Column Tom Mulder; Radio aan en de trein in
Al op jeugdige leeftijd had ik besloten, dat ik later, als ik groot was bij de radio wilde werken. Maar toen was de radio nog niet leuk maar daar kwam een gedurfde verandering in met de komst van Radio Veronica waar ik eigenlijk vanaf het begin vaak naar luisterde.
Ik schreef jaren later, in 1967, een briefje naar Willem van Kooten of Joost den Draaier, werd uitgenodigd om een proefprogramma te maken, werd aangenomen en kreeg een keurige schriftelijke bevestiging. Toen ik na een paar weken verder niets hoorde, belde ik op en Willem/Joost vertelde me, dat ik nog iets te jong was en of ik over twee jaar weer terug wilde komen. Zo gezegd, zo gedaan. Op 16 mei 1969 werd mijn eerste radioprogramma bij Radio Veronica opgenomen. Een week later, op zaterdag 23 mei 1969, werd het vanaf de boot voor Scheveningen uitgezonden. Die opnamen werden gemaakt in de Veronica-studio’s in Hilversum. Ik was aangenomen door Jan van Veen en voorgesteld aan Oom Bull Verweij. Samen met zijn broer, (Oom) Jaap, zat Oom Bull in een kantoor in het Veronicapand. Hij zei: ‘Ik ben Oom Bull en wat wil je verdienen?’
Voordat we de tramrit door Amsterdam maakten, moesten we toch eerst op de foto. We zien v.l.n.r. eerste rij(de gastvrouwen zijn in het blauw gekleed) Simone, mijn vrouw, ondergetekende, Tineke (de Nooy), Ab Everaars (Museum Organisatie) Bovenste rij: Hans Wout (Museum Organisatie), Ad Bouman (ex-Radio Veronicacollega) Jeroen Soer Direkteur.
Daardoor vierde ik later bij Radio 10 (Gold) mijn 25, 30 en 35-jarig jubileum. Deze feestjes werden op verschillende heel leuke en gezellige manieren gevierd. En je raadt het al. Ook de tram, en in mindere mate de trein, waren onderdelen van deze feestjes. Want niet alleen de tram had mijn interesse maar ook de (Duitse) stoomtrein, dus de DB. In 1966 had ik nog korte tijd bij de Deutsche Bundesbahn gewerkt. Later bij mijn 25-jarig jubileum had Radio 10 Gold een twee-asser of echte Blauwe wagen geregeld waarmee we een feestelijke rit door de stad reden. Bij Station Sloterdijk stapten we tenslotte over in een speciale jubileumtrein waarmee al treinend het feestje verder werd gevierd en afgesloten en waar mijn ouders en Oom Bull aanwezig waren.
Toen ik 30 jaar lang mijn radioprogramma’s had gepresenteerd was dat opnieuw reden voor feestelijkheden. Het vond nu plaats in het sfeervolle Amstel Hotel, waar een receptie werd gegeven voor de radio-industrie en al mijn collega’s uit mijn begintijd en de tv waren aanwezig. Hoewel we met de tram van de Radio 10-studio’s aan de Vijzelgracht maar het Amstel Hotel hadden kunnen rijden, maakten we gewoon gebruik van de auto. Je ziet het al: de eenvoud vierde hoogtij. In mei 2004 was het opnieuw raak. Deze keer was de reden, dat ik 35 jaar lang tramde en treinde en radioprogramma‘s presenteerde.
Radio 10 Gold had nu geregeld, dat ik met de VSM (de Veluwse Stoomtrein Maatschappij) een stoomtreinrit kon maken, waarbij tijdens de rit ook nog werd uitgezonden op de radio. Zoals je misschien hebt gemerkt speelden de radio en het railvervoer een grote rol in mij leven. Maar ook bij andere radiomakers speelden de tram en trein zo’n speciale rol. Ik noem als voorbeeld Joop van Zijl, Erik de Zwart, Herman Emmink, Edvard Niessink, Paul van de Lugt, Lex Lammen, Kees Buurman (overleden), Wim van Putten en nog vele anderen uit de radiowereld. Die trein/radiocombinatie komt niet uitsluitend in Nederland voor maar bijvoorbeeld ook in Engeland. Je ziet het als er een radio en een trein in de buurt is, heb je echt geen last van die grote kleuters.
