Veronica Story

Twee tv-zenders, vijf radiostations en een oersterk blad
De vertegenwoordigers van productiemaatschappij Endemol kregen kippenvel toen tijdens de stemming in de Verenigingsraad van Veronica de vertegenwoordigers van de leden in het land stuk voor stuk ‘ja’ zeiden tegen het voorstel om, samen met Joop van den Ende en John de Mol, een commerciële omroep te worden.

Veronica-voorzitter Joop van der Reijden somde 36 namen op en 36 keer werd er vóór het voorstel gestemd. Toen bleek dat de raad unaniem had besloten het Veronica-bestuur te machtigen om uit het publieke bestel te treden, barstte het gezelschap in een spontaan applaus uit. „Het was alsof ik in het Russische parlement zat, daar wordt ook altijd geklapt als een belangrijke beslissing is genomen”, vertelt de voorzitter twee dagen na het voor Veronica, en voor de hele Nederlandse omroepwereld, historische moment. Van der Reijden: „En datzelfde gebeurde toen wij enkele uren later het personeel van deze beslissing op de hoogte stelden. Ook daar werd geapplaudisseerd en luid gestampt, Het was voor iedereen een enorm emotioneel moment. En dat maakt maar weer al te duidelijk dal hel ons er niet om ie doen is veel geld te gaan verdienen. We hebhen nu genoeg geld, daar gaal het helemaal niet om. Wij willen vrijheid in de ether. Daar wordt al die jaren in onze statuten al van gesproken en die gaan we nu eindelijk in de praktijk brengen.”

Commercieel avontuur
Veronica heeft in haar relatief korte, maar roemruchte geschiedenis al enkele malen gesproken over het commerciële avontuur. Maar telkens als de knoop moest worden doorgehakt, waren,er toch steeds meer argumenten tegen dan vóór te vinden. Waarom was dat dit keer anders? Van der Reijden; „Als ik kijk naar de voorspellingen over de ontwikkeling die het publieke beslel de komende vijf jaar zal gaan doormaken, blijft er van de door ons zo gekoesterde vrijheid in de ether weinig over. Wij zitten nu op een net waar we eigenlijk niet willen zitten. We werken daar met lieve mensen, maar worden gedwongen steeds inniger te gaan samenwerken. Het probleem daarbij is dat het telkens moeilijker wordt je eigen gezicht te handhaven.” „Veronica is altijd een beetje tegendraads, een beetje ondeugend geweest.

Maar van die eigenschappen zou de komende vijf jaar steeds minder overblijven als we, volgens hel plan van de minister, op één net met TROS en EO zouden blijven. Zowel op radio als op tv zouden we steeds minder te zeggen krijgen. Er zou een apart netbestuur moeten komen, waar wij zelf niet inzitten. Er zou een netdirecteur komen, die niet jouw eigen directeur is. Wij zouden alleen als een soort raad van commissarissen toezicht kunnen houden. Meer niet. Dat gaal te ver.” Om die reden is Van der Reijden enkele maanden geleden naar de Verenigingsraad, het orgaan dat de leden van de omroep vertegenwoordigt, gestapt met hel plan om nog één keer heel serieus alle mogelijkheden te bekijken die er zijn om commercieel ie worden. Van der Reijden: „Op het moment dat de voormalige minister van WVC ons vroeg om voor 15 januari 1995 te laten weten of wij al dan niet een uitzendlicentie voor de komende vijf jaar worden hebben, ben ik naar de Verenigingsraad gegaan. Dit was hèt moment om de knoop door te hakken. En dat is dus ook gebeurd.”

