Een dubbeltje per blad
Het was in Februari of Maart (toen nog met een Hoofdletter geschreven) van 1971, dat Lex Harding mij belde met de vraag of ik voor het Veronica-blad wilde gaan schrijven. Het begon met LP recensies en Lex gaf me daarbij volkomen de vrije hand. Soms waren het er zes per pagina, soms besloeg de bespreking van één langspeelplaat meer dan twee pagina’s.
Een enkele keer leidde het tot cowboytaferelen. Op een gegeven moment belde Henri Audier, de persjongen van platenmaatschappij Bovema in Heemstede, mij op met de waarschuwing dat Frits Hirschland, de manager de manager van Kayak naar me op weg was met een pistool op zak. Want ik had net een vernietigende kritiek gespuid over de meest recente langspeler van Edward Reekers c.s. Frits had wel vaker leuke ideeën. Toen de firma Phonogram te weinig achter de nieuwe plaat van Earth & Fire bleek te staan, ging Frits te paard naar Wisseloord in Hilversum, waar de muziekdivisie van Philips kantoor hield, en na z’n rijdier een emmer wonderolie te drinken gegeven te hebben, sjokte hij er het kantoor van de directeur mee binnen. Dat leidde tot een behoorlijke knoeiboel.
Lex vroeg me ook al heel snel om het Popjournaal voor hem te schrijven. Ik geloof eerst voor de zender en daarna ook voor het Blad. Ik werkte tegelijkertijd bij BMG-Ariola, waar ik de laatste nieuwtjes op de telex uittikte en ze zo naar Veronica stuurde. Dat was heel handig, want ik was nog wel eens afgeleid en als Lex dan belde dat ik nog 10 minuten had, dan kreeg ik het toch nog op tijd voor elkaar. Nu heb je e-mail en vliegt alles in een seconde de wereld rond, maar toen was het enige alternatief voor de postduif dat maffe typemachine-achtige gevaarte, waar ponsbandjes uitliepen. Ik besteedde af en toe m’n bijdragen uit aan Rob Bakker en Cees de Bakker, twee journalisten van de Alkmaarse Courant, maar daar was Lex nooit zo blij mee. De stukjes die ik schreef hoefde hij nooit voor te kauwen, die kon-ie zo voor de microfoon doen. “Bekt lekker”, zei Lex. Vond ik een groots compliment.
Met Gérard Bed, die toen reclamechef was bij BMG-Ariola en de bevriende Bintangs-bassist Frank Kraaijeveld, trok ik later dat jaar iedere maandag naar Hilversum om eerst in het Veronicapand aan de Soestdijksestraatweg en later aan de Oude Enghweg aan het blad te werken. Frank hield dat 37 jaar vol en nam pas vorig jaar als vaste vormgever afscheid. We hadden met z’n drieën in de auto de grootste lol en maakten wereldplannen! We maakten af en toe het hele blad vol en op een gegeven moment stapten we op Rob Out af met een voorstel dat hij niet kon weigeren.
We hadden net gehoord dat Rob aan ieder verkocht exemplaar van ‘ons blad’ een dubbeltje overhield. Ik schreef wel eens bijna duizend gulden in één goeie maand bij elkaar, maar ik had geen vaste deal en BMG-Ariola was m’n enige maatschappelijke houvast. Gerard Bed wilde daar sowieso weg. En bassen bij de Bintangs was niet echt een vetpot. We stapten bij Rob binnen, schoven een paar stoelen voor z’n bureau en vroegen het onbeschofte bedrag van één cent per verkocht exemplaar. Dat Rob echt een dubbeltje per blad ving heb ik nog nooit iemand horen ontkennen. Maar die ene cent voor ons drieën kon er dus niet af! Ik haakte af en ging bij BMG-Ariola zoveel verdienen dat ik het niet meer op kon maken aan lekker eten, drank en andere rock ’n roll.
Het was het einde van een prachtige tijd. Tineke, die stiekem een jointje kwam roken in ons hok boven in wat nu Hotel Laapershoek heet. Snel een aktie-nummer in elkaar draaien voor de demonstratie van 18 april ’73 op het Malieveld. Gekonkel en politiek aan wat we nog stiekemer de Enge Outweg noemden. Voor de hand liggende grap, want na het aan-land-kruipen van Veronica verhuisden de studio’s en de Stichting Top40 met de Veronica Omroep Organisatie en de meiden van Out naar de Oude Enghweg.
Op een van de eerste feestjes die ik me daar herinner zou Tom Collins de ‘toastjes’ maken. Je weet wel, die naar karton smakende beschuitachtige baksels op creditcard formaat. Melba toast dus. Iedereen vond ze geweldig. Rob maakte Tom een compliment: “Wat zit er op, tonijnsalade?” “Nee”, zei Tom, “Ik heb er blikjes Purina op gesmeerd”. Rob’s vuist schoot uit en Tom ging gestrekt… Even later werkte ook Tom Collins bij BMG-Ariola, maar dat is een heel ander verhaal.
Evert Wilbrink
Kom uit de bedstee m’n liefste
Vier jaar geleden ben ik met m’n tandenborstel in de hand naar Nashville vertrokken. Mijn herinneringen, gouwe platen, vele jaren Veronicablad en dozen foto’s van weleer bleven helaas achter bij m’n ex. Voordien dacht ik altijd aan Holland vastgebakken te zitten, maar ik was in 34 jaar huwelijk het contact met al mijn vrienden en bekenden kwijtgeraakt en had er geen zin in straks half slapend voor de TV als een nachtkaars uit te gaan.
Op m’n nieuwe stekkie hier in Tennessee ben ik nu supergelukkig met m’n Deborah en langzamerhand zijn mijn vrienden van vroeger weer mijn vrienden van nu geworden. En er komen steeds herinneringen aan geweldige momenten van vroeger bovendrijven. Aan de artiesten waar ik mee optrok, zoals Cat Stevens, Bob Marley, Frank Zappa, de Tee-Set en George Baker. Maar ook aan de dagen dat ik vele bladzijden voor het Veronicablad pende.
In maart 1971 belde Lex Harding mij zomaar uit het niets op of ik voor het Veronicablad wilde schrijven. Ik kende hem van toen-ie nog voor Radio Dolfijn (229 op de middengolf) werkte en op de fiets langskwam om promotieplaatjes op te halen. Zijn telefoontje was het begin van een fantastische tijd, waarin ik vaak de eindredactie van het blad deed samen met Gérard Bed en lay-out man Frank Kraaijeveld (die overigens als aartsvader van De Bintangs sinds kort weer volop in de belangstelling staat), en honderden elpees lovend besprak of finaal afkraakte.
Ik was in Alkmaar opgegroeid met ‘1-9-2’ en de ‘Nur Die’ en ‘toedeloedeloet Kant En Klaar’ reclames van het Radio Veronica. In 1966 maakte ik voor het eerst kennis met mensen achter de luidspreker. Harry Knipschild had ‘s maandagsavonds een programma ‘Rhythm & Blues Hop’ en met de single “Said I Wasn’t Gonna Tell Nobody” onder m’n arm kwam ik in m’n hoedanigheid van Hitweek-medewerker een interview doen. Dat was in de oude studio aan de Hilversumse Zeedijk. Raar, die Zeedijk ligt in het hart van het Hilversumse winkelen en ik vroeg me toen af of het de naam Zeedijk gekregen had omdat de programma’s van onze zeezender er opgenomen werden. Ik geloof dat Stan Haag de eerste echte disc-jockey was die ik er tegen kwam. Met Tineke, Joost den Draayer, Will Luikinga, Chiel Montagne en al die andere ras-platendraaiers kwam ik pas later en soms op een heel andere manier in contact.
Na m’n eerste bezoekje aan de Zeedijk werd ik bij Neerland’s oudste platenmaatschappij Negram als publiciteitsman (publiciteitsjongen klinkt zo kortebroekerig) aangenomen. Ik was net negentien, zo groen als gras, had nog nooit een meisje gekust of een biertje gedronken. De hele dag zat ik bedolven onder de muziek en, behalve muziek en het schrijven erover, was er eigenlijk niets anders dat me interesseerde. Eén van Negram’s artiesten was de door Peter ‘Kom Van Dat Dak Af’ Koelewijn geproduceerde Ronnie Schutte, die als Ronnie en de Ronnies een toptien single had met “Beestjes”.
Voor de elpee “Beestjes” had ik de hoestekst geschreven en met m’n chef Cor Aaftink organiseerden we officiële lancering voor radio en pers in Club ’67 in de Lange Leidsdwarsstraat. Het was nog in de dagen dat mijn moeder me om zes uur thuis verwachtte voor Het Warme Eten. Maar dat kwam er die dag niet van. Ik werd opgenomen in De Club van Grote Drinkers. Ronnie lustte er wel pap van. Z’n vriendinnetje Bonnie (later: St. Claire) dronk (te) stevig mee. Peter Koelewijn had een nog dorstiger keel. En dan was er DJ Rob Out, die ik vaag kende van z’n vroegere klus bij het maandblad Muziek Parade en die vervolgens één van de populairste stemmen van Radio Veronica geworden was. Er ging die avond heel veel pils en sterke drank doorheen. Cor was achteraf niet zo blij met de rekening. Maar Rob, Ronnie, Bonnie, Peter en dit jochie uit Alkmaar hadden het vreselijk naar de zin.
Aan de bar begonnen we ‘weet je wat ik zie als ik gedronken heb?’ te lallen en andere meezingers in te zetten. Plotseling sloeg er een vonk over toen een ouderwets deuntje tot ‘Kom Uit de Bedstee, My Darling’ werd verbasterd. Rob had het hoogste woord en de luidste stem bij de door Heineken’s vocht opgezweepte samenzang. “Nondedju!,” riep Koelewijn, “Een Jezus-hit!”. Rob moest het op single zetten en toen we wat nuchterder werden met sloten Douwe Egberts koffie, werd besloten dat onder de naam Egbert Douwe zou gebeuren. En die single zou natuurlijk bij Negram uitkomen!
Ik zit nu aan de computer via YouTube van het zwart-wit promotiefilmpje met o.a. Pistolen Paultje (en is die sigarenroker niet onze Draayert Joost?) te genieten. Maar wat ik me totaal niet herinneren kan is waarom we bij Negram deze superhit misgelopen zijn… Het werd een nummer één bij aartsrivaal Phonogram, twaalf weken lang genoteerd in de Veronica Top 40… Als ik achter het telefoonnummer van ‘Peer’ Koelewijn kan komen moet ik hem daar eens stevig over aan de tand voelen…
“Kom Uit de Bedstee” was m’n eerste ervaring met Rob Out. Er volgde nog veel meer…
Groeten uit Nashville,
Evert Wilbrink
PS: “Kom Uit De Bedstee” van Egbert Douwe haalde op 23 maart 1968 de eerste plaats in de vaderlandse Top40.
Bart en van Inkel
Eind april 1984 stapt Erik De Zwart over van Veronica naar de Tros. Door deze overstap vallen er enkele gaten in de programmering van Radio Veronica. Zo is er onder andere het populaire programma Bart & De Zwart op vrijdagavond (Hilversum 3) dat zonder De Zwart verder moet.
Jeroen krijgt op deze manier zijn eerste vaste programma op Hilversum 3 nadat hij al enkele malen was ingevallen tijdens o.a. dit programma, de Top 40 en de Tipparade. Hij maakt het programma op vrijdagavond samen met Bart Van Leeuwen. Aanvankelijk gebeurde dit onder de noemer ‘Radio zonder flauwekul’. Pas enkele weken later wordt het officieel omgedoopt tot ‘Bart & van Inkel’. Het programma-concept van Bart & De Zwart wordt ook behouden. Zo presenteert Bart Van Leeuwen het eerste deel tot half 9 en vult Jeroen de rest aan tot aan 10 uur.
In 1972 gebeurde dit dan ook; Bart had zijn radiodebuut bij Veronica. In eerste instantie was hij gast-dj, maar al snel kreeg Bart in het weekend zijn eigen nachtprogramma. Een jaar later stapte hij over naar zeezender Radio Mi-Amigo, maar na een paar jaar keerde hij terug naar Veronica, waar hij jarenlang diverse taken voor zijn rekening nam. Hij presenteerde verschillende programma’s, waaronder Ook Goeiemorgen, Bart & de Zwart en Bart & van Inkel.
Het is ook in dit programma dat de eerste stappen naar Curry & van Inkel werden gezet. Wanneer Bart Van Leeuwen ziek of afwezig was viel Adam Curry een paar keer voor hem in onder de naam ‘Adam & van Inkel’.
Lex Harding hoorde al snel dat het goed was en enkele maanden later maakt ‘Bart & van Inkel’ plaats voor ‘Curry & van Inkel’. Het programma ‘Bart & van Inkel liep van April 1984 tot Oktober 1984.
De start van Radio 538
Lex Harding zet in de zomer van 1992 in Countdowns Studio Concordia de apparatuur klaar voor een nieuwe zender. Pal naast de videorecorders die de non-stop muziek voor Sky Radio afspelen, richt hij een studiootje in. Het is zogenaamd voor een tweede radiostation van Sky Radio. Maar de dj’s van Harding lopen er vast warm tot de licenties eind dat jaar rond zijn. Eerst wil hij dat station in oprichting nog Radio Veronica noemen, wat formeel had gekund. Het blijkt namelijk dat de naam Veronica gekocht kan worden, alleen de rechten op het Veronica-logo waren vastgelegd. Die strijd wil hij niet aangaan en de zender begint vast onder de werknaam HitRadio. Tijdens een brainstorm in Benidorm worden op bierviltjes tientallen namen geschreven. Uiteindelijk valt de keuze op een heel nostalgische naam: Radio 538. Dat 538 verwijst naar de middengolfstek waar zeezender Radio Veronica de laatste twee jaar op had uitgezonden (’Radio 538 - op volle kracht’). Harding: ‘Voor ons een heel belangrijke naam om aan te geven dat wij verder gingen waar Veronica ermee ophield. Joop van der Reijden had namelijk gezegd dat Veronica definitief niet commercieel zou gaan. Ik vond dan ook maar dat Veronica ermee moest ophouden. Wij zijn met 538 verder gegaan waar Veronica ermee stopte. Natuurlijk heeft het jonge publiek geen idee waar die naam naar verwijst. Geen probleem. Uiteindelijk bleek gewoon dat de dj’s de naam lekker uit hun bek konden krijgen.’ Op 11 december 1992 wordt de nieuwe naam ingevoerd en beginnen de gepresenteerde programma’s op de kabel. Tijdens het openingsfeestje komt oud-Veronica-baas Bull Verweij langs om het officiële startsein te geven. Ome Bull zou later nog diverse malen worden ingevlogen om hergeboorten van Veronica in te leiden.
Van Veronica heeft Lex een aantal gezichtsbepalende dj’s meegenomen. Daar is Erik de Zwart, die de Top 40 blijft presenteren en vrijdagnacht met Cees Schilperoort spelletjes doet. De Zwart zou drie jaar later de dagelijkse leiding van Lex overnemen. Er zijn meer typische Veronica-programma’s te horen op 538. Will Luikinga gaat weer dagelijks het Postcode Spel spelen tijdens de lunch. Wessel van Diepen komt ook in Bussum te werken op de kersverse hitzender. Net als de nog relatief onbekende Michael Pilarczyk, die van Veronica naar de nieuwe concurrent komt. In het eerste dj-team zitten ook nog Soul-Show-held van de TROS Ferry Maat en de van de AVRO afkomstige Rick van Velthuysen. Corné Klijn is een nieuwe dj die het team komt versterken en een heel jonge, onervaren Ruud de Wild mag de telefoon opnemen in de studio. De zender kent een typisch Veronica-geluid maar heeft door het verstopte plekje op de kabel wel moeite om de aanloopperiode door te komen. Harding: ‘Het was vreselijk hard werken en ontzettend moeilijk. Maar toch konden we na twee jaar al winst maken. Fantastisch!’ Het ego van Erik de Zwart krijgt een flinke deuk: ‘Het was heel erg wennen. Ik was toch een miljoenenpubliek gewend, ook op de tv. Nu moest je uitleggen waar je werkte en hoe dat te ontvangen was.’ Uiteindelijk weet de zender in 1995 een FM-frequentie te bemachtigen en begint de opmars van de jongerenzender. Slim politiek manoeuvreren, veel Veronicaans geblaat in de media van vooral Erik de Zwart en handige marketing tekenen het succes. Ook protestacties als er geen frequentie wordt toegekend aan 538 tonen de typische signatuur van de immer miskende en tegengewerkte Veronica-voorman Lex Harding.
Het blijft een gevecht tegen het establishment. Boosheid blijft een voorname drijfveer. Natuurlijk is er bovenal een goede, heldere programmering met grote, succesvolle namen die een hit maken van 538. In 2004 is Radio 538 voor het eerst de grootste radiozender van het land. Lex Harding heeft daarmee bewezen een neus te hebben voor wat jongeren willen horen. Hij heeft bewezen te snappen hoe radio moet klinken. Zijn ideaal heeft hij na zeventien jaar noodgedwongen afwachten weer in de praktijk kunnen brengen. Een dagelijks horizontaal geprogrammeerd station met veel hits en een jonge uitstraling. Hij heeft het met Radio 538 een tweede keer gelapt en zou later zelfs met de oprichting van clipzender The Music Factory voor een derde maal bewijzen het kunstje meer dan te beheersen. Opvallendste afwezige op het versgestarte Radio 538 is Jeroen van Inkel. Harding vraagt hem wel degelijk mee, maar de VOO trekt de portemonnee om de exodus aan gevestigde namen van Veronica te stoppen. Harding: ‘Van Inkel kreeg een bedrag aangeboden waar hij geen nee tegen kon zeggen. Jarenlang heb ik me bij Veronica te pletter gewerkt om zulke excessen te voorkomen. Dit wordt allemaal betaald van gemeenschapsgeld. Naar verluidt kreeg Van Inkel het toen hoge bedrag van vierhonderdduizend gulden, Curry zelfs twee miljoen voor drie jaar radio en tv maken.’ Nieuwslijn-radiojournalist Allard Berends is de nieuwe radiobaas bij Veronica. Hij zegt dat hij de portemonnee wel moest trekken. In de Volkskrant van 28 november 1992 legt hij uit: ‘Harding kwam naar me toe en zei: ‘Ik pluk jou helemaal kaal!’ Hij wist wat iedereen verdiende en deed ze een aanbod.’ Harding ontkent de aantijging. ‘Ik heb niemand meer betaald dan ze bij Veronica verdienden. De mensen die geloofden in het avontuur en het idealisme wat er bij sommige mensen gewoon inzat, díe mensen kwamen mee.’
Berends nu: ‘Ik moest Van Inkel wel binnenhouden, iedereen was weggegaan. We boden een bedrag wat toen normaal was voor de top van de tv-wereld. De prijsslag op de diskjockeymarkt is daar ontstaan. Willem Dubois werd manager van de dj’s. Plots moest je met hem in plaats van met de dj’s praten. Waar je vroeger voor 3500 gulden per maand een diskjockey betaalde, hield je ze echt niet meer binnen.’ Jeroen van Inkel weet nog hoe het ging: ‘Adam Curry heeft me op Willem Dubois gewezen. Hij zei: ‘Het kan niet zijn dat de beste diskjockey van Nederland zo weinig verdient als jij.’ Willem bood aan alle zaken voor niets te doen totdat ik meer dan honderdvijftigduizend gulden per jaar zou gaan verdienen. Dan zou hij tien procent pakken van wat ik verdiende. Alle gesprekken, het factureren, de hele teringzooi heeft hij van me overgenomen. Dat heeft zo’n twee jaar geduurd en toen werd hij officieel mijn manager. Lex heeft altijd geweigerd met managers te praten. Een dikjockey kon hij wel inpakken.’ Maar ja, Lex Harding was naar 538 gegaan. Dus praatte Allard Berends wel met de manager die hij nog vele malen daarna zou spreken.
Waarom is Van Inkel niet voor een horizontaal hitstation gegaan, toch ook zijn uiteindelijke doel? ‘Ik heb altijd tegen Lex gezegd: ‘Het is de moeilijkste keuze van mijn leven. Het is te gek wat jullie gaan doen, maar jullie hebben geen etherfrequentie. Als ik geen aardse zender heb, ga ik dood. Als ik gedreven was geweest door zakelijke motieven, had ik het wel moeten doen. Maar ik zag meer heil in een commercieel Veronica. Allard Berends en Joop van der Reijden hebben me gezegd dat ze commercieel wilden gaan, dat heeft me er doorheen gesleept. Ik kreeg een dagelijks uurtje op Hilversum 3 en een show op zaterdag. Daarnaast mocht ik proberen of ik chefje kon spelen, een andere kant van mij ontwikkelen. Toch dacht ik wel eens: Waar moet het met ons heen? Maar ik troostte me met de gedachte dat het tijdelijk was. Straks worden we commercieel en krijgen we een etherfrequentie en gaan we kont schoppen!’ Lex Harding vindt het bijzonder vervelend dat zijn oogappel niet blind met hem meegaat. Harding: ‘Ik hou er niet van als mensen het team verlaten. Je doet mee of niet.’ Van Inkel doet niet mee.
Ook Adam Curry tekent bij Veronica. Nou was dat niet zo’n gemis voor 538. Adam woont en werkt dan al jaren in Amerika en maakt alleen één uurtje radio in zijn eigen huis en stuurt dat DAT-bandje op naar Hilversum. Het programma met housemuziek en af en toe een opmerking van Adam heet Rave Radio. Het is wel een heel duur DAT-bandje. Curry is daarmee de best betaalde dj bij Veronica terwijl hij de minste zendtijd vulde. Bovendien programmeert Veronica het op de zaterdagavond en krijgen niet veel luisteraars het programma mee. Maar voor het imago van de club is het goed en het communiceert fijn. ‘Curry en Van Inkel blijven bij Veronica’… Een marketinggeintje dat in 2004 nog eens van stal gehaald zou worden… Van de Volle Vrijdag naar de Zinderende Zaterdag Radio 3 is eindelijk wakker geworden door de oprukkende concurrentie. De verschillende omroepen zien in dat er voortaan horizontaal geprogrammeerd moet worden. Er komt een zendercoördinator die het zenderbelang moet gaan bewaken. Tot oktober 1992 heeft elke omroep zijn eigen uitzenddag. Veronica zit daar vanaf het begin op vrijdag (’Een Volle Vrijdag lang’), de laatste vrijdag is op 2 oktober 1992. Omdat het succes van Veronica niet te ontkennen valt en het wel belangrijk gevonden wordt Veronica binnen het bestel te houden, krijgt de omroep ook in het nieuwe schema een vaste, eigen dag.
De zaterdag is voortaan voor Veronica, de TROS krijgt de zondag. De zaterdag kent echter veel minder luisteraars dan een doordeweekse vrijdag, dus het wordt niet echt als een promotie gezien. Van Inkel: ‘We zijn naar die zaterdag ge-moved. We wisten dat we minder luisteraars zouden krijgen maar we wilden toch ergens ons eigen ding blijven doen.’ Veel belangrijker is dat er nu doordeweeks horizontaal geprogrammeerd gaat worden. Hierdoor krijgt Veronica voor het eerst sinds 1974 weer een dagelijks programma. Het wordt Rinkeldekinkel met Jeroen van Inkel. De dj kijkt erop terug: ‘Ja, dat was te gek. Hoewel ik niet begreep waarom wij maar één uurtje kregen en de NCRV met de Magic Friends twee uur. Sjors Fröhlich op Radio 3, duh.’ In het Veronica Magazine wordt er nog een positieve draai aan gegeven: ‘Al met al kunnen we concluderen dat Veronica er in het Hilversumse schema helemaal niet slecht uitspringt. Het radioluisteren, met name in het weekend, zal er niet onplezieriger van worden.’ ‘Helemaal niet slecht’ en ‘niet onplezierig’, dat is toch heel andere taal dan Veronica vroeger gebruikte. De horizontalisering en gezamenlijke afspraken hebben ook nadelen. In het Magazine wordt nog gehoopt: ‘…Er is een grote kans dat Veronica’s Alarmschijf dé schijf van Radio 3 wordt.
Je kunt wel zeggen dat Veronica haar stempel drukt op de Nederlandse radioprogrammering.’ Maar dat is niet uitgekomen, weet Van Inkel nog. ‘De horizontalisering was uiteindelijk goed voor Radio 3, iedereen wist ook dat het de enige manier was om het te doen. Maar uiteindelijk help je je eigen winkeltje ook om zeep. Zo kwam er de Megahit en moesten wij de Alarmschijf afschaffen. Hallo, we waren de radioclub die had aangetoond de beste neus voor hits te hebben, we kozen alle geslaagde Alarmschijven. Maar nee, bij de Megahit kreeg elke omroep één stem en daar kwamen me toch een absurde keuzes en compromissen uit. Dat heeft me echt gefrustreerd. Als je die kennis al in huis hebt, ga je dat toch niet opnieuw uitvinden.’ Maar Van Inkel krijgt genoeg te doen, want naast een dagelijks programma wordt hij ook gepromoveerd tot coördinator van Veronica Radio 2 én 3. ‘Ik ben er vol enthousiasme ingedoken maar beleidszaken zijn niet aan mij besteed. Als je met open vizier de vergadering inging om met z’n allen iets leuks te doen, kwam me daar toch een draak van een compromis uit voort. Ik heb dat twee jaar volgehouden en toen was ik er helemaal klaar mee. Zat ik op kantoor declaraties na te kijken en te ouwehoeren over waarom Ad Bouman niet voor de zesde keer dat jaar op vakantie kon gaan. Dan was het kwart voor vier en had ik nog niets gedaan voor de middagshow.’ Van Inkel heeft nóg een belangrijke klus bij de start van zijn nieuwe baan. Hij moet de gaten opvullen die de vertrekkende dj’s achterlaten. Op zaterdag 31 oktober 1992 vertrekken namelijk Erik de Zwart, Wessel van Diepen en Michael Pilarczyk naar 538. Die dag zijn ze voor het laatst bij Veronica op 3 te horen. Ze nemen afscheid met het cynische liedje ‘Veronica sorry’, met de zinsnede Veronica sorry, en we zien wel wie er het laatste lacht, Veronica sorry, maar we doen dat liever bij 538. Dit liedje is tevens de allereerste plaat die op Radio 538 wordt gedraaid. Rob Stenders keert weer terug op het Veronica-nest na zijn avonturen bij het geflopte Power FM. Stenders gaat Goud van Oud presenteren. Edwin Evers promoveert en krijgt de uren van Wessel van Diepen. En nieuwe naam, Gijs Staverman is de opvolger van Erik de Zwart als presentator van de Top 40. Staverman, dan nog met een lange paardenstaart getooid, gaat tevens programma’s op tv presenteren.
‘Herinnert u zich deze nog?’ (c) Arjan Snijders
héé, psst lex harding
mijmeringen van een muzikaal zeedier
“Ik ben nog effe aan bet piele hoor’. Lex Harding is nog even aan het pielen. Voor mensen die zich niet dagelijks met dal soort werk bezig houden en zich derhalve onmiddellijk door de wildste fantasieën laten bespringen als ze zo’n woord lezen, het pielen van de populaire disk-jockey heeft ongeveer zóveel om hei lijf: Meneer Harding (26), blond, sluik haar,, brilletje, zachtmoedige onderkin en een snor als het stuur van een dernymotor, kondigt ontspannen twee nummers van John Lennon’s eigenlijk veelste nieuwe LP Imagine aan. Laat de technicus er de jingle Hee psst Lex Harding.. tussendoor borduren, neemt afscheid van het luistervolk en klaar is Lex, uitgespeeld, wéér een Harding-show in blik.
Lex Harding, zou je kunnen zeggen, is een disc-jockey van de oude stempel. Hij leerde het vak omdat hij min of meer toevallig in een stoel achter een microfoon werd gekwakt en kon kiezen tussen twee dingen, zwemmen of verzuipen. Hij verzoop eerst omdat er geen badmeester was, kwam pruttelend weer boven en begon de beentjes
uit te slaan. Hij zwemt nog steeds, trouwens.
Jongetje Harding zat op Nijenrode zogezegd, een instituut waar je verkoop-praatjes leert en een maatschappelijk verantwoorde hoeveelheid kapsones en een pijlsnel blazertje krijgt opgedrongen. En toen? Wist hij veel, hij wist het niet, economie maar, want dat was eigenlijk wel ‘t makkelijkste na Nijenrode. Hij verveelde zich toch. Lex knapte al af op de hele Rotterdamse hap, voordat hij er goed en wel aan begonnen was. Met ‘t studentenleven liet hij zich helemaal niet in; hij had er al van gegeten en gedronken op Nijenrode. Lex Harding zag een hoop goeie en slechte films, werd een bekwaam biljarter en piemelde een beetje heen en weer als manager van teen of het andere beatbandje.
SLAPENDE WALRUS
‘Nou’, zegt Lex, onderuit in een stoel, relaxt als een slapende walrus, ‘En toen werden de Engelse piraten populair. Swinging radio England zou Swinging radio Holland worden. Ik solliciteerde, deed een test en mislukte faliekant. Toen werd ‘et Dolfijn Jongens af en aan en omdat ik ook nog ergens op de lijst stond onderaan, kwamen ze bij mij terecht. Ik stelde me er niks van voor hoor, ‘t was meer het avontuur, weet je wel. ‘t Stelde geen moer voor en ik was erg nerveus. Een dag later moest ik drie uur live de lucht in. Ik hoorde achteraf dat ‘t erg slecht was, maar dat kon moeilijk anders. Op een gegeven moment leer je het; als je iedere dag moet is dat de beste stoomcursus die je maar kunt krijgen. Nou zit ik hier. Of het m’n ideaal is? Ik heb er eigenlijk nooit over nagedacht…’
Jij bent een goeie d.j. Wat is een goeie d.j.?
‘Iemand die mensen aangenaam bezighoudt en daarnaast informatie verstrekt. Er zijn waarschijnlijk nog meer dingen. IJdelheid? Geen vereiste, een goeie geeft in een programma iets van zichzelf. Ik hoor wel ‘es programma’s waarin jongens meer over zichzelf zeggen dan ze in een persoonlijk gesprek zouden doen. Aan de andere kant, jekrijgt vaak de indruk dat mensen niet naar muziek luisteren voordat ze beginnen te draaien. Ik wel. Ik ben meer in de progressieveren geïnteresseerd dan de anderen, geloof ik, maar ik kan niet altijd draaien wat ik leuk vind. Ik kan niet om die stapel heen. Soms pak ik wat voor mezelf. Draai me wezenloos aan ouwe Beatles op het ogenblik enne… Pink Floyd, Soft Machine Nucleus wil ik ook welles pakken, ‘t Hangt zo van m’n stemming af hè. Soms zet ik Grand Funk Railroad keihard op, de volgende dag vind ik ‘t een pestherrie, krijg ik er de zenuwen van… O ja, Salisbury van Uriah Heep draai ik veel op het ogenblik…’
Lex ligt, met een pilsje in de hand, in de stoel als een ijstaart die op smelten staat. Hij heeft een goeie stem, Lex, als die ooit van beroep verandert kan die zo bij de radio. Achter de draaitafel haalt hij z’n pensioen niet, nee hoor.
MICROFOON
‘M’n hele leven disc-jockey blijven? Nee hoor, beslist niet. Ik doe nou 18-1/2 uur, lekker, vaste tijden, niet, tussen 2 en 4 in de middag, vast publiek - dat denk ik tenminste - maar altijd? Ik zou wel altijd een bepaald programma willen houden. Zo’nmicrofoon hè, daarachter zitten. Ken je dat gevoel? Ik heb een soort radiohonger als ik terugkom van vakantie..
Contact met de muziek, contact met honderdduizenden mensen, begrijp je wel. Dat is iets heel bijzonders. Ik vertelde vroeger in Parels voor de Zwijnen wel es allerlei dingen, wat ik dacht en zo, wat ik voelde, allerlei dingetjes. Kreeg je opeens een reactie van iemand die op datzelfde moment de zaakjes net zo had gevoeld. Nou,dan denk je verdomme, fijn hoor. Ik zit hier tenminste ook niet voor jan Dat gevoel van erkenning, jaa… Lekker hoor. Dat voorziet toch gewoon wel in een soort behoefte. Als ik een moeilijke plaat tip ook, ik bedoel een plaat tippen is geen kunst, maar als ik een moeilijke tip en hij slaat in! Nou, da’s prettig gewoon eh… eigenlijk…’
Maak je je snel kwaad?
Ik kan loeinijdig zijn hoor en me dan weer erg lekker voelen. Ben nooit zo erg boos, vroeger wel, was ik ontzettend driftig, maar dat leer je wel af. Nou ben ik nooit snel enthousiast, nooit snel kwaad. Kijk een beetje de kat uit de boom. Je kan het beter voor je houwen en spuien als het van pas komt, nietwaar? Behalve als iemand z’n plicht verzaakt, de boel belazert, de zaak zit te besodemieteren. De…’
Wat doe je verder?
‘Eh… Ik ben verloofd en ik heb vier aquariums en een papegaai… Kost een hoop tijd hoor, die aquariums, schoonhouden en zo weet je wel. En ik lees veel, kranten, tijdschriften, boeken. Heb ik nog een grammofoonplatenwinkel, daar gaat ook een hele hoop vrije tijd naar toe. Enne.. Snorkelen, snorkelen in de middellandse zee, schelpen verzamelen. Ik duik me wezenloos naar schelpen. Ik zou ook best een groot zeeaquarium willen hebben, maar dat is moeilijk hoor. Als je in de zee pist kan het geen kwaad, maar als je in een zeeaquarium spuugt is de chemische samenstelling van ‘t water al veranderd. Maar dat komt wel hoor, later…’
Geld?
‘Mmmmm.. Als je ‘t eenmaal verdient kan je d’r zo moeilijk afstand van nemen hè.. Je kunt zo gemakkelijk zeggen dat ‘t eigenlijk niet belangrijk is, maar dat is niet waar. Ik zou graag willen dat ‘t niet belangrijk was, maar ons maatschappelijk bestel, onze economie maakt het belangrijk. Dus doe je mee, geld verdienen, maar of dat nou op zo’n leuke manier gaat?
ERUIT STAPPEN
Weet je., ik heb er welles serieus met vrienden over zitten praten. Goed, we stappen er uit, gaan naar Ierland, kopen een boerderij en een geit en je probeert je vrienden en kennissen niet te missen. En wat dan? Denk je jezus toch maar es iets gaan doen. Wat? Platen importeren, noem maar wat. En zo begin je weer van voren af aan. Ik ben een product van een samenleving waar ik helemaal niet zo erg blij mee ben. Dat ben ik me bewust, zéér bewust en ik kan daar zwaar de tering over inkrijgen. Je kan twee dingen doen, er helemaal uitstappen of je vrijheid kopen met een hoop poen. Goed ik probeer het laatste. Maar het is verkeerd! Je werkt mee aan een economisch bestel dat, daar zijn we nu zo langzamerhand wel achter, verkeerd is. We zijn aan onze ondergang aan het bouwen; misschien loopt het goed af, misschien niet. Maar tot nu toe bevuilen we ons erfgoed in onze strijd om een soort vrijheid. We doen angstige dingen en ik doe mee. Omdat ik geen alternatief ken…’
Lex Harding praat nog steeds rustig, zonder stemverheffing, een beetje gelaten. Ik zeg: Hoe ziet je paradijsje er uit? Ben ik aan het scheppen. Ik ben met een ouwe boer bezig voor een boerderijtje. Hij doet nog een beetje moeilijk hoor, maar verder… Een boerderijtje, trouwen, een hele hoop beesten en een lekker viswatertje in de buurt’. Hij knikt. Meneer Harding ziet iets zitten. zie je, ik heb me er wel eens in verdiept, als er een bestaan is op te bouwen uit de interesse voor de zee, dan zou ik het in die richting zoeken…’ Lex Harding deed A. , Als hij B ad gedaan was hij bioloog geworden.
Veronica’s Top 40
Iedereen kijkt er naar uit, de grootste hits van het moment die achter elkaar de ether in worden geslingerd. Veronica’s Top 40, de enige echte hitlijst in Nederland. Het fenomeen zorgt voor verandering op de vaderlandse radio en groeit uit tot een waar stukje Veronica-nostalgie.
Geboorte van de Nederlandse Top 40
Willem van Kooten, alias Joost de Draaijer, maakt op Radio Veronica het programma ‘Joost mag het weten’, als Veronica-directeur Bull Verweij hem vraagt programmaleider te worden. De jonge dj gaat akkoord, op voorwaarde dat hij heel anders mag gaan programmeren. Hij wil van het nog vrij brave Radio Veronica een echt popstation naar Amerikaans voorbeeld maken.
In 1964 krijgt hij daarom geld voor een studiereis van twee weken naar New York, om te zien hoe daar commerciële radio gemaakt wordt. Van Kooten: “Ik had het idee om een hitparade te doen. Mijn bazen vonden het onzin, maar zeiden ‘ga je gang maar’. Dus ik vertrok naar de moeder aller kunsten op dit gebied. Bij de Top 40-stations WABC en WMCY zag ik hoe zij hun charts opstelden: op basis van hun eigen request line en de verkoop in platenwinkels.” Waarom een Top 40, en geen 30 of 50? “Mijn programma duurde twee uur. Daarin pasten precies veertig singles, plus reclame.” Op 2 januari 1965 presenteert De Draaijer op Radio Veronica de eerste ‘zaterdagmiddaggebeurtenis’. “Vraag ernaar, hij ligt voor je klaar bij je platenhandelaar, het gedrukte exemplaar”: De Nederlandse Top 40 is geboren.
Top 40 door de jaren heen
De hitlijst wordt door Veronica geïntroduceerd als de “Nederlandse Hitparade” en wordt op 21 mei 1966 omgedoopt tot de “Veronica Top 40″. Deze wordt elke zaterdag op Radio Veronica uitgezonden en groeit in de loop der jaren uit tot “De nationale zaterdagmiddaggebeurtenis” in het gelijknamige programma. De Top 40 blijkt enorm succesvol en ontwikkelt zich tot een waar fenomeen. Met het uitzenden van de hitlijst begint Veronica langzamerhand met de verschuiving naar een radiostation voor popmuziek.
Op zaterdagmiddag 31 augustus 1974 wordt voorlopig de laatste Top 40 uitgezonden op Radio Veronica. Het is “the day the music died”, de dag waarop de zeezenders moeten stoppen met hun uitzendingen. De exploitatie van de hitlijst wordt overgenomen door de Stichting Nederlandse Top 40, eigendom van Lex Harding en Rob Out. Op de vier zaterdagmiddagen in september 1974 wordt de Top 40 nog wel uitgezonden op de zeezender Radio Mi Amigo, dat doorgaat met uitzenden en de “anti-Veronicawetten” negeert. Vervolgens neemt de TROS de hitlijst over, waar hij op donderdag te horen is bij Ferry Maat op Hilversum 3.
Terug op het oude nest
De TROS geeft heeft stokje op hemelvaartsdag 1976 weer over aan Veronica. De Top 40 is terug op het oude nest. Vanaf 28 mei zal de hitlijst iedere vrijdagavond in slechts een uur worden uitgezonden door Veronica op Hilversum 3. Eveneens in het jaar 1976 vindt de Top 40 zijn weg naar de televisie. In elk Veronica-programma zal één van de veertig nummers worden getoond. Ook de belangrijke verschuivingen in de top 40 komen voorbij. Snelle stijgers, nieuwkomers en dergelijke worden uitgebreid behandeld. De presentatie is in handen van Lex Harding.
Door het behalen van de C-status krijgt Radio Veronica vanaf oktober 1978 meer zendtijd. De belangrijkste aanwinst is het verkrijgen van de radio uren tussen vier en zes op de vrijdagmiddag. “Daarop kunnen we eindelijk de hele Top 40 gaan uitzenden”, aldus Harding. Als Veronica later in 1982 de B-status bereikt, is er voor de Top 40-uitzending nog meer tijd beschikbaar. 39 uur radio zendt Veronica uit en daarin speelt de hitlijst een belangrijke rol.
De lijst der lijsten
In 1993 besluiten de omroepen op Radio 3 nog maar één hitlijst uit te zenden, om een einde te maken aan het grote aantal lijsten die in de loop der jaren zijn ontstaan. De lijst die overblijft is de Mega Top 100, afgeleid uit de Top 40, die gezamenlijk wordt uitgezonden door de TROS en Veronica op zaterdagmiddag en gepresenteerd door Daniël Dekker en Gijs Staverman. De Top 40 verhuist vervolgens naar Radio 538, waar de hitlijst tot op de dag van vandaag te horen is. Daarnaast zijn de hitnoteringen op zondag te zien bij muziekzender TMF. Ook gaat de legendarische lijst weer als de ‘Nederlandse Top 40’ door het leven, net als in 1974, toen Veronica haar uitzendingen moest stoppen.
Mijlpalen
Sinds de populaire hitlijst door Veronica in het leven is geroepen, is er al veel bereikt en heeft de lijst verschillende memorabele momenten voortgebracht.
Het eerste lustrum wordt in 1970 gevierd met een receptie in het Veronica-gebouw, dat bezocht wordt door een honderdtal artiesten die in de loop der jaren met een plaat in de Top 40 hebben gestaan. In 1974 bereikt Veronica met de lijst haar vijfhonderdste uitzending. Er volgt een jubileumuitgave van de dan nationaal en internationaal erkende Nederlandse hitparade. In 1977 is het tijd voor het volgende feestje, de bekende lijst bestaat dan 12,5 jaar, en zo worden nog verschillende andere jaargangen van de Top 40 uitgebreid gevierd
In augustus 1980 gaat de Top 40 nog even terug naar zijn roots. Een aantal medewerkers van de VOO, waaronder Lex Harding, keren op 29 augustus terug naar de Noordzee. Vanaf de boot worden de Tipparade en de Nederlandse Top 40 vlekkeloos in de ether geslingerd. Lex Harding neemt zoals al jaren geleden door hemzelf was aangekondigd, op 12 mei 1989 op een speciale manier afscheid van de Top 40. Vanaf Curaçao presenteert hij zijn laatste bijdrage via een satellietverbinding. Hij heeft de lijst dan maarliefst 18 jaar gepresenteerd. Erik de Zwart treedt in zijn voetsporen als nieuwe presentator.
Ter ere van het 40-jarig bestaan van de hitlijst zendt Radio Veronica zondag 2 januari 2005 de ‘Ultieme Top 40’ uit. De lijst met de grootste hits uit de afgelopen 40 jaar is samengesteld in samenwerking met De Stichting Nederlandse Top 40. De ‘Ultieme Top 40’ wordt gepresenteerd door Erwin Peters en in het programma doet Radio Veronica DJ Peter Teekamp rechtstreeks verslag van de officiële opening van het “Top 40 plein” in Almere door burgemeester Annemarie Jorritsma en Erik de Zwart.
Het gedrukte exemplaar
“Vraag ernaar, hij ligt voor je klaar bij je platenhandelaar, het gedrukte exemplaar”. Vanaf de tweede uitzending, op 9 januari 1965, is de Top 40-lijst ook wekelijks in gedrukte vorm bij veel platenwinkels verkrijgbaar. De term ‘het gedrukte exemplaar’ sluipt er sinds het begin van Veronica’s hitlijst in Nederland in. Het is de Top 40 op papier, die door veel mensen wekelijks in huis wordt gehaald. Achter sommige van deze lijsten zit een bijzonder verhaal.
Het allereerste exemplaar bijvoorbeeld verschijnt aanvankelijk niet in druk, maar wordt pas veel later alsnog officieel afgedrukt. Ook het gedrukte exemplaar van 26 december 1970 is uniek. Deze top 40 was identiek aan die van de week daarvoor, iets dat verder nog nooit is voorgekomen. Er stond geen énkele stip in, dus elk nummer was op dezelfde plaats blijven staan!
Vanwege een protestactie van Radio Veronica tegen de mogelijke verdwijning van de zender wordt de Top 40 van 30 juni 1973 niet afgedrukt. In plaats daarvan verschijnt er die week een gedrukt exemplaar zonder hitparadenoteringen met dwars daaroverheen de tekst: “OOK DIT VERDWIJNT ALS VERONICA VERDWIJNT” in grote, zwarte letters. Deze Top 40 wordt bovendien nooit uitgezonden door Radio Veronica.
Vanaf 2003 wordt het gedrukte exemplaar tijdelijk niet uitgegeven, vanwege te hoge kosten. Als de Stichting Nederlandse Top 40 in 2005 een samenwerkingsverband aangaat met de Free Record Shop, keert het stukje nostalgie van de Nederlandse Top 40 toch weer terug en is de hitlijst weer op papier verkrijgbaar.
Samenstelling
De Stichting Nederlandse Top 40 is sinds 1974 verantwoordelijk voor het samenstellen en publiceren van de hitlijst. Net als aan de Top 40 zelf, zit ook aan de stichting een Veronica-historie vast. Toen de zeezender het zwijgen werd opgelegd besloten Rob Out en Lex Harding de Top 40 voort te zetten en richtten de Stichting Nederlandse Top 40 op. Sindsdien is deze Stichting, waarvan Harding voorzitter is, verantwoordelijk voor het voortbrengen van de populairste hitlijst van Nederland. In November 2006 neemt voormalig Top 40 presentator Erik de Zwart het roer van Harding over.
De Top 40 wordt samengesteld op basis van verkoopcijfers en airplay. Airplay wil zeggen: hoe vaker een nummer op radio- en televisiestations gedraaid wordt, hoe hoger het in de hitlijst staat. Dit principe wordt in de Top 40 meegeteld sinds 1 juli 1999 en is ingevoerd om de invloed van de dalende singleverkoop op de hitlijst te beperken. Hiervoor was de lijst alleen op de wekelijkse verkoopcijfers gebaseerd. Sinds 2003 worden legaal gedownloade singles ook in de samenstelling van de Top 40 meegewogen.
Bijzonder detail is dat de lay-out van de lijst met de bekende “stippen” sinds het begin van de Top 40 vrijwel hetzelfde is gebleven. In de lijst wordt met een (super)stip aangegeven welke platen zich snel naar de top bewegen. Elke plaat die op een van de nummers 11 tot en met 30 terechtkomt en daarmee drie of meer plaatsen stijgt, krijgt op dat moment een stipnotering. Ook platen die in of naar de top 10 stijgen, krijgen een stipnotering. Naast stipnoteringen worden ook superstipnoteringen toegekend. Is het aantal gestegen plaatsