Freek Simon
In 1972 vertellen omroepers en technici van het eerst uur van Veronica hoe het er aan toeging. Het is nog twee jaar voordat het doek gaat vallen voor Veronica als zeezender en alweer 12 jaar geleden dat Veronica begon. In die twaalf jaar is er veel veranderd en gebeurt. Lees en geniet mee met de Veronica Story’s van de mensen van het eerste uur zoals zij er in 1972 tegen aan keken.
Je ziet alleen maar water om je heen en dan denk je wel eens wat doe ik hier eigenlijk…
Dat ik hier zit heb ik min of meer te danken aan m’n hospita. Ze had in de krant gelezen dat er een nieuwslezer werd gevraagd bij Veronica. Nou had ik helemaal niets gedaan in die richting want ik was fotograaf. Op de HBS wilde Ik journalist worden, maar ik heb toen een avond gepraat met een man die in het vak zat en die zei tegen mij, je moet er nooit aan beginnen jonge want het is het rottigste vak dat je maar kunt bedenken. Maar goed, ik was fotograaf en ik wilde voor de lol wel eens wat anders. Ik schreef dus een brief en daar hoorde ik helemaal niks op. Ik was het allemaal al weer vergeten totdat Tineke belde en vroeg of ik eens langs wilde komen voor een stemtest.
En toen was het meteen gebeiteld. Ik moest de volgende dag direct aan boord en daar zit ik nu nog. Ik werd trouwens verschrikkelijk ziek die eerste keer. Ik stapte op de Ger Anna en ik dacht nou dat valt best mee, maar toen voeren we nog in de haven. Toen we buitengaats kwamen, zoals dat dan heet, begon het bootje te slingeren en daar lag ik. Helemaal lam, dood en bedonderd. Ze hadden me verteld dat het allemaal beter zou gaan als ik eenmaal op de Veronica zou zijn. Dat was een groter schip en dan schijn je niet zoveel last te hebben van zeeziekte. Omdat de ervaren jongens me dat hadden gezegd bleef ik tijdens de tocht nog een heel klein beetje op de been, maar toen we eenmaal op het grote schip kwamen klapte ik helemaal in elkaar.
Je krijgt namelijk de overgang van het hele snelle schommelen van de Ger Anna naar de langzame deining van het grote schip en dan ben je verloren. Hans Mondt was in die tijd ook nieuwslezer en die moest mij inwerken. Toen ik daar zo voor pampus op de Veronica lag kreeg ik twee zeeziektepillen van hem en dat heb ik geweten. Later ontdekte ik dat je met een kwart tablet nèt goed was en dat je van twee dood en doodziek werd. Ik lag dus ook meteen in bed en toen ik daar zo’n uurtje had gelegen zei Hans, kom het nou maar eens proberen want je kunt daar niet dagen blijven liggen. Ik strompelde dus min of meer door dat schip en ik kwam uiteindelijk terecht bij een schrijfmachine waar ik wat berichten moest uittikken. Ik was zo ellendig dat ik vijf machines zag staan en toen ik er eenmaal achter zat wist ik niet eens meer wat je met zo’n ding moest doen…
Het ging dus helemaal niet en gelukkig had Hans dat ook wel in de gaten en ik mocht weer gaan slapen. De volgende dag was het weer opgeknapt en ik ook een beetje. Het ging steeds beter maar ik heb er nog altijd last van. Niet dat ik nou nog steeds hartstikke zeeziek ben als het slecht weer is, maar je voelt je gewoon wat katterig. Daar heeft iedereen trouwens wei een beetje last van, maar als je nieuwslezer bent sta je er gewoon alleen voor en dan moet je maar zien dat je het redt. Ik kan moeilijk een nieuwsuitzending overslaan omdat ik toevallig net over de railing hang.
Het leven op zee beviel me trouwens vanaf het begin uitstekend. Ik had nooit gevaren en ik was dus een echte landrot, maar daar heb ik geen problemen mee gehad. De eerste maanden heb ik geen mond open gedaan dat weet ik nog wel. Ja, die jongens zaten over dingen te praten waar ik geen bal verstand van had. Die gesprekken gingen over schepen en vissen en er werd nooit iets aan mij gevraagd dus ik zei ook maar niks. Maar zo langzamerhand ga je wat meer zeggen en tegenwoordig vragen ze me of ik misschien zo vriendelijk wil zijn om af en toe m’n mond dicht te houden.
Als je daar zo’n week aan boord zit kun je natuurlijk het gevoel krijgen van opgesloten zijn of heimwee. Daar heb ik nooit last van gehad. We hebben wel eens een jongen aan boord gehad die een week min of meer gek werd van heimwee, maar als je de hele dag bezig bent heb je gewoon geen tijd om je opgesloten te voeten. Als je aan zo’n baan begint denk je ook nou ik heb genoeg tijd om wat te gaan studeren, Ik zit er nou vier jaar en iedere keer als ik naar boord ga denk ik, god laat ik wat boeken meenemen dan kan ik die fijn lezen, daar komt nooit wat van! Ik wilde eigenlijk rechten gaan studeren, maar dat kun je wel vergeten. Je bent, zoals ik al zei, de hele dag bezig en als je dan ’s avonds klaar bent kijk ]e nog wat naar de teevee en dan kruip je maar je kooi in. Misschien komt het door de zeelucht, maar je slaapt daar als een roos.