Endemol
Die aankondiging van de minister was voor het bestuur van Veronica ook een aanleiding om met televisieproducent Endemol te gaan praten. Van der Reijden: „Wij nemen natuurlijk al een behoorlijk aantal programma’s af en waren met deze producent aan het onderhandelen over de rechten van een aantal formules. Bovendien wilden wij ervoor zorgen dat we genoeg programma’s zouden overhouden als RTL4 een nieuw contract met Endemol zou sluiten. Toen bleek dat we goed met elkaar konden opschieten, en dat er naar aanleiding van de aankondiging van de minister bij ons plannen waren om uit het bestel te stappen, zijn we gaan praten over een verregaande samenwerking. Daar is een aantal maanden overheen gegaan, maar uiteindelijk kwamen we tot de conclusie dat het misschien nog beter zou zijn om dit avontuur samen aan te gaan.”

De constructie van het nieuwe, commerciële Veronica ziet er, vanaf 1 september 1995, als volgt uit: vijftig procent van de aandelen komt in handen van de Vereniging en de andere helft wordt eigendom van Endemol. Beide partijen krijgen dus evenveel invloed en ieder verschil van mening zal moeten worden uitgesproken. Eén van de twee partijen zal nooit de doorslag kunnen geven. De twee partners brengen ook beide evenveel geld in: honderd miljoen gulden. Vooralsnog is het nog niet nodig andere financiers te benaderen. „Vreemd vermogen aantrekken kan altijd nog”, zo meldt Van der Reijden. Het is de bedoeling dat de nieuwe commerciële televisiezender zeven dagen per week zowel ‘s avonds als overdag programma’s voor een breed pubhek gaat uitzenden. Daarbij zal echter het jonge, uitdagende karakter van het huidige Veronica in stand worden gehouden.

Ron Brandsteder in een nieuw jasje
Dat gebeurt door een groot aantal bestaande Veronica-programma’s te handhaven en andere programma’s, bijvoorbeeld van Endemol, zó te veranderen dat ze ook in dat beeld passen. Van der Reijden: „Zo kun je de programma’s van Ron Brandsteder best in een ander jasje steken, waardoor ze geschikt zijn voor een groot publiek, maar ook worden aanvaard door de Veronica-achterban.” Het ligt absoluut niet in de bedoeling van de bedenkers van dit plan om van Veronica een tweede RTL4 te maken. Van der Reijden: „We zullen altijd dat ondeugende, jonge gezicht houden, al zullen we misschien een tikje minder tegendraads worden om ook voor een groter publiek aanvaardbaar te zijn.”

Omdat producent Endemol de afgelopen jaren zeer slechte ervaringen heeft opgedaan met RTL4, zullen de contacten met dit station helemaal worden verbroken. Het nieuwe Veronica kan echter niet genoeg programma’s van het bedrijf afnemen en daarom blijft Endemol ook voor de publieke omroepen werken. Over welke sterren naar Veronica of naar een andere omroep gaan, zal de komende maanden nog moeten worden onderhandeld. En dit is niet het enige traject waarop het nieuwe Veronica zal samenwerken met het publieke bestel.

Het is de bedoeling dat beide media-organisaties samen sportrechten zullen gaan verwerven en eikaars uitzendgegevens mogen gebruiken voor de omroepbladen. Ook over deze zaken zal de komende weken echter nog heel wat moeten worden gesproken. Zeker is in ieder geval dat het Veronicablad blijft bestaan en dat de abonnees ook automatisch lid blijven van de Vereniging Veronica. Via de ledenraad en de verenigingsraad houden zij zeggenschap over de ontwikkeling van het station. Van der Reijden: „Die vereniging is ons grote voordeel. RTL zou tekenen voor zo’n organisatie. Tijdens de jaarlijkse bijeenkomsten in de rayons kunnen de leden hun mening blijven geven over allerlei zaken en zo houden zij een belangrijke stem in het kapittel.”

Om het jonge gezicht van Veronica nog meer te benadrukken, wordt ook al gesproken over een tweede commerciële televisiezender. Van der Reijden: „We denken eraan om naast de ‘brede zender’ een echt doelgroepenstation op te richten. Daar zou je meer kenmerken van het oude Veronica terugvinden en wordt minder gemikt op hoge kijkcijfers. Deze zender richt zich op een publiek van dertien tot vijfendertig jaar. Het kan gewaagder en tegendraads zijn en je kunt er jong talent een kans geven. Er zijn mensen die dit het ‘oer-Veronica’ noemen, maar dat vind ik te ver gaan. Oude tijden keren niet meer terug. Ik acht het niet uitgesloten dat ook deze zender op 1 september volgend jaar van start gaat.”