Bekijk hier meerdere colums van Tom Mulder
VERONICA STAPT UIT HET PUBLIEKE BESTEL, eindelijk weer commercieel!
Twee tv-zenders, vijf radiostations en een oersterk blad
De vertegenwoordigers van productiemaatschappij Endemol kregen kippenvel toen tijdens de stemming in de Verenigingsraad van Veronica de vertegenwoordigers van de leden in het land stuk voor stuk ‘ja’ zeiden tegen het voorstel om, samen met Joop van den Ende en John de Mol, een commerciële omroep te worden.
Veronica-voorzitter Joop van der Reijden somde 36 namen op en 36 keer werd er vóór het voorstel gestemd. Toen bleek dat de raad unaniem had besloten het Veronica-bestuur te machtigen om uit het publieke bestel te treden, barstte het gezelschap in een spontaan applaus uit. „Het was alsof ik in het Russische parlement zat, daar wordt ook altijd geklapt als een belangrijke beslissing is genomen”, vertelt de voorzitter twee dagen na het voor Veronica, en voor de hele Nederlandse omroepwereld, historische moment. Van der Reijden: „En datzelfde gebeurde toen wij enkele uren later het personeel van deze beslissing op de hoogte stelden. Ook daar werd geapplaudisseerd en luid gestampt, Het was voor iedereen een enorm emotioneel moment. En dat maakt maar weer al te duidelijk dal hel ons er niet om ie doen is veel geld te gaan verdienen. We hebhen nu genoeg geld, daar gaal het helemaal niet om. Wij willen vrijheid in de ether. Daar wordt al die jaren in onze statuten al van gesproken en die gaan we nu eindelijk in de praktijk brengen.”
Commercieel avontuur
Veronica heeft in haar relatief korte, maar roemruchte geschiedenis al enkele malen gesproken over het commerciële avontuur. Maar telkens als de knoop moest worden doorgehakt, waren,er toch steeds meer argumenten tegen dan vóór te vinden. Waarom was dat dit keer anders? Van der Reijden; „Als ik kijk naar de voorspellingen over de ontwikkeling die het publieke beslel de komende vijf jaar zal gaan doormaken, blijft er van de door ons zo gekoesterde vrijheid in de ether weinig over. Wij zitten nu op een net waar we eigenlijk niet willen zitten. We werken daar met lieve mensen, maar worden gedwongen steeds inniger te gaan samenwerken. Het probleem daarbij is dat het telkens moeilijker wordt je eigen gezicht te handhaven.” „Veronica is altijd een beetje tegendraads, een beetje ondeugend geweest.
Maar van die eigenschappen zou de komende vijf jaar steeds minder overblijven als we, volgens hel plan van de minister, op één net met TROS en EO zouden blijven. Zowel op radio als op tv zouden we steeds minder te zeggen krijgen. Er zou een apart netbestuur moeten komen, waar wij zelf niet inzitten. Er zou een netdirecteur komen, die niet jouw eigen directeur is. Wij zouden alleen als een soort raad van commissarissen toezicht kunnen houden. Meer niet. Dat gaal te ver.” Om die reden is Van der Reijden enkele maanden geleden naar de Verenigingsraad, het orgaan dat de leden van de omroep vertegenwoordigt, gestapt met hel plan om nog één keer heel serieus alle mogelijkheden te bekijken die er zijn om commercieel ie worden. Van der Reijden: „Op het moment dat de voormalige minister van WVC ons vroeg om voor 15 januari 1995 te laten weten of wij al dan niet een uitzendlicentie voor de komende vijf jaar worden hebben, ben ik naar de Verenigingsraad gegaan. Dit was hèt moment om de knoop door te hakken. En dat is dus ook gebeurd.”