In feite is mijn baan een vrij rustig kantoorleven. Die verhalen van vroeger dat koks met bakken aardbeien tegen het schot vlogen maak je niet meer mee. ’s Zomers is hel best lekker aan boord. Als het goed weer is lig je aan dek op een matras met aan de ene kant een flesje zonnebrand olie en aan de andere kant een flesje bier en dan valt het allemaal nog wel mee. Alleen gebeurt dat niet zo vaak want als het aan de wal prachtig weer is, waait het bij ons en dan is het meestal wel een paar graden kouder. Als er geen wind is sterf je vaak van de vliegjes, aan dek is het dan een zwarte massa, dan kun je maar beter niet gaan liggen zonnen. Er is eigenlijk altijd wel wat, of het waait of het is te koud of het sterft van de vliegen.
Ik vertelde je net dat ik nooit het gevoel heb gehad dat ik opgesloten zat, maar ’s winters is het wel eens moeilijk als je aan boord zit. Binnen is het lekker warm en buiten sterf je van de kou. ]e stapt niet zo maar even gauw naar buiten omdat je binnen meestal in lekkere makkelijke kleren loopt en je begrijpt zelf wel dat je je voor een paar minuten dek niet zo gauw helemaal in winterkleding steekt. Zo’n week aan boord duurt in de winter vaak verdomd lang. Je vaart niet en je ligt daar maar. De kunt de wal helemaal niet zien en je bent eigenlijk van god en alleman verlaten. Gelukkig heb je dan je werk en dat is dan maar goed ook anders zou het helemaal een eeuwigheid duren voordat die week om was.
Je ziet tenslotte alleen maar water om je heen en dan denk je wel eens wat doe ik hier eigenlijk, waar ben ik in godsnaam aan begonnen. Als je dan weer een week opgaat en je stapt in Scheveningen aan boord van de Ger Anna is de stemming niet zo van hoera daar gaan we dan weer. Vooral als het een beetje waait en ik voel me wat rottig zie ik het nou niet bepaald zo zitten. Dat gaat dan wel over als je aan boord bent want je moet meteen aan de slag.
Weet je wat rottig is! Als je denkt dat je van boord komt en dan gaat het niet omdat het te hard waait en dan kan de Ger Anna niet langszij komen. Dan sta je klaar met je koffertje, je hebt je hut schoon gemaakt en dan gaat het allemaal niet door. Mijn record is tien dagen, maar dat is eigenlijk niks want in het begin van Veronica is bijvoorbeeld Kootje van leperen zes weken achter elkaar aan boord geweest. Hij heeft me wel eens verteld dat het na zes weken geen moer meer uitmaakt, Als je eenmaal zo’n tijd aan boord hebt gezeten kun je er nog wel een maand tegen aan. Je bent dan over een bepaald punt heen. Ik geloof dat het ook niet zo erg zou zijn als je van te voren wist dat je tien dagen aan boord moest blijven, maar als je je eenmaal op een week hebt ingesteld is het verdomd vervelend als je nog een paar dagen langer moet blijven.
Gelukkig komt dat niet zo vaak voor. Weet je wat ook zo gek is, aan boord is teevee alles hè. We hebben twee toestellen staan maar die gaan dan ook aan bij het testbeeld van zeven uur en blijven branden tot en met Teleac. Ja, het is ons enig contact met een andere wereld. Als je trouwens zo’n week aan boord hebt gezeten en je komt aan de wal sta je wel even te kijken van alles wat daar gebeurt…
Mijn hobby is nog steeds fotograferen en filmen. Ik heb heel wat rolletjes afgeschoten aan boord, maar ja op het laatst heb je alles wat er zo’n beetje te fotograferen of te filmen valt en de laatste tijd ben ik er een beetje mee opgehouden. Ik heb een complete film van het leven aan boord, zoals dat dan heet, en ik moet er eigenlijk nu nog geluid bij hebben maar daar kom je dan gewoon weer niet toe, Je kunt trouwens hartstikke mooie opnames maken aan boord van zo’n schip. In het begin ga je wild aan de slag maar dat gaat er na zo’n vier jaar wel af. Je hele huis hangt vol met afdrukken en negatiefjes en het blijft tenslotte maar dat schip en het grote water wat er omheen zit.
Ik heb wel altijd m’n fototoestel bij me want je kan nooit weten wat er gebeurt. In de zomer komt er nog wel eens wat langs. Zeilbootjes en de rondvaartboten die tochten organiseren langs de piraten. Die rondvaartschepen noemen we de ballenboten en als ze langs komen staan we meestal aan dek om te zwaaien. Je voelt je dan trouwens net een aap In artis. Hoewel, ik vraag me wel eens af wie nou de apen zijn; wij of de mensen die op de ballenboot staan! Vorige week riep een matroos om twaalf uur in de nacht — jongens een muzjekschip. — Wij met z’n allen naar boven en ligt er een groot schip met studenten of zo. Gitaren en accordeons en allemaal liederen zingen voor ons. Hartstikke mooi zo om een uur of twaalf. Je staat er trouwens toch versteld van hoeveel mensen er met een bootje langszij komen om even naar ons te zwaaien. Af en toe zie je ze in een kano…
Gek eigenlijk hè. Toen ik als nieuwslezer bij Veronica begon dacht ik éèn jaar en dan peer ik hem weer. Nou zit ik er vier jaar en.. nou ja voorlopig ga ik nog door. Ik zou geen deejay willen worden. Vroeger werd een nieuwslezer na verloop van tijd deejay maar ik ambieer het helemaal niet. Er is niet zoveel muziek die ik echt leuk vind, ik zou dan ook gewoon willen zeggen van een bepaalde plaat — ik draai hem nou wel maar ik vind het eigenlijk een klere plaat. — Ik ben geen radiomaniak, maar als medium vindt ik het wel erg boeiend, Als je aan boord zit luister je natuurlijk de hele dag naar de zender. Maar je merkt alleen maar dat je luistert als er iets geks of leuks gebeurt. Voor de rest is het een soort achtergrond die je niet in de gaten hebt omdat-ie er gewoon is maar je merkt het onmiddellijk als het ophoudt.