Radio Veronica
Het ‘echte Veronica’ is in ieder geval terug te vinden in de huidige radioplannen van het bestuur en Endemol. Het is de bedoeling om maar liefst vijf radiozenders op te richten, die ieder een specifieke doelgroep moeten bedienen. Van der Reijden: „Van de radioplannen stellen we ons zeer veel voor. Er komt voor elk muziekgenre een station: middle of the road, pop, gouwe ouwen, klassiek, Hollandse hits en een nieuwszender. En dan wordt het natuurlijk echt op Veronica-wijze ‘blazen’. Wij achten dat een sterke verbetering van de huidige situatie.”

Probleem in dit traject is echter dat de minister maar een beperkt aantal licenties voor radiozenders beschikbaar heeft en het maar zeer de vraag is of Veronica één van de nog beschikbare vergunningen zal krijgen. Daarom is inmiddels contact gezocht met bestaande commerciële radiostations en wordt er over overname gesproken. Van der  Reijden: „In het geval van Holland FM is dat al rond. Die zender wordt binnenkort omgebouwd en zal vanaf 1 september volgend jaar onder onze vlag gaan uitzenden. In de pers is gesproken over het feit dat we ook met Radio Ten Gold zouden onderhandelen en dat is inderdaad waar. Die gesprekken zijn echter nog niet afgerond, dus ik kandaar verder nog niets zinnigs over zeggen.”

Politiek Den Haag heeft positief gereageerd op de aanvraag voor een commerciële licentie die Veronica inmiddels heeft ingediend bij het Commissariaat voor de Media. „Ik wens Veronica een behouden vaart en hoop dat dit lukt”, meldde staatssecretaris Aad Nuis van omroepzaken kort na de bekendmaking van de beslissing. En ook mensen uit de omroepwereld zien de plannen van Veronica wel zitten. Zo meldde Tom Mulder: „Ik zie deze actie als een oktober-revolutie. Het maakt eindelijk een einde aan het systeem met z’n machtsconcentraties.”

Vijf jaar later blijkt Vereniging Veronica toch niet zo tevreden…

Zijn leven lang probeerde Johannes Piet van der Reijden (Leiden, 7 januari 1927 – Nieuwegein, 3 februari 2006) van een dubbeltje een kwartje te worden. Als enige zoon van de eigenaar van een wasserij werkt hij al op lagere schoolleeftijd mee in de zaak; lakens vouwen en door weer en wind waszakken bezorgen bij klanten. Naar eigen zeggen is het hem nooit gelukt, doch in zijn 79 levensjaren – tot vlak voor zijn overlijden – toont Joop van der Reijden zich bijzonder werkzaam voor een grote diversiteit aan instellingen en bedrijven. Voor Veronica zet hij zich met elf jaar voorzitterschap het langste in van allemaal.

“Hij houdt van onmogelijke klusjes. Van het doorhakken van onontwarbare knopen”, zei Veronica-directeur Joop Daalmeijer eens over zijn collega. Van der Reijdens gereedschap bestaat daarbij uit een economische achtergrond en talent voor onderhandelen – het eerste houdt hij over aan zijn studie Economie in Rotterdam, het tweede ontwikkelt hij als secretaris van het Verbond van de Nederlandse Groothandel. Al vroeg manifesteert zich overigens ook zijn voorkeur voor meerdere bezigheden tegelijkertijd; naast student is Van der Reijden begin jaren vijftig coach, trainer en voorzitter van een Leidse zwem- en waterpoloclub.

Als de van huis uit hervormde CDA-politicus op zijn 55e van gemeenteraadslid in Oegstgeest promoveert tot staatssecretaris van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur in het eerste kabinet-Lubbers (1982-1986), is hij de gewezen man om een reuzenbezuiniging in de gezondheidszorg door te voeren. Impopulaire maatregelen, zoals de invoering van de omstreden ‘medicijnenknaak’, schuwt hij daarbij niet.