Endemol
Die aankondiging van de minister was voor het bestuur van Veronica ook een aanleiding om met televisieproducent Endemol te gaan praten. Van der Reijden: „Wij nemen natuurlijk al een behoorlijk aantal programma’s af en waren met deze producent aan het onderhandelen over de rechten van een aantal formules. Bovendien wilden wij ervoor zorgen dat we genoeg programma’s zouden overhouden als RTL4 een nieuw contract met Endemol zou sluiten. Toen bleek dat we goed met elkaar konden opschieten, en dat er naar aanleiding van de aankondiging van de minister bij ons plannen waren om uit het bestel te stappen, zijn we gaan praten over een verregaande samenwerking. Daar is een aantal maanden overheen gegaan, maar uiteindelijk kwamen we tot de conclusie dat het misschien nog beter zou zijn om dit avontuur samen aan te gaan.”
De constructie van het nieuwe, commerciële Veronica ziet er, vanaf 1 september 1995, als volgt uit: vijftig procent van de aandelen komt in handen van de Vereniging en de andere helft wordt eigendom van Endemol. Beide partijen krijgen dus evenveel invloed en ieder verschil van mening zal moeten worden uitgesproken. Eén van de twee partijen zal nooit de doorslag kunnen geven. De twee partners brengen ook beide evenveel geld in: honderd miljoen gulden. Vooralsnog is het nog niet nodig andere financiers te benaderen. „Vreemd vermogen aantrekken kan altijd nog”, zo meldt Van der Reijden. Het is de bedoeling dat de nieuwe commerciële televisiezender zeven dagen per week zowel ’s avonds als overdag programma’s voor een breed pubhek gaat uitzenden. Daarbij zal echter het jonge, uitdagende karakter van het huidige Veronica in stand worden gehouden.
Ron Brandsteder in een nieuw jasje
Dat gebeurt door een groot aantal bestaande Veronica-programma’s te handhaven en andere programma’s, bijvoorbeeld van Endemol, zó te veranderen dat ze ook in dat beeld passen. Van der Reijden: „Zo kun je de programma’s van Ron Brandsteder best in een ander jasje steken, waardoor ze geschikt zijn voor een groot publiek, maar ook worden aanvaard door de Veronica-achterban.” Het ligt absoluut niet in de bedoeling van de bedenkers van dit plan om van Veronica een tweede RTL4 te maken. Van der Reijden: „We zullen altijd dat ondeugende, jonge gezicht houden, al zullen we misschien een tikje minder tegendraads worden om ook voor een groter publiek aanvaardbaar te zijn.”
Omdat producent Endemol de afgelopen jaren zeer slechte ervaringen heeft opgedaan met RTL4, zullen de contacten met dit station helemaal worden verbroken. Het nieuwe Veronica kan echter niet genoeg programma’s van het bedrijf afnemen en daarom blijft Endemol ook voor de publieke omroepen werken. Over welke sterren naar Veronica of naar een andere omroep gaan, zal de komende maanden nog moeten worden onderhandeld. En dit is niet het enige traject waarop het nieuwe Veronica zal samenwerken met het publieke bestel.
Het is de bedoeling dat beide media-organisaties samen sportrechten zullen gaan verwerven en eikaars uitzendgegevens mogen gebruiken voor de omroepbladen. Ook over deze zaken zal de komende weken echter nog heel wat moeten worden gesproken. Zeker is in ieder geval dat het Veronicablad blijft bestaan en dat de abonnees ook automatisch lid blijven van de Vereniging Veronica. Via de ledenraad en de verenigingsraad houden zij zeggenschap over de ontwikkeling van het station. Van der Reijden: „Die vereniging is ons grote voordeel. RTL zou tekenen voor zo’n organisatie. Tijdens de jaarlijkse bijeenkomsten in de rayons kunnen de leden hun mening blijven geven over allerlei zaken en zo houden zij een belangrijke stem in het kapittel.”
Om het jonge gezicht van Veronica nog meer te benadrukken, wordt ook al gesproken over een tweede commerciële televisiezender. Van der Reijden: „We denken eraan om naast de ‘brede zender’ een echt doelgroepenstation op te richten. Daar zou je meer kenmerken van het oude Veronica terugvinden en wordt minder gemikt op hoge kijkcijfers. Deze zender richt zich op een publiek van dertien tot vijfendertig jaar. Het kan gewaagder en tegendraads zijn en je kunt er jong talent een kans geven. Er zijn mensen die dit het ‘oer-Veronica’ noemen, maar dat vind ik te ver gaan. Oude tijden keren niet meer terug. Ik acht het niet uitgesloten dat ook deze zender op 1 september volgend jaar van start gaat.”
Radio Veronica
Het ‘echte Veronica’ is in ieder geval terug te vinden in de huidige radioplannen van het bestuur en Endemol. Het is de bedoeling om maar liefst vijf radiozenders op te richten, die ieder een specifieke doelgroep moeten bedienen. Van der Reijden: „Van de radioplannen stellen we ons zeer veel voor. Er komt voor elk muziekgenre een station: middle of the road, pop, gouwe ouwen, klassiek, Hollandse hits en een nieuwszender. En dan wordt het natuurlijk echt op Veronica-wijze ‘blazen’. Wij achten dat een sterke verbetering van de huidige situatie.”
Probleem in dit traject is echter dat de minister maar een beperkt aantal licenties voor radiozenders beschikbaar heeft en het maar zeer de vraag is of Veronica één van de nog beschikbare vergunningen zal krijgen. Daarom is inmiddels contact gezocht met bestaande commerciële radiostations en wordt er over overname gesproken. Van der Reijden: „In het geval van Holland FM is dat al rond. Die zender wordt binnenkort omgebouwd en zal vanaf 1 september volgend jaar onder onze vlag gaan uitzenden. In de pers is gesproken over het feit dat we ook met Radio Ten Gold zouden onderhandelen en dat is inderdaad waar. Die gesprekken zijn echter nog niet afgerond, dus ik kandaar verder nog niets zinnigs over zeggen.”
Politiek Den Haag heeft positief gereageerd op de aanvraag voor een commerciële licentie die Veronica inmiddels heeft ingediend bij het Commissariaat voor de Media. „Ik wens Veronica een behouden vaart en hoop dat dit lukt”, meldde staatssecretaris Aad Nuis van omroepzaken kort na de bekendmaking van de beslissing. En ook mensen uit de omroepwereld zien de plannen van Veronica wel zitten. Zo meldde Tom Mulder: „Ik zie deze actie als een oktober-revolutie. Het maakt eindelijk een einde aan het systeem met z’n machtsconcentraties.”
Vijf jaar later blijkt Vereniging Veronica toch niet zo tevreden…
V-day, luisteraars kiezen hun favoriete Veronica-programma aller tijden
Eén jaar na de start in 2003 wordt de historische datum 31 augustus nogmaals aangegrepen voor een feestje. In Veronica’s eigen strandtent Vroeger in Bloemendaal wordt ook in 2004 V-day gevierd. Mensen als Jeroen van Inkel ontvangen er oud-medewerkers als Erik de Zwart, Rob Stenders, Annette van Trigt, Kees Baars, Tineke de Nooij, Ad Bouman en Will Luikinga. Adam Curry maakt die ochtend zijn laatste show voor Veronica en ontvangt daar Lex Harding. Waardoor Lex toch nog te horen is op de zender die wat hem betreft geen echt Veronica is. En Bart van Leeuwen maakt zijn programma vanuit de oude studiocomplexen in Hotel Laapershoek. Daarvandaan komen ook weer twee weken lang terugblikprogramma’s over de zeezendertijd. Wederom georganiseerd door Adje Bouman en Juul Geleick. Net als in 1999 hebben ze weer een aantal dagen op de middengolf een tijdelijke zender om daar oude zeezenderprogramma’s uit te zenden. Hier schuiven Tineke de Nooij, Jan van Veen en Willem van Kooten regelmatig aan.
