorp (Eemnes, 18 maart 1940) begint niet verwonderlijk met Frits Barend. Het is 1969 als Van Dorp voor Radio Veronica het programma Sportief zijn, beter worden maakt. Verreweg het leukste radiosportprogramma van Nederland, vindt de 21-jarige Barend, die de presentator daarom wil interviewen voor CJP-tijdschrift Plug. De twee zitten nog geen half uur tegenover elkaar of Henk zegt: “Gooi die pen weg en kom bij mij werken.” Het interview zou nooit verschijnen…
Hendrik Jan Bongaarts, zoals hij eigenlijk heet, interviewt in 1967 Veronica-dj Joost de Draayer voor het blad De Nieuwe Linie. Ze blijken dezelfde ideeën te hebben voor een radioprogramma. Meer journalist dan plaatjesdraaier, eerder bedachtzaam dan een drukker prater, is Henk geen typische Veronica-man, maar dat lijkt Joost (Willem van Kooten) juist interessant. Maar ‘Henk Bongaarts’? “Met zo’n naam kom je er niet”, verzekert Van Kooten hem. “Waar kom je vandaan? Eemnes? Dat is een dorp.. Henk van Dorp!” Zo wordt het pseudoniem geboren en in januari 1968 start de dorpsjongen bij Radio Veronica, waar hij het programma Sportief zijn, beter worden gaat produceren en presenteren.
Als Van Dorp er graag iemand bij wil hebben vindt Veronica-baas Bull Verweij dat prima. Zo haalt hij behalve Frits Barend ook journalist Henk Terlingen en schrijver Nico Scheepmaker binnen. Andersom ligt het lastiger: “Bij Veronica werken stond gelijk aan overlopen naar de vijand”, vertelt Barend. Maar het kan hem weinig schelen en de volgende dag nog debuteert het tweetal bij Radio Veronica. Ook zijn ze samen te horen in het surrealistische programma Help, er zit een olifant in de tram.
Favoriet onderwerp is en blijft voetbal. Van Dorp herinnert zich hoe hij als vijfjarige ‘de spelersbus’ is terwijl hij op de fiets door de Hilversumse bossen naar huis rijdt: “Dan interviewde ik de spelers. Thuis kleedde ik me om en speelde de wedstrijd in mijn eentje. Met een bezemsteel deed ik verslag van het doelpunt dat ik net had gemaakt.” In zijn Veronica-tijd voetbalt Van Dorp elke zaterdag met zijn collega’s in het land. “Frits was heel fanatiek, ik ben een beetje een luie lul”, geeft hij toe. Nadat hij in 1972 de zeezender verruilt voor weekblad Vrij Nederland blijft hij gewoon spelen in het Veronica-elftal. De eerste trainingswedstrijden vinden overigens plaats op het veld van Henks vader, die een bungalowpark beheert.
Was het Van Dorp die Barend naar Veronica haalde, in 1972 neemt Barend zijn journalistieke partner mee naar Vrij Nederland. In de vijftien jaar dat de twee hun brutale aanpak van sportnieuws voortzetten in de schrijvende journalistiek ontwikkelen ze een natuurlijke rolverdeling. Waar Van Dorp sterk is in interviewen en ideeën bedenken gebeurt het schrijven vooral door Barend. Pas bij de televisie zou de werkverdeling meer fifty-fifty worden.
Na de eerste programma’s van de heren op de buis (vanaf 1974 in VARA’s FC Avondrood, waar zij overigens al bijgestaan worden door Jan Mulder), een reeks sportverhalen in Nieuwe Revu (vanaf 1987) en bijdragen aan Sport Studio van de NOS (vanaf 1988) vindt de doorbraak van het fenomeen ‘Barend & Van Dorp’ plaats in 1990, wanneer de twee wekelijks het gelijknamige sportprogramma presenteren op RTL4.
Tijdens het WK Voetbal 1998 blijkt het dagelijks vanuit Zuid-Frankrijk uitgezonden Villa BvD zo’n succes dat de dagelijkse frequentie wordt voortgezet. Dwars tegen de visie dat een late night talkshow niet zou passen in de Nederlandse cultuur wordt Barend & Van Dorp een enorme kijkcijferhit, met behalve sport ook actualiteiten, discussie, cultuur en natuurlijk stoorzender Jan Mulder.
‘Jongenstelevisie’ met ‘het stamtafelgevoel’, zo typeren de presentatoren hun spraakmakende programma. Hun kracht? “We kunnen alles tegen elkaar zeggen”, aldus Van Dorp, die de band met zijn collega ooit typeerde als een huwelijk zonder seks. En: “We lijken niet op elkaar.” Henk als bedachtzame vader en Frits als het lastige broertje: het blijkt een ideale januskop.
In december dat jaar komt de talkshow in het nieuws, nadat het journalistenkoppel voor de uitzending bedreigd en mishandeld wordt door leden van de Hells Angels. Het blijkt een wraakactie op in hun ogen beledigende uitspraken aan het adres van de motorclub in een eerdere uitzending. Een historisch televisiemoment volgt wanneer de presentatoren live hun excuses aanbieden – Van Dorp met een blauw oog achter de interviewtafel.
Het laatste seizoen Barend & Van Dorp wordt uitgezonden op Talpa. Dit doet de kijkcijfers geen goed en op 21 april 2006 neemt het dwarse duo, na 38 jaar samenwerking, afscheid van het publiek. Tijdens het WK Voetbal 2006 doen de twee in het Duitse Titisee hun allerlaatste gezamenlijke kunstje in Villa BvD. De tijd dat Barend en Van Dorp elkaar van half acht ’s ochtends tot half twee ’s nachts zien en de rest van de tijd aan de telefoon hangen, is voorbij.
“Er moet wel iets heel geks gebeuren, willen we niet samen ons pensioen halen”, zegt Van Dorp in 2000. En inderdaad besluit hij na Barend & Van Dorp nooit meer op radio of tv te verschijnen. De zeven jaar jongere Barend blijft echter actief als analyticus bij De Wedstrijden (Tien). Natuurlijk mag hij zijn voormalige wederhelft altijd bellen voor advies, aldus Van Dorp: “Onze vriendschap heeft alles overleefd.”