Nee, ik zou wel iets willen doen in het organisatorische vlak. Een actualiteiten rubriek bijvoorbeeld vanaf m’n bureau regelen. Ik hoef niet zo nodig voor de microfoon. Lekker achter de schermen alles regelen en dan zorgen dat je hele eindeloze dingen hebt. Ik vind nieuwslezen zoals het nu gaat nog steeds lekker om te doen hoor, maar je wilt op den duur natuurlijk wel wat meer. Ik ben tenslotte geen zeeman… Nieuwsgaren zit me gewoon in het bloed. Ik heb je al vertelt van die journalist waar ik mee heb gesproken. Anders was ik misschien wel bij de krant terecht gekomen.
Als je nieuws leest moet je er volgens mij altijd voor oppassen dat je je eigen emoties niet mee laat spreken. Soms is dat wel eens moeilijk want er zijn berichten waar ik me rot om lach en er zijn berichten waar ik me ontzettend kwaad om maak. Misschien hoor ie dat af en toe ook wel, maar het is natuurlijk niet goed. Ik probeer in ieder geval om het nooit te laten merken. Je maakt namelijk altijd de fout dat je er van uit gaat dat de mensen tegen wie je spreekt altijd de zelfde mentaliteit hebben als jezelf. Dat klopt nooit.
Dick Klees had wel eens prima grappen. Toen met die luchtvervuiling in Rotterdam zei hij — dames en heren in de buurt van Rotterdam; de gasmaskers mogen morgen op een kier. — Daar kan ik me kapot om lachen, maar een heleboel mensen zien dat niet zo zitten. Dat is natuurlijk wel logisch als je net twee dagen hebt lopen tranen vanwege de stank, maar daar denk je dan op zo’n moment niet aan. Om die ellende nou te voorkomen lees ik het nieuws maar altijd heel netjes op zonder eigen commentaar en dat is geloof ik voor de nieuwsuitzendingen het allerbeste.
De mensen hebben misschien te weinig gevoel voor humor. Nieuwslezen is gewoon een vak. Ik heb er wel eens moeilijkheden mee gehad toen wij dat life programma op zondagavond van zeven tot acht uur deden. De mensen zijn aan een bepaalde toon van je gewend. De zogenaamde nieuws-toon. Als je dan een gewoon programma gaat presenteren begrijpen ze niet dat je de zelfde jonge bent, van — en hier volgt het weerbericht — Maar ja een plaat is geen depressie… Ik ben misschien wel een beetje acteur. Ik ben vrij rustig maar op de middelbare school was er in een toneelstuk een keer een rol van een enorm druk opgewonden baasje. Die rol wou ik graag hebben en ik vroeg aan de regisseur of ik het eens mocht proberen. Hij zag het helemaal niet zitten maar om mij een plezier te doen mocht ik het toch proberen. Na twee minuten had ik hem… En zo ben ik misschien in het dagelijkse leven ook. Ik pas me gewoon aan.
The day the music died
In 2009 is het 35 jaar geleden dat de popzender Radio Veronica het zwijgen werd opgelegd. In Augustus is het 42 jaar geleden dat de Engelse regering een einde maakte aan de populaire zeezenders als London, Caroline en 390. Veronicastory besteedt komende tijd uitgebreid aandacht aan deze unieke periode in de geschiedenis van de Europese radio. Een tijdperk waarin ruim een dozijn zenders in een grote behoefte voorzagen, die bij de luisteraars leefde. Plotseling kwam door overheidsingrijpen een eind aan deze vrije omroepzenders. 15 augustus 1967 was in Engeland the day that music died. 31 augustus 1974 was Nederland aan de beurt en zweeg de zender Veronica na ruim veertien jaar trouwe dienst.
Toen Radio Veronica in april 1960 met haar uitzendingen begon brak een nieuwe periode aan in het rustige oubollige Nederlandse radiowereldje. Niemand geloofde in het project: het was tè gedurfd, de adverteerders zouden wel wegblijven. er zat te veel risico in, enfin, de lijst van bedenkingen tegen Veronica was meterslang. In het begin had Veronica het inderdaad moeilijk. De eerste uitzendingen stoorden de kustverbindingen. maar na enkele dagen was die moeilijkheid uit de weg geholpen toen Veronica op 192 meter ging uitzenden. De adverteerders moesten ook nog even wennen aan het nieuwe medium. Veronica was het eerste commerciële radiostation in ons land.
Maar na een uiterst succesvolle campagne van het nylonmerk Nur Die. was de stroom niet meer te stuiten. De adverteerders stonden te dringen voor een plaatje in de veelbeluisterde Veronicaprogramma’s. Binnen enkele jaren was Veronica een gevestigd station.
Niet nieuw
Veronica was nieuw voor Nederland, maar het idee was niet nieuw. In Zweden en Denemarken waren enkele jaren eerder al de eerste zeezenders verschenen. Radio Nord van de Zweedse ondernemer Jack Kotschack bediende met succes een miljoenenpubliek in en om Stockholm. Radio Syd van Britt Wadner bezorgde luisteraars in Zuid-Zweden veel plezier en tenslotte zond Radio Merkur uit voor Kopenhagen en omgeving. Deze stations hadden veel succes. Vanzelfsprekend. ook zij speelden in op de behoeften van de luisteraar, ook al klinken hun programma’s nu wel erg ouderwets als we ernaar terugluisteren.