Wordt er op de middengolf tot september 1974 teruggekeken, op Radio Veronica ligt het accent uiteraard op de jaren tachtig en negentig. Het is een dag vol herinneringen, oude fragmenten en jingles en de RoepieRoepievogel - ‘oe-oe, aa-aa, Roepie Roepie’ was het teken om te bellen om een Snipperhit te herkennen. Een Snipperhit duurde twee tot drie seconden.
Luisteraars mochten hun favoriete Veronica-programma’s aller tijden kiezen en de Top 5 wordt die avond uitgezonden. Bart van Leeuwen blikt daar met de makers van toen terug op hun programma’s. Wat leeft er zoveel jaar na dato nog steeds?
5. Will wil wel
4. Countdown Café
3. Het Laatste Uur (integrale uitzending van het laatste uur op de zeezender van 31 augustus 1974, door Rob Out)
2. De Top 40 (en dan vooral de tijd van presentator Lex Harding)
1. Curry & Van Inkel
De terugblikuitzendingen zijn mooi en goed verzorgd. Dat dit cultuurgoed nog ergens gekoesterd wordt, geeft de oldies-zender een meerwaarde.
V-day geluidsfragmenten
Staverman & van Inkel
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Stenders & van Inkel
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Curry en van Inkel
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
De Norderney
Norderney01.jpg
Norderney02.jpg
Norderney03.jpg
Norderney04.jpg
Norderney05.jpg
Norderney07.jpg
Norderney08.jpg
Norderney09.jpg
Norderney10.jpg
untitled092.jpg
Zero Base is mislukt
Na ruim tien jaar wachten, vele wetsvoorstellen, protesten en gerechtelijke uitspraken werden er in 2003 negen kavels verdeeld onder de noemer ‘Zero Base’. Op 26 mei kregen de zenders te horen of ze semi-landelijk mochten uitzenden via de ether. De overheid dacht flink te kunnen cashen door ruim 300 miljoen euro binnen te slepen. Helaas zijn de gevolgen van die inhaligheid desastreus gebleken. De meeste stations zijn noodlijdend en ook de staat zelf krijgt de rekening gepresteerd.
Op 1 juni 2003 werd Zero Base van kracht. RTL Nederland kreeg twee kavels toebedeeld: één voor Yorin FM en één voor RTL FM. Sky Radio kreeg er één voor zichzelf en één voor een nieuw radiostation dat oudere muziek moest draaien. Door deze beslissing werd Radio 10 FM van de FM geknikkerd, terwijl er jarenlang gebouwd was aan deze zender. In zes dagen tijd moesten er nieuwe stations uit de grond worden gestampt. Het is daarom ook niet verwonderlijk dat Sky heeft geprobeerd om 10 FM over te nemen, maar dat ketste na een aantal dagen af met een knetterende ruzie tussen De Zwart en Lathouwers.
Er was dus op 1 juni geluid te horen op RTL FM en Radio 103 (de zender die tegenwoordig als Radio Veronica door het leven gaat), maar achter de schermen moesten operaties uitgevoerd worden waar je normaal gesproken ruim de tijd voor neemt. Denk aan het aantrekken van een dj-ploeg, het creëren van zenderondersteunende afdelingen zoals sales en redactie en het uitstippelen van een format. Het is uiteindelijk ook wel gebleken dat het snel opbouwen van stations niet lukt, want Sky Radio begon pas een paar maanden later met Radio Veronica en RTL heeft RTL FM meermaals omgebouwd voordat de juiste koers was gevonden. De licenties moesten echter wel betaald worden.
Cash machine
De verdeling bestond uit drie componenten: het businessplan, een programmatische toets en een financieel bod. Door die laatste component lokte de overheid extreme biedingen uit. Noordzee FM was koploper door 80 miljoen euro te bieden, wat neerkomt op 10 miljoen per jaar. Sky Radio en Radio 538 boden wat minder, maar nog steeds praten we over tientallen miljoenen. Hierdoor zijn meerdere stations over de kop gegaan, kijk maar eens naar de overnamegolf eind vorig jaar en begin dit jaar. De situatie is nu zo dat de meeste stations zulke zware lasten hebben, dat het schier onmogelijk is om winst te maken. Op dit moment zijn alleen Radio 538, Sky Radio en BNR Nieuwsradio in staat om zwarte cijfers te presenteren. Yorin FM en RTL FM leden samen in 2004 een verlies van 15 miljoen, dus het mag geen wonder heten dat eigenaar RTL van ze af wilde.
De financiële zorgen zijn niet alleen funest voor de boekhouding, maar ook voor de innovatie. Vrijwel geen enkel station wil nieuwe dingen doen, zoals het opzetten van internetradio, het aanbieden van podcasts en het uitzenden via DAB. Dat is logisch, want in acht jaar tijd moet er winst gemaakt worden. Het is ook slecht voor de ontwikkeling van DJ’s. Jonge jocks als Wim van Helden van Q-music krijgen tijdslots toegewezen waarop ze vrijwel niets mogen zeggen. Alleen bij 3FM is er enigszins de ruimte om wat te doen met je talent, maar bij de commerciële zenders zit je in zo’n strak keurslijf dat het vrijwel onmogelijk is om beter te worden. Pas als je eenmaal op drive-time zit, krijg je wat meer vrijheden. Het gevolg is dat er nu een generatie DJ’s ontstaat die bijna allemaal niet geschikt zijn om een goede ochtend- of middagshow te maken. Natuurlijk zijn er uitzonderingen zoals Giel Beelen, Timur Perlin en Dennis Ruyer, maar voor de meeste anderen zal het moeilijk worden.
Eindelijk iets anders op je radio
De staat wilde onderscheidende stations, gezien het aantal geclausuleerde kavels. Gewerkt heeft het niet, want hoewel elke zender zichzelf anders vindt dan de rest, is dat natuurlijk onzin. Voor de gemiddelde luisteraar is het verschil tussen Q-music, Radio 538 en SLAM!FM marginaal. De één heeft een wat jonger profiel dan de ander, maar in principe vissen ze allemaal in dezelfde vijver. Tel daar nog eens bij op dat ook de overheidszenders Radio 2 en 3FM in het vaarwater van de commerciëlen zitten.
De programmatische toets is ook niet goed verlopen. 100%NL en ID&T Radio (tegenwoordig SLAM!FM) hebben formats ingestuurd die totaal onrealistisch zijn. SLAM!FM is slim geweest, want doordat enkele ambtenaren hebben zitten slapen, heeft de zender het voor elkaar gekregen om de regels te kunnen ontwijken. Na veel rompslomp mag het non-stop hits uit de top 40 draaien op een kavel dat daar absoluut niet voor was bedoeld. In de regels staat dat maximaal 7,5% van de zendtijd gevuld mag worden met hits. De rechter heeft bepaald dat de eigen bewerkingen van een nummer niet mogen, maar dat ‘edits’ van de platenmaatschappijen (zoals de welbekende radio-edit) wel gedraaid mogen worden als niet-hit. Het gevolg is dat ook Madonna en andere platen uit de Top 40 gewoon op SLAM!FM te horen zijn.
Met Radio.NL-collega Jasper heb ik daarover gechat en toen ik uitlegde hoe de overheid wilde dat de regels geïnterpreteerd zouden worden, merkte hij op dat je dan een onbeluisterbaar station zou krijgen. Dat is ook wel gebleken, want ID&T Radio volgde de regels, maar behaalde slechts een half procent marktaandeel. Ondertussen verdween er wel twee miljoen euro. Een andere interessante uitspraak van de rechter is dat geklets van een DJ niet telt als spraak wanneer er muziek onder wordt gezet. Op SLAM!FM mag 5% van de tijd gepraat worden. Uit de uitspraak van de rechter concludeerde Jasper dat SLAM!FM dus gewoon talkradio zou kunnen worden.
100% Blunder
De laatste blunder is die rond RTL FM en 100%NL geweest. Kavel A9 was bedoeld voor zenders met voornamelijk Nederlandstalige muziek. RTL FM bood 35 procent van deze muziek, 100%NL 70 procent. Toch zit daar volgens de staat geen duidelijk verschil tussen. Inmiddels weten we dat deze stelling keihard onderuit is gehaald waardoor RTL FM plaats heeft moeten maken voor 100%NL. Zoals ik al zei is het onrealistisch dat 100%NL winst gaat maken, omdat het veel teveel Nederlandstalige muziek moet draaien. Toch was het argument van de overheid om 100%NL onderuit te trappen het geboden percentage, niet het businessplan. Het heeft de overheid veel gezichtsverlies opgeleverd, maar niet alleen dat. RTL zal over een aantal maanden ongetwijfeld een forse schadevergoeding van enkele tientallen miljoenen eisen. Het is volledig terecht als RTL dat geld krijgt, want het heeft vele onkosten gemaakt om na een aantal jaar winst te maken. Dat gaat nu niet door en dat kost geld.
Je zou verwachten dat de overheid na zoveel jaren werk met een goede oplossing zou komen, maar niets is minder waar. De meeste stations lijken op elkaar, van vooruitstrevendheid is geen sprake en de financiële problemen zijn enorm. De overheid dacht even flink te kunnen cashen, maar doordat het straks een schadevergoeding moet betalen aan RTL, raakt het ook heel veel geld kwijt. De conclusie van dit alles is dat Zero Base een complete ramp is gebleken voor iedereen.
Digitenne en analoge TV
Vorige week had ik al een uitgebreid stuk over Digitenne en deze week gooi ik er nog een schepje bovenop. De aanleiding: Het Kippenhok (Tweede Kamer) wil niet dat analoge TV via de ether wordt uitgezet. Er lagen plannen om de honderden kilowatts verstokende TV-zenders van de publieke omroepen uit te schakelen, om de simpele reden dat er nagenoeg geen hond meer via de analoge zenders naar de televisie kijkt. Het kost een dikke tien miljoen om de laag-rendements ketels van de Publieke Omroep in de lucht te houden en dus lijkt het een slimme beslissing. Edoch, door deze beslissing verdwijnt de mogelijkheid om gratis naar de publieke omroep te kijken, aangezien Nederland zo ongeveer het enige land is waar de PO gecodeerd uitzendt op de digitale platformen.
Wie, zonder de analoge etherzenders, namelijk nog naar de publieke omroepen wil kijken, moet daarvoor óf een schotel nemen óf een Digitenne ontvanger plus abonnement aanschaffen. Vroegâh kun je nog nagenoeg gratis naar de publieke omroepen via de satelliet kijken, maar Canal Digitaal heeft besloten om ook voor het voormalige semi-gratis pakket abonnementsgeld te gaan vragen. Da’s nog steeds nagenoeg niets (€ 2,50 per maand voor de publieke en commerciële zenders), maar goed.
Digitale ether-TV kost al snel acht euro per maand, als je tenminste jezelf een poot uit laat draaien door KPN met een duur belabonnement en een veel te duur ADSL-abonnement. En vorige week heb ik al heel hard geroepen dat Digitenne het ook niet zo lang meer vol zal houden. De stekker gaat er daar uit.
Het gevolg van de ronduit belachelijke situatie dat je linksom of rechtsom moet betalen voor de publieke omroepen via digitale TV (terwijl we jaarlijks met zijn allen al vele honderden miljoenen overmaken naar diezelfde omroepen) is dus dat het Kippenhok nu ruim tien miljoen per jaar wil blijven besteden om nog geen 50.000 mensen te bedienen. Da’s ruim 200 euro per analoge TV-kijker. Het komt er daarmee grofweg op neer dat het bijna goedkoper wordt om de voltallige catalogus van programma’s van de PO op DVD naar de betreffende kijkers op te sturen. OK, dat is wat overdreven, maar het komt langzamerhand aardig in de buurt ;). Hetzelfde kun je trouwens ook doen met de volledige programmering van 747AM, want daar luistert geen hond naar.
OK, nu hebben we dus twee feiten die ik even onder elkaar zal zetten voor de duidelijkheid:
1: We besteden ruim tien miljoen per jaar aan analoge etheruitzendingen;
2: Digitenne kost twintig miljoen per jaar, deels betaald door de belastingbetaler.
En KA$$A, een kleine twintig miljoen over de balk. Over de balk? Ja, want hier komt feit drie: in onze buurlanden, waar digitale ether-TV gratis is, is ‘doorslaand succes’ nog een understatement. Het Britse Freeview bijvoorbeeld is hard onderweg de grootste speler te worden. Het idee achter Freeview is simpel: we prikken de TV- (en radio)zenders gratis de ether in; de kosten worden betaald door de deelnemende TV-zenders. Die dat in Engeland trouwens met alle liefde doen. De gedachte hierachter is dat digitale ether-TV een nogal beperkte capaciteit heeft, waardoor het aantal zenders beperkt blijft. Mensen met Freeview kijken daarmee dus duidelijk meer naar de grote vijf zenders (BBC One & Two, ITV, Channel Four, Five) dan de mensen met Sky Digital. Sky Digital is een satellietaanbieder die, tegen betaling, een paar honderd kanalen serveert en dat menu verder op smaak brengt met wat Pay Per View activiteiten. De marktaandelen van de eerder aangehaalde vijf zenders via Sky Digital komt niet eens in de buurt van de aandelen via Freeview.
Meer kijkers is meer reclame inkomsten, waarmee de grote vijf er dus alle belang bij hebben om Freeview te stimuleren. Het gevolg is dat er langzamerhand een bikkelharde strijd ontstaat tussen Freeview en Sky Digital, en, om even een niet genoemde directeur te citeren, “the gloves are of” (citaat uit The Economist van vorige week). Ook in Duitsland en België is DVB-T, zoals het officieel heet, gratis. De ontvangers zijn inmiddels lekker goedkoop en verkopen dus als een tierelier.
In Nederland blijven ze echter denken dat mensen zo gek zijn om flink te dokken voor Digitenne. De consument heeft al lang te kennen gegeven dat niet van plan te zijn. De commerciële zenders willen ook liever niet betalen voor doorgifte van hun kanalen maar er voor betaald worden (wat, ironisch genoeg, op termijn IP-TV, kabel-TV en andere zaken stimuleert, wat hun marktaandelen en dus inkomsten onder druk zet) waardoor Freeview NL een wat moeilijk verhaal wordt. Digitenne zal onder de vlag van KPN ook niet zo snel de koers wijzigen – KPN wil immers de frequenties gebruiken voor datacasting – waarmee zowel Digitenne als de voltallige commerciële TV-sector in Nederland zichzelf in grote problemen brengen.
De achterkant van een bierviltje vertelt ons echter dat Freeview NL best winstgevend zou kunnen draaien. Als je tenminste Nozema voor de zenders eruit trapt; het lijkt er sterk op dat Digitenne véél te veel betaald voor haar netwerk. Vervolgens kun je in no-time de analoge zenders uitschakelen, bespaar je een klap met geld én krijg je frequenties vrij voor nieuwe digitale toepassingen – die analoge zenders bezetten die nu immers.
En oh ja, het is ook goed voor het milieu. Die grote analoge TV-zenders (Lopik, Smilde, Roermond, etcetera) verstoken namelijk 80 kilowatt per stuk. Terwijl ze ook sterk gekoeld moeten worden; van die 80 kilowatt die er in gaat komt er namelijk van 40 weer uit als TV-signaal, de rest verdwijnt in de lucht als warmte. Daar heb je dus een hele pittige koeling voor nodig. Okay, ik geef toe, als de dan lege frequenties met nieuwe toepassingen opnieuw de lucht in gaan begint dat ook weer prik te verbruiken, maar de meeste politici kijken toch niet zo ver vooruit. Dus waar wachten we nog op?