Maria Schopman
Sunday, June 29th, 2008In 1985 wordt Radio Romantica gelanceerd. Ruud Hendriks ontwikkelt het format voor deze radioshow. Hij is geïnspireerd door een vergelijkbaar radioprogramma uit Amerika. Radio Romantica wordt een programma waarin zaken als liefde, seks en relaties besproken worden. Het programma wordt gepresenteerd door Alfred Lagarde en Simone Wiegel. Simone gaat later nog voor de 5 Uur Show (RTL4) en schrijft mee aan GTST. Ze wordt vervangen door Maya Ecksteen. De presentatoren worden bijgestaan door een psychiater (Alec Korzec), die na enige tijd het spreekwoordelijke stokje doorgeeft aan Maria Schopman. Van 1985 tot 1995 is zij naast Alfred de constante factor in het programma.
Voor Maria bij Veronica aan de slag ging, is zij al enkele malen in tv-programma’s te zien, waaronder een programma van de IKON. Zij wordt gevraagd vanwege haar deskundigheid als seksuoloog. Aan de slag gaan bij de radio ziet ze als een uitdaging. “In 1970 was ik een van de oprichters van het Jongeren Advies Centrum (JAC). Bij deze organisatie deed ik de seksuele gezondheidszorg. Na een ongewenste zwangerschap die afgebroken was kwam het meisje in kwestie vaak met vriendinnen en soms het vriendje te praten over onderwerpen als liefde, relaties en seks. Bijvoorbeeld dat je geen hoer bent als je als meisje een condoom bij hebt, of dat je een jongen mag weigeren als hij niks bij zich heeft. Ik was dus wel gewend om in groepen over seks te praten. Het leek me wel wat om dat nu voor een veel grotere groep te doen.”
Radio Romantica wordt op zondag uitgezonden, in het begin van 14:00 tot 17:00 en de laatste jaren in de avonduren. Het programma concurreert met De muzikale fruitmand, een programma van de EO en Veronica’s Het zwarte gat. Iedere keer strijden deze programma’s om de 1e, 2e en 3e plaats in de luistercijfertop. De overgang van een programma als de muzikale fruitmand naar Radio romantica was wel enorm. Maria zegt hierover: “Ja, dat was schitterend, er waren mensen die direct de radio uitzetten en anderen die juist de radio aanzetten.”
Radio Romantica zit altijd in de luistercijfertop van Hilversum 5. De doelgroep is erg breed, de jongste luisteraar die in de uitzending komt is 12 en de oudste 88. Bovendien is het programma altijd live. Alleen aan het einde van het jaar wordt een compilatie uitgezonden.
Het programma begint met de tune, en daarna heten Alfred en Simone de luisteraars welkom. Ze discussieren dan samen met Maria over verschillende invalshoeken op het onderwerp en draaien wat plaatjes. Daarna worden gesprekken en vragen afgewisseld met wat toepasselijke nummers. De nummers worden onder andere door Unico Glorie en Jan Hoogesteijn uitgezocht.
Alles is erg professioneel opgezet. Mensen die bellen worden opgevangen door een telefoonteam dat bestaat uit onder andere een psycholoog, een student psychologie, studenten en een arts. Zij geven mensen die niet in de uitzending willen komen adressen van geschikte instanties. Maarten van der Meulen treed op als psycholoog. Naast psychologie heeft hij ook theaterwetenschappen gestudeerd. Hij heeft dan ook enige tijd de regie gedaan. Bij het team zat ook een stagiair die erg geïnteresseerd was in radio maken. Tegenwoordig is hij als verslaggever te zien bij N.O.S.
Er komen allerlei onderwerpen aan bod. Maria waardeert het vooral dat de directie de programmamakers erg vrij laten. Geen onderwerp wordt geschuwd en alles is bespreekbaar. Als deskundige wordt ze dan ook meteen het diepe in gegooid, iets wat misschien niet voor iedereen goed uitpakt. “ Ik weet nog dat ik in het begin erg zenuwachtig was. Vooral omdat Lagarde de hele tijd om me heen liep. Op een gegeven moment zei hij; ‘ kom op, kan je best, geen probleem, veel succes!’ en liep toen verder.” Maria heeft veel bewondering voor Alfred. “Alfred is de man van de 100 stemmen, hij is een echte radioman.”
De thema’s die besproken worden zijn vaak erg actueel. Zo is er redelijk wat te doen over vrouwen die in Zandvoort met ontbloot bovenlijf op het terras zitten. Het onderwerp “ hoe lekker is bloot zijn” is daar een gevolg van.
Maria herinnert zich de uitzending over travestie ook nog goed. “ op een gegeven moment worden we opgebeld door een man, die toegeeft dat hij stiekem de kleding van zijn vrouw draagt. In de studio horen we vervolgens hoe een deur openvliegt, en de vrouw van de man begint te schelden. Zij had kennelijk in een andere ruimte naar de radio geluisterd en haar man herkend. Ik heb toen tegen die man gezegd dat ik het gevoel had dat hij een beetje misbruik van ons maakte, en dat hij nu beter met zijn vrouw kon praten dan met ons. Ik vertel hem ook dat ik na de uitzending nog bel. Door op deze manier te reageren laten we onze luisteraars wel merken dat wij niet op sensatie uit zijn, maar het programma erg serieus nemen.”
De werkwijze heeft een groot aandeel in het succes van Radio Romantica. De luisteraar voelt zich serieus genomen. Bovendien zitten luisteraars vaak in een vertrouwde omgeving als de huiskamer wanneer het programma draait. Hierdoor zijn ze eerder geneigd het programma te bellen. Er zijn ook mensen die anoniem bellen, wat de drempel ook weer verlaagd.
Hoewel de presentatoren het proberen te vermijden, worden er toch veel brieven gestuurd. Simone en Alfred kunnen deze brieven niet beantwoorden, omdat ze daar de professionaliteit niet voor hebben. De brieven worden dan doorgegeven aan Maria die er bijna een weektaak aan overhoudt. Dit was lastig, omdat je luisteraars toch teleurstelt als er geen reactie komt.
In 1987 komen Marja Savonije en Peter Tienen op het idee om een magazine te starten op teletekst. Het krijgt de naam “ Maria weet raad.” Hier kunnen mensen naar schrijven met vragen, iedere dag wordt een nieuwe brief behandeld, die overigens geanonimiseerd wordt. Er wordt ook een dating onderdeel aan toegevoegd. Dit leverde soms erg veel reacties op. Voorwaarde was dat mensen een gefrankeerde envelop meestuurden. Iemand kon tot dertig reacties ontvangen, de rest werd niet meer doorgestuurd. Het magazine blijft tot 2005 bestaan.
Iedere maand wordt ook op de radio de rubriek Ik zoek, zoek jij? uitgezonden. Iemand kan dan bellen, en aan de hand van vragen een gesproken contactadvertentie opstellen. De uitzendingen zijn ‘rampuitzendingen’. Het telefoonteam moet dan uitgebreid worden om de vele honderden telefoontjes te verwerken.Mensen kunnen dan tot een uur na de uitzending nog bellen. Alfred en Maria gaven degene die de oproep had gedaan dan de nummers van de bellers door. Het concept was erg nieuw. Tegenwoordig plaats je gewoon berichtjes op internet, maar in de jaren 80 was dit uniek. “Soms kregen we later uitnodigingen voor bruiloften van mensen die elkaar via ons programma gevonden hadden.”
Tijdens de uitzendingen van Radio Romantica komen soms opmerkelijke verhalen binnen. In een uitzending over seks met dieren belt een boer naar de studio. Hij meent dat het niet nodig is om erectie problemen te hebben. “ Mannen die klagen dat ze geen erectie krijgen, moeten gewoon een spinnetje van de muur halen en deze op de eikel plaatsen. Zo is een erectie gegarandeerd.”
Na de uitzending wordt Maria gevraagd om in een programma te verschijnen dat kritiek levert op dingen die op de radio komen. Daar wijst een vrouw haar aan als iemand die niet alleen seks met dieren toestaat, maar het ook nog eens propageert. Een ander daar vindt juist dat ze het verhaal van de man niet serieus genoeg neemt. “ Niet alle reacties op ons programma waren dus even positief. Er waren zelfs mensen die naar ministers schreven dat wij uit de lucht moesten.”
Kritiek kwam ook uit de homohoek. Maria vertelt in een uitzending tegen jongeren dat een verliefdheid in de pubertijd op iemand van dezelfde sekse niet meteen op homofilie hoeft te wijzen.“ Bij jongeren kan dit een fase zijn, je bent je nog volop aan het ontwikkelen. Het kan zijn dat je na de pubertijd toch heteroseksueel blijkt te zijn.” Door ook voor Expreszo te schrijven verdwijnt het beeld van een ‘homofobe’ Maria.
Op feestdagen springt Radio Romantica in op seks en de kerk. De kerk staat over het algemeen niet al te positief tegenover onderwerpen die met seks te maken hebben. De katholieke kerk noemt masturbatie bijvoorbeeld zaadverspilling, en gelooft al helemaal niet dat vrouwen er ook aan doen. Een verhaal dat in de studio hard aankwam was het verhaal van een 70 jarige vrouw. Zij vertelde dat zij en haar man moeilijk kinderen kregen. Op een gegeven moment werd ze verkracht door de buurman en bleek later ook nog zwanger van hem te zijn. In haar wanhoop went ze zich tot de dominee. Deze verteld haar dat ze het voorval nooit aan haar man moet vertellen, omdat god het zo gewild heeft. De vrouw zwijgt vervolgens over het voorval en blijft altijd een hekel aan haar zoon houden. Zelfs op het sterfbed van haar man heeft ze dit niet verteld. “Zulke dingen slaan toch wel even in.”
Maria werkt met verschillende mensen samen. Zo maakt ze ook uitzendingen met Unico Glorie en Ton Lathouwers. Beide heren verzorgen ook de regie. Maarten van der Meulen heeft ook enige tijd de regie gedaan. Wanneer Maria zelf afwezig was werd zij vervangen door Gerda van Dijk, zij was naast seksuoloog ook gynaecoloog. De uitzendingen met haar gingen dieper op medische kwesties in.
Na tien jaar Radio Romantica gaat Veronica commercieel en stopt het programma. Maria betreurt de stap van Veronica. “ Veronica is altijd zo’n positieve luis in de pels geweest in het omroepbestel.” RTL heeft later nog geprobeerd het programma opnieuw te starten. Het programma werd echter niet meer opgebouwd, en bellers kwamen rechtstreeks in de uitzending. Dit bleek geen succes, en na een aantal maanden verdween het programma dan ook weer.
Maria moet in het begin wel een beetje wennen. “Je hebt toch een soort ritme gekregen na 10 jaar.” Ze heeft nog een tijdje voor Slam FM gewerkt, bij Seks met Saskia. Dit programma is afgeleid van Radio Romantica. Verder wordt er binnenkort op BBC3 een serie uitgezonden onder de naam Sextalk with mum and dad, waaraan ze meegewerkt heeft.
Ondanks de lange tijd die ze voor Radio Romantica heeft gewerkt, is het haar nooit gaan vervelen. Er zijn voldoende onderwerpen om over te praten, en de jongeren van toen zijn vervangen door de jongeren dan nu. Een onderwerp als aids blijft bijvoorbeeld actueel. Zo zijn er nu veel heteroseksuele vrouwen die besmet zijn. Een van de oorzaken is het enorme cluster mannen dat op parkeerplaatsen onbeschermde seks met andere mannen heeft.
Internationaal heeft Maria niet alleen in Engeland opgetreden. In Amerika is ze eens te gast geweest bij dr Sue, bij het radioprogramma waar Radio Romantica van afgeleid is. Maria verteld lachend dat het er daar wel anders aan toe gaat dan hier. Zo worden bellers vooraf al een beetje gekneed, en mag je daar geen direct advies geven. Als een advies achteraf niet goed uit blijkt te pakken, kan je namelijk een rechtzaak verwachten. “ ze kregen daar bijna een hartverzakking toen ik iemand adviseerde een aspirientje te nemen vanwege spanningshoofdpijn… stel dat er iemand na een aspirine een hersenbloeding zou krijgen!”