Maar een kille zakenman is Drs. Van der Reijden bepaald niet. Eerder blijft het beeld bij van een huilende staatssecretaris na afloop van een werkbezoek aan een ziekenhuis of kliniek. De joviale, openhartige staatssecretaris die in gewone mensentaal over zijn emoties en twijfels praat. Ook zijn directe, soms tegendraadse optredens in de Tweede Kamer (“Mevrouw Terpstra, weet u eigenlijk wel waarover dit gaat? Nee? Nou, ik ook niet”) maken hem een populaire politicus. Niettemin verbluft hij zijn collega’s met een gedegen feitenkennis, die hij dankt aan jarenlange praktijkervaring als secretaris, voorzitter en bestuurder in diverse organisaties.

Op 1 januari 1987 betreedt hij de omroepwereld, waar hij meteen de hoogste functie in het publieke omroepbestel bekleedt. Als voorzitter van de NOS maakt hij de programmacoördinatie bespreekbaar en geeft hij sturing aan het nieuwe ‘Derde Net’. Ook probeert hij de sterren van producent Joop van den Ende aan zich te binden en houdt hij Veronica binnen het publieke bestel.

In 1989 krijgt de NOS-voorzitter een klap te verduren als zijn vrouw op 51-jarige leeftijd overlijdt. Hij verwerkt dit door tweemaal zoveel werk op zich te nemen. Zo laat hij als tijdelijk voorzitter het voltallige bestuur en de directie van het in chaos verkerende sportkoepel NOC*NSF vervangen. Vervolgens werpt hij zich op als crisismanager bij de vastgelopen voetbalclub Feyenoord. Ook Hilversum zou het reorganisatiewonder graag op de schop nemen. In een nota uit 1990 waarschuwt Van der Reijden voor de teloorgang van het publieke bestel. Maar zijn ideeën over ‘afslanken’ en marktgericht denken vinden nauwelijks gehoor.

Veronica zit op dat moment in haar maag met de affaire RTL-Véronique (zie Rob Out). Algemeen directeur Rob Out heeft zijn oog laten vallen op de oud-staatssecretaris. Het is weliswaar geen Bordewijk of Bull Verweij, maar Van der Reijden kent zijn weg in de vergaderkamers van de publieke omroep en heeft contacten in Den Haag. Een strategische zet dus. Eén telefoontje is genoeg om hem uit zijn NOS-kantoor te lokken. De bestuurlijke avonturier heeft er wel oren naar om dichter bij de werkvloer te staan en niet te vergeten zijn pensioenbreuken op te vangen. Bovendien: “Het is één van de laatste uitdagingen die ik nog kan beleven.”

De 63-jarige Van der Reijden, wiens vooruitstrevende ideeën zijn NOS-collega’s nogal eens tegen de borst stuitten, voelt zich tussen de vrije geesten bij Veronica als een vis in het water. Hij ontpopt zich als een gekke en impulsieve leider, stort zich in Russische en Surinaamse televisieavonturen en steekt de Concertzender een helpende hand toe. Ironisch genoeg acht hij het nodig Rob Out, die hem binnenhaalde, alsook Veronica-legende Lex Harding te ontslaan. Uiteindelijk lukt het hem het uitzendverbod – het resultaat van ongeoorloofde commerciële praktijken van enkele Veronica-medewerkers – terug te brengen van zeven weken tot twee zondagen.

De grootste verrassing bewaart Van der Reijden tot 1995. Waar de warme pleitbezorger van de publieke omroep eerder nog de commerciële plannen van Lex Harding subiet afwees en nota bene probeerde met de VARA en vrije producent Endemol een ‘strategische alliantie’ op te zetten tegen de commerciële concurrent, keert hij het publieke bestel, waaraan hij vier jaar aan het hoofd stond, tóch de rug toe. In zijn ogen maakt de overkoepelende NOS Veronica monddood, wanneer zij per net een directeur benoemt en Veronica haar zender met de TROS en de EO moet delen. De publieke omroep verliest in één klap vijftig procent van haar visie en daadkracht als Van der Reijden een pact sluit met de vijand. Als onderdeel van de Holland Media Groep gaat Veronica verder als commerciële omroep.

Aanvankelijk gaat het Veronica goed, in een periode die Van der Reijden de titel ‘pornobaas’ oplevert – overigens verwijst hij de makers van dit verwijt naar de uitknop van hun tv-toestel. Maar de inmiddels hertrouwde voorzitter kan zich niet vinden in het beleid van zijn Luxemburgse bazen in de HMG; net als Veronica wil hij zijn eigen gang gaan. Daarvoor betaalt hij een hoge prijs die weinigen hen in dank afnemen: Veronica stapt uit de HMG en moet al haar programma’s, presentatoren en haar zender achterlaten.

De toekomst van Veronica ziet er op dat moment weinig rooskleurig uit. Maar Van der Reijden blijft laconiek: “Het is net als met voetbaltrainers. Als je een wedstrijd verliest, staat er een emmer stront voor je klaar.” Maar hoe hopelozer de situatie, hoe beter Van der Reijden gedijt. Hoopvol dan wel meewarig wacht men zijn volgende meesterzet af. De inmiddels 73-jarige voorzitter zet grootscheeps in op internet: “Over vijf jaar kijken jongeren naar de pc.” Uiteindelijk blijken zijn aspiraties iets te ambitieus. Overmoed vormt de nekslag in de onderhandelingen met SBS over een nieuwe televisiezender. Wat betreft breedbandtelevisie is ‘opa’, zoals hij zichzelf graag noemde, zijn tijd ver vooruit. “Elke nieuwe poging is een poging om te kijken of ik op mijn bek kan gaan”, zei Van der Reijden eens en op 6 juli 2001 is het zover. Het vertrouwen in de voorzitter wordt opgezegd en hij treedt af.

Maar de Leidse middenstandszoon is nog niet uitbestuurd. Vele jaren na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd wordt hij benoemd tot waarnemend burgemeester van Valkenburg (Z.H.). Steeds nieuwe adventures aangaan, dat was Van der Reijdens wapen tegen zijn eigen vergrijzing. Het heeft hem inderdaad bij de tijd gehouden. In zijn laatste maanden presteerde de man van duizend en één functies het nog een autobiografie te schrijven, waarin zijn memoires aan Veronica uitgebreid aan bod komen.

Joop van der Reijden (79) overleden
Oud-politicus en omroepbestuurder Joop van der Reijden is overleden. Hij stierf vrijdagavond in een ziekenhuis in Nieuwegein, 79 jaar oud. Dat heeft een familielid bevestigd. Zijn laatste functie was waarnemend burgemeester van het Zuid-Hollandse dorp Valkenburg. In 1982 kreeg hij nationale bekendheid als staatssecretaris van WVC in het eerste kabinet-Lubbers. Van der Reijden beheerde als staatssecretaris de sport en was pleitbezorger voor de organisatie van de Olympische Spelen 1992 in Amsterdam. Dat baatte niet, het IOC kende de zomerspelen toe aan Barcelona. Van der Reijden keerde niet terug in het kabinet-Lubbers II. Hij werd interim-manager van het Haagse ziekenhuis Leyenburg. In 1987 betrad hij de omroepwereld als voorzitter van de NOS en interim-voorzitter van de raad van commissarissen van het NOB. In 1990 stapte hij over naar de jongerenomroep Veronica. Bij Veronica werkte hij met elf jaar overigens het langst. Tussendoor accepteerde hij nog talloze andere tijdelijke bijbanen, ondere andere bij de VAM, Zilveren Kruis, Leidse Sportstichting, gemeenteraad Oegstgeest. Ook was hij interim- directeur bij de voetbalclub Feyenoord en interim-preses bij de sportkoepel NOCNSF.