Zowel in Denemarken als in Zweden hadden de overheden al gauw genoeg vande populariteit van deze zeezenders. In beide landen was. en is nog steeds, de hele omroep in handen van een staatsmonopolie en daarbij past een poppiraat heel slecht. In 1962 was het zover: na enkele jaren trouwe dienst werden twee van de drie zenders uit de lucht gehaald. Denemarken maakte het zelfs heel bont. Het schip van Radio Merkur werd in volle zee, in internationale wateren, geënterd en de bemanning gearresteerd. Eén station hield stand. Britt Wadner vocht tegen de Zweedse wetgever. Tevergeefs, want enkele jaren later moest ook zij haar programma’s staken.
België was het volgende land dat een zeezender kreeg. Een Belgische radioveteraan George de Caluwe. die voor de Tweede Wereldoorlog het privé-station Antwerpen geëxploiteerd had, kon na de wereldbrand geen zendvergunning meer krijgen omdat de omroep in handen kwam van het BRT/RTB-monopolie. Het voorbeeld van Veronica volgend, begon hi] in 1962 mei uilzendingen voor de kust van Cadzand onder de naam Radio Uylenspiegel. De zender was geen lang leven beschoren. 16 december werd door een tragische samenloop van omstandigheden het definitieve doodvonnis van dit station ondertekend. Op dezellde dag datexploitant George de Caluwe overleed, werd in het Belgische parlement de anti-zeezenderwet aangenomen, en strandde zijn schip op de Zeeuwse kust.
Gevestigde naam
Inmiddels was Veronica een gevestigde naam in Nederland en de enig overgebleven zender in internationale wateren. Met Pasen 1964 kreeg het Veronica-schip gezelschap. Rond die tijd begon Radio Caroline haar uitzendingen voor de Engelse kust. Caroline was echter niet de eerste zeezender die naar Engeland uitzond. Die eer komt Veronica toe. toen in begin 1961 enkele maanden lang ochtendprogramma’s naar de Engelse oostkust werden uitgezonden. De adverteerders bleven echter weg en Veronica werd weer helemaal Hollands.
Caroline veroverde Engeland stormenderhand. Na drie weken wist het onderzoekinstituut Gallup al te melden dal de zender maar liefst zeven miljoen luisteraars telde! De adverteerders namen ook nu een afwachtende houding aan, maar na enkele maanden kwamen de eersten over de brug. Caroline kreeg al spoedig gezelschap. Enkele weken na de eerste uitzendingen koos de Mi Amigo een ligplaats slechts luttele mijlen verwijderd van de Caroline, en begon uit te zenden als Radio Atlanta. Al spoedig realiseerden beide ondernemingen zich dat ze elkaar onnodige concurrentie aandeden. Radio Atlanta bleef uitzenden op 199 meter als Caroline South en Radio Caroline voer, al uitzendend, naar midden Engeland om als Caroline North het dichtbevolkte gebied rond Liverpool en Manchester van muziek te voorzien.
In 1964 begon ook weer een heel gedurfd avontuur voor de Nederlandse kust. Een groep zakenlieden liet een kunstmatig eiland bouwen vlak voor het strand van Scheveningen. net buiten de territoriale wateren. Het plan was om vanal dit eiland commerciële televisie-uitzendingen te verzorgen. De STER bestond in die dagen nog niet en alle pogingen om van het tweede Nederlandse televisienet een commerciële te maken naar Engels voorbeeld waren gestrand. Op 1 september 1964 was het zover: de eerste officiële tv-programma’s werden uitgezonden door TV-Noordzee vanaf het REM-eiland.
Binnen enkele maanden had de Nederlandse regering echter een wet door het parlement gejaagd, waardoor het mogelijk werd voor de Nederlandse justitie om in te grijpen. 17 december enterde de Nederlandse sterke arm het eiland en werden de uitzendingen van Radio en TV Noordzee gestopt. Enkele jaren later kwam de REM terug; nu als de TROS. Die de vele populaire series van TV-Noordzee voortzette. Opvallend feit is, dat de toenmalige regering het REM-eiland zodanig aanpakte, dat Radio Veronica gespaard bleef!
Engeland
In Engeland ging het voorspoedig met de zendschepen. Toen het eerste ijs gebroken was. werd Engeland binnen een jaartijd plotseling bestookt door een dozijn piratenzenders. De kleurrijke maar weinig succesvolle popzanger „Screamin’ Lord Sutch” bezette één van de kunstmatige eilanden die het Engelse leger in de mond van de Thames gedurende de Tweede Wereldoorlog als uitkijkpost had gebouwd. Daar installeerde hij een kleine zender en begon als Radio Sutch uit te zenden. Zijn programma’s bestonden uit popmuziek en laat op de avond vergastte hij zijn luisteraars op pikante lectuur als Lady’s Chatterry’s Lover (In die tijd nog verboden leesvoer bij de Engelsen!). Het behoeft geen betoog dat dit project weinig kans van slagen had, en al spoedig werd zijn zender overgenomen door Reg Calvert, manager van de Fortunes, die het station omdoopte in Radio City.
Eind 1964 begon Radio London met uitzenden. Dit was de eerste zender die een echt-Amerikaanse aanpak hanteerde: jingles, horizontale programmeringen, korte nieuwsbulletins en een strak Fab Forty formaat, helemaal geënt op de Amerikaanse popradio van dat ogenblik. Het station werd een enorm succes en leverde met Caroline een enorme slag om de luisteraar. Het volgende jaar nog meer nieuwe stations: Radio 270 voor de monding van de rivier de Tyne. Radio Essex voor Essex, Radio Scotland voor Edinburgh, King Radio (later Invicta en tenslotte het populaire easy-listening station Radio 390) voor Londen, de stroom hield niet op. Voorjaar ‘66 zou de echte grole klapper komen. Een aantal Amerikaanse zakenlui had tonnen geïnvesteerd in een nieuw schip waarvandaan twee zenders zouden opereren. Eén zou als Swinging Radio Engeland 24 uur per dag pop gaan uitzenden en de ander als Brittain Radio de hele dag easy-listening. Mei 1966 kwamen beide zenders inderdaad in de lucht, maar de onderneming werd een complete mislukking. Beide stations waren tè Amerikaans georiënteerd, kregen weinig luisteraars en konden hun broodnodige adverteerders wel vergeten.
Door het uitblijven van succes verzetten de eigenaars al spoedig de bakens. Britain Radio werd Radio 355 om te concurreren met de populaire Radio 390 en England begon als Radio Dolfijn Nederlandse programma’s uit te zenden. Aanvankelijk ook als easy-listening zender, maar daar bleek niet zoveel behoefte aan in ons land. Wederom werd het formaat gewijzigd: nu zond het station als Radio 227 popprogramma’s uit met als deejays o.a. Tom Collins en Lex Harding. Ondanks deze beide krachten wist de zender nauwelijks luisteraars van Veronica weg te trekken en kwamen beide presentatoren uiteindelijk bij hun aanvankelijke concurrent terecht. Daar kwamen ze gelukkig beter uit de verf.
Niet stil
Inmiddels zat de Engelse overheid niet stil. In alle rust had de Engelse regering een wet tegen de zeezenders voorbereid die op 15 augustus 1967 in werking trad. Toen was het gauw gedaan met de pret voor de Engelse kust: alle zenders op twee na verdwenen uit de lucht. Alleen Caroline-baas, de Ier Ronan O’Rahilly, verzette zich. Zijn beide schepen, de Caroline North en South bleven uitzenden. Een kantoor werd geopend in Amsterdam, maar helaas voor Ronan bleven de adverteerders uit. Na enkele maanden werden zijn beide schepen wegens een enorm hoog opgelopen schuld naar de haven van IJmuiden gesleept. Veronica was wederom de enige overgebleven zender op de Noordzee. Maar die rust duurde maar een paar jaar.
In de jaren zeventig speelde een heel nieuw hoofdstuk in de historie van de zeezenders zich af, voornamelijk voor de Hollandse kust. Radio Noordzee, Capital Radio, Radio Atlantis en Radio Mi Amigo zijn de hoofdrolspelers hierin. In januari 1970 voer het zendschip de Mebo 2 de Rotterdamse haven uit. Het was het mooiste en best uitgeruste zendschip dat ooit gebouwd werd. Aan boord bevonden zich maar liefst vier zenders: een 100 kW middengolfzender (Veronica zond met nooit meer dan 10 kW uit, ter vergelijking!), twee kortegolfzenders en een FM-zender voor lokaal gebruik. Het hele project kostte de Zwitserse eigenaars Meister en Bollier ongeveer één miljoen gulden. Maar ondanks de enorme hoeveelheid geld die beide heren in hun zendschip gestoken hadden, waren de beginjaren van Radio Noordzee weinig gelukkig. Er werden Duitse en Engelse programma’s uitgezonden, de zender veranderde om de haverklap van golflengte, het schip verhuisde voortdurend van ligplaats, de Engelse PTT stoorde de uitzending, de lijdensweg van Noordzee leek zonder einde totdat de zender in november 1970 voorlopig de uitzendingen staakte. Het was de eigenaars nooit gelukt ook maar één adverteerder te vinden.
Ondertussen begon ook een internationale radioclub, de International Broadcasters Society, een ongelukkig radioavontuur, Capital Radio. Deze club begon als eerste een zender met duidelijke politieke oogmerken: propageerde een vrije omroep, gebaseerd op het vrije ondernemersschap, geheel vrij van overheidscontrole. Als format werd een non-stop easy-listening programmering gekozen. Het hele Capital-project viel al spoedig in het water. De boot bleek te klein om de grote antenne te dragen, het vermogen van de zender was veel te zwak en tot overmaat van ramp liep het zendschip ook nog eens op de Hollandse kust.
Huurcontract
In januari 1971 begon Radio Noordzee weer met uitzenden. Ditmaal hadden de eigenaars de zaak wat beter aangepakt. Met muziekuitgeverij Basart-Strengholt hadden ze een huurcontract afgesloten, waardoor deze overdag voor Hollandse programma’s zou zorgen. In de avonduren zou het station op Engeland gerichte programma’s uitzenden. Dit bleek een gouden formule. In korte tijd wist Noordzee zich een plaats te verwerven naast Veronica en Hilversum 3, ook al kwamen ze qua luistercijfers altijd pas op de derde plaats.
Eind 1972 begon het zendschip Mi Amigo aan een heel nieuw leven. Na jaren verwaarloosd te hebben gelegen in de haven van IJmuiden, werd het schip opgekocht door enkele free radio-fanaten, die zogenaamd een „museum” van het schip wilden maken. De waarheid kwam in september al aan het licht, toen het schip voor de kust van Scheveningen begon uit te zenden. Nederland was een derde zeezender rijker: Radio Caroline in het Nederlands.
De onderneming liep echter volkomen schipbreuk en leek na een muiterij van de bemanning een verloren zaak. Ronan O’Rahilly had echter weer de hand weten te leggen op zijn oude eigendom en probeerde de nodige financiën bij elkaar te krijgen om weer voor regelmatige programma’s te zorgen. Hij kreeg onverwachte hulp in april 1973. Net toen het Nederlandse parlement op het punt stond de anti-Veronica-wet te behandelen in een hoorzitting strandde de Norderney en moesten op dit kritieke moment de uitzendingen gestopt worden. Ronan bood gul zijn schip aan om als tijdelijk onderdak te dienen. Er moest echter heel wat aan zijn Mi Amigo verbeterd worden en dat gebeurde dan ook: van 11 tot en met 18 april, de dag van de hoorzitting, zond Veronica vanaf de Mi Amigo uit. Gelukkig was op die dag de Norderney ook weer helemaal opgeknapt en begon Veronica weer vanaf het eigen schip te zenden.
Belgische zakenman
Voorzien van een opgeknapt schip, sloot Ronan vervolgens een contract met de Belgische zakenman Adriaan van Lanschot, die overdag zendtijd kocht als Radio Atlantis. Nadat het contract afliep begon Van Lanschot van een eigen schip uit te zenden. Ondertussen had een Belgische wafelbakker Sylvain Tack de zendtijd overgenomen: Radio Mi Amigo was geboren.
In 1974 werd door het Nederlandse parlement het doodvonnis getekend over de Nederlandse zeezenders. 31 augustus 1974 was de fatale datum waarop een tijdperk afgesloten werd. The day that music died… en daarmee is geen woord te veel gezegd, want het zou tot 1992 duren voordat er een alternatief voor popzenders als Radio Veronica kwam. De Nederlandse regering maakte als laatste van Europa een einde aan een periode van échte popradio. Veronica blikt terug naar deze jaren in het totaalprogramma „The day that music died“. U hoort interviews met vele betrokkenen en u ziet oude film- en televisie-opnamen.
The day the music died | Borkum Riff | Norderney | Mebo II | Ms Olga | Ms King David | Mv Olga Patricia | Uilenspiegel | Galaxy | Mv Magda Maria | Ross Revenge | Frederica |
Meer informatie over de zeezenders o.a. op:
- Stichting Norderney;
- Mediapages
- Zeezenders algemeen
- Soundscapes
- Schriel.nl
- Offshoreradio Club
Zendschip Veronica op wachtlijst Scheveningse Haven
Een ligplaats voor het voormalige Veronicaschip Norderney in de Scheveningse Haven is mede afhankelijk van de komst van het Nationaal Popmuseum naar Scheveningen.
De Gemeente Den Haag onderzoekt op dit moment zowel de financiële als verkeerskundige haalbaarheid van de ‘Popexperience’. Dit najaar neemt de Gemeente een besluit over verdere uitwerking van het plan.
Het stadsbestuur vraagt nu al aan de initiatiefnemers om bij het eventueel verder uitwerken van het plan een ligplaats voor het voormalige Veronicaschip op te nemen.
In maart van dit jaar vroeg de de gemeenteraad al of een ligplaats dichtbij het Nationaal Popmuseum in de Scheveningse Haven tot de mogelijkheden behoort.
Will Wil Wel Norderney
“Hoe ging dat nou vroeger bij jullie aan boord? Hadden jullie ook contact met de mensen aan wal”, vroeg een aardige mijnheer die naast me in de trein zat en mij net de wonderen van een Iphone had laten zien.
“Nauwelijks”, volgens mij was er een soort korte golfzender aan boord voor berichten van schepen en een verbinding met Radio Scheveningen, maar die mocht je alleen in geval van nood gebruiken. Dus niet even aan je vrouw mededelen dat je vrijdagavond om zes uur binnen vaart in de haven van Scheveningen.
“Wat ongezellig”, zegt de man.
“Ik weet nog dat ik nooit iets verstond van de berichten die de schepen onderling doorgaven. Ik zat er bij en ik keek er naar als ze aan de gang waren.” Moet je, je voorstellen. Kopje koffie in je hand, boek er bij en dan hoorde je…
“Ja hier Arie van de Veronica. Ik heb jullie bericht begrepen. Over.”
En dan een heleboel gepiep en gekraak en vervolgens zei Arie…
“Dat is goed doorgekomen. Dat is goed doorgekomen Bert. Wij hebben daar nog geen last van gehad maar wie weet komt het nog…. Over.”
Weer een hels kabaal waar ik en Arie niets van verstonden.
“Dat is oké, dat is oké van het zelfde, over en sluiten!”
Soms hadden ze hele gespreken over de voetbaluitslagen of het weer in de buurt van Engeland zonder dat ik er iets van begreep. Het enige wat ik luid en duidelijk verstond waren de woorden over en sluiten aan het eind van de conversatie.
“Maar konden jullie dan helemaal niet naar huis bellen”, vraagt de man naast me verbaast.
“Nee”, antwoord ik.
“Wat raar.”
“Ja nu, maar toen was het heel normaal.” We hadden soms wel eens een geheime boodschap na het nieuws. Dan wisten ze aan land wat er aan de hand was maar dat kwam heel zelden voor. Dan zei de nieuwslezer dat de vogels laag over de pap vlogen. Dat betekende dan dat de groente op was en dat een vers biertje ook welkom zou zijn.
“Jullie hadden wel elk uur nieuws. Dat kan ik me nog wel herinneren”.
“Klopt.”
“Maar hoe kwamen jullie daar dan aan?”
“Dat pikten we van de Belgische radio en van de nieuwsberichten van Hilversum.”
“Illegaal?”
“Ja, wat moesten we anders.”
Het ANP was er altijd heel pissig over want die wisten natuurlijk wel dat wij fluitend hun nieuws bewerkten en op Veronica uitzonden zonder dat we een cent betaalden.
“Dat was dus lachen.”
“Ja,want ze konden niets bewijzen tot ze een keer vals bericht hadden.”
Op het nieuws in Hilversum riepen ze dat er op de Veluwe een kippenboerderij in de brand was gevlogen. Een uur later hadden wij dat bericht in onze nieuwsuitzending en toen waren we de pineut want er was dus helemaal geen brand geweest.
“En toen?”
“Weet ik niet”. We hebben wel altijd nieuws gehad dus ik neem aan dat we weer een nieuw truc hadden bedacht. Oom Bull was altijd gek op postduiven.
“Toch raar dat je niet even naar huis kon bellen om te vragen of er nog leuke dingen waren gebeurd.”
“En wat nog erger was dat je bij mooi weer Scheveningen zag liggen .’s Zomers kwam de ballenboot een paar keer per dag langs en dat was helemaal vervelend.”
“De ballenboot? Wat was dat voor boot?”
“Een schip dat vanuit Scheveningen een tripje op de Noordzee maakte met als hoogtepunt een rondje om de Veronicaboot.”
“En dan stonden jullie te zwaaien?”
“Meestal wel werd je een beetje weemoedig als je zag hoe dat schip weer richting Scheveningen koerste.”
“Maar waarom de ballenboot.”
“Ja… Mooi weer. Luchtige kleding. We hadden het ook de borstenboot kunnen noemen. Had je het dan wel begrepen?”
Rij en communiceer voorzichtig, denk aan mij Will
Geert de Bruin - Norderney
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
De Norderney
Norderney01.jpg
Norderney02.jpg
Norderney03.jpg
Norderney04.jpg
Norderney05.jpg
Norderney07.jpg
Norderney08.jpg
Norderney09.jpg
Norderney10.jpg
untitled092.jpg
Hans Mondt
Als steward op de grote vaart denkt Hans Mondt (‘s-Gravesande, 5 april 1941 – Hilversum, 20 september 1995) over voldoende zeebenen te beschikken om aan boord van de Norderney te gaan werken. In de zeven jaar dat hij de wereldzeeën bevaart maakt hij zelf radioprogramma’s voor de opvarenden, als de normale stations niet te ontvangen zijn. Als hij een advertentie ziet van Radio Veronica voor de functie van nieuwslezer besluit hij te reageren. Bij thuiskomst van zijn volgende zeereis ligt er een brief op de mat van Veronica’s programmaleider Willem van Kooten; Hans Mondt wordt naar de studio’s geboden…
Op 1 januari 1966 is Veronica officieel begonnen met nieuwsuitzendingen om het hele uur. Na een succesvolle eerste maand wordt Hans aangetrokken als vaste nieuwslezer. Het is de bedoeling dat hij met nieuws komt dat nog niet door het ANP gebracht is. “Het was voor mij altijd een sport om zo actueel mogelijk te zijn”, aldus de destijds 24-jarige nieuwslezer.
Hoewel hij jarenlang op een schip gewerkt heeft, is de voormalige steward op de Norderney constant zeeziek. Hij vermoedt dat dit iets te maken heeft met de lucht: “Dag en nacht stonk het er naar smeerolie. Bij de gedachte aan het schip werd ik al zeeziek.”
Gelukkig is het gebruikelijk dat de nieuwslezers na verloop van tijd studiowerk mogen verrichten. Zodoende treedt Hans in de zomer van 1968 aan wal om programma’s te maken vanuit de Hilversumse studio. In eerste instantie doet hij de nodige ervaring op als invaller, waarna hij vaste presentator wordt van het door hem bedachte verzoekplatenprogramma Muziek terwijl u werkt en zijn eigen Hans Mondt Show. Ook krijgt de altijd goed verzorgde Mondt leiding over de Veronica-discotheek.
In een interview in het blad Muziek Expres in 1971 zegt de diskjockey nog zo lang mogelijk bij Veronica te willen blijven. Na het verdwijnen van de zeezender is hij dan ook van de partij in de publieke Veronica Omroep Organisatie. Daar wordt hij de stuwende kracht achter Veronica’s klassieke programma’s, zoals Muziek voor miljoenen, als coördinator van de in 1975 geïntroduceerde klassieke zender Radio 4. Al snel wordt Mondt hoofd tv-amusement. In die functie brengt hij het radioprogramma Nederland Muziekland op televisie.
Daarnaast blijft hij tot oktober 1993 het populaire Muziek terwijl u werkt presenteren. Dit programma wordt gelauwerd om de geniale muziekkeuze van de presentator. Aanvankelijk kan de verzoekplatenshow de luistercijfers van AVRO’s Arbeidsvitaminen niet evenaren, maar dit verandert als Mondt stopt met verzoekplaten en zijn eigen, meer gevarieerder muziekselectie gaat samenstellen. Binnen enkele maanden heeft hij het best beluisterde programma van Nederland. Intussen is het klassieke Veronica-gezicht lid geweest van het algemeen en dagelijks bestuur van Veronica.
Helaas komt aan zijn leven een vroeg einde. Op 20 september 1995 overlijdt Hans Mondt aan een ongeneeslijke ziekte. Hij is 54 jaar geworden, waarvan hij zich meer dan vijfentwintig jaar inzette voor Veronica.
Arend Langenberg
Arend Langenberg is één van de meest bekende stemmen van Nederland. Hij groeit op in Amsterdam waar hij op 19 januari 1949 wordt geboren. 22 jaar later begint Arend door toeval zijn carrière als nieuwslezer aan boord van Veronica’s Norderney. Dagelijks brengt hij Nederland met zijn vertrouwde stem op de hoogte van het laatste nieuws.
Zijn middelbare schoolopleiding volgt Arend in Engeland. Hij wil acteur worden en doet toelatingsexamen voor de Royal Academy of Dramatic Art. Vader Langenberg, een ex-marine man wil echter dat zijn zoon in Londen bij de Scheepvaartmaatschappij van Ommeren gaat werken als Scheepsbevrachter-in-opleiding. Op een schip komt de jongeman met zijn karakteristieke stem inderdaad terecht, maar niet in Londen.
Door toeval wordt Arend nieuwslezer bij Veronica. Op een feestje in Amsterdam komt hij Freek Simon tegen, een nieuwslezer die dan al op het Veronicaschip werkzaam is. Hij is op zoek naar een nieuwe collega en brengt Arend in contact met Veronica. Na een gesprek met Rob Out en een stemtest wordt Arend aangenomen en komt hij in 1970 aan boord van de Norderney. Zijn vader kan zich hier toch wel in vinden en zegt: “ok, Als je maar een zwemvest aantrekt”. De ene week bivakkeert Arend een hele week op de Norderney en de andere week is hij vrij. Het is het begin van zijn carrière als nieuwslezer.
Arend werkt drie jaar op het schip als hij in 1973 solliciteert bij het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP). Daar wordt hij aangenomen bij de Radiodienst in verband met de uitbreiding van het aantal uitzendingen. “Ik was blij dat ik bij het ANP aan de slag kon, want sinds ik was gestrand met de Norderney en een hele nacht aan boord van een reddingsboot had gezeten, kneep ik hem nogal met slecht weer”, zegt Arend.
Later maakt hij de overstap naar het NOB, het Nederlands Omroep Productiebedrijf. Hier wordt Arend ‘hoofd fonotheek’. Toch stopt hij nooit met nieuwslezen. Ook tijdens zijn periode bij het NOB is zijn stem in het weekend te horen op Skyradio en Radio 538.
Omdat Langenberg zijn plaats achter de microfoon toch wel mist besluit hij zich weer op het nieuws te storten en fulltime te gaan lezen. In 1996 gaat Langenberg aan de slag voor de Sky Radio Group, waar hij ‘hoofd nieuwsdienst’ wordt. Gaandeweg komen er meerdere stations bij. Eén van die stations is Classic FM. Naast nieuwslezer is Arend hier ook presentator. Twee avonden en twee middagen in de week presenteert hij zijn eigen programma. Op 31 augustus 2003 gaat het huidige Radio Veronica eveneens van start onder de Sky Radio Group. Radio Veronica is ‘keihard’ terug in de ether en Arend is terug op het oude honk.
Regelmatig wordt Arend betrokken bij een programma van Radio Veronica. Bij de ochtendshow ‘Kicken Wordt Wakker’ bijvoorbeeld leest hij het nieuws niet alleen voor, maar bespreekt het ook met dj Patrick Kicken. Ook bij het programma ‘Curry & The Crew’ doet Arend meer dan alleen nieuwslezen. Het team van Adam Curry, waar Arend deel van uitmaakt, ontvangt iedere dag gasten in de studio. Langenberg stelt ze elke dag ondeugende en prikkelende vragen…
In 2004 gaat Arend mee met Curry And The Crew naar Irak. Adam en ‘the crew’ entertainen hier gedurende twee weken de Nederlandse manschappen en verzorgen iedere dag de ochtendshow vanuit legerbasis As Samawa. In legertenue presenteert de legendarische nieuwslezer dagelijks het nieuws vanuit Camp Smitty in Irak.
Tijdens het verblijf in Irak ontstaat ook het idee voor een nieuwe talkshow, die Arend en presentator Jeroen Kijk in de Vegte willen gaan presenteren. Zelfs over de voorlopige titel, de ‘Late Light Show’, is al nagedacht. Zou dit het begin zijn van Langenbergs televisie-avontuur? “Als je niks onderneemt in het leven, is het een saaie boel”, zegt Arend over zijn mogelijke uitstapje naar televisie.
In 2001 wint Arend de Marconi Award in de categorie ‘Beste Stem’. De Marconi Award is een Nederlandse vakprijs die sinds 1996 wordt uitgereikt aan radioprogramma’s en -makers. De award wordt uitgereikt door ‘Broadcast magazine’, tijdens het Nationaal Omroepcongres. Naast zijn radiowerkzaamheden is Langenberg ook regelmatig te horen als voice-over op televisie. Zijn stem is bij de meeste kijkers vooral bekend van het programma ‘Peter R. de Vries – misdaadverslaggever’. Hier verzorgt Arend het commentaar bij reconstructies in het programma. Ook verleent hij zijn stem wel eens aan verschillende commercials op radio en tv.
In 2007 is het gezicht achter de bekende stem eindelijk eens op televisie te zien. Langenberg is een van de bekende Nederlanders die meedoen aan het programma ‘Sterren Dansen op het IJs’. De nieuwslezer en voice-over is dan 57 jaar oud, maar dat weerhoudt hem er niet van zijn kunsten op het ijs te tonen aan het publiek. Met zijn deelname aan het programma komt hij nu zelf eens in het nieuws.
Veronica haalt anker op
Veronica heeft op maandag 26 september het anker opgehaald. Het anker van het schip de Norderney is verplaatst van het voormalige Veronica-pand aan het Hilversumse Laapersveld naar de Larixlaan in Hilversum. Daar is momenteel het Veronica House gevestigd.
De Norderney was het schip waar vandaan de zeezender Veronica in de jaren 60 en 70 haar uitzendingen verzorgde. Dit schip is een zeer belangrijk symbool in de geschiedenis van de Nederlandse radio in het algemeen en die van Veronica in het bijzonder. Het anker maakt tot op de dag van vandaag onderdeel uit van het culturele erfgoed van Nederland op mediagebied.
Legendarische Veronica-presentatoren als Rob Out, Lex Harding, Tineke de Nooy en Joost den Draaijer maakten in de jaren 60 en 70 radio die van grote
invloed zou zijn op de hedendaagse manier van radio maken. Veronica zond tussen 1960 en 1974 als zeezender uit vanaf de Norderney. Toen de zender door de Nederlandse regering aan banden werd gelegd besloot Veronica toe te treden tot het Nederlandse publieke omroepbestel. Daar groeide Veronica uit tot de grootste omroepvereniging van Nederland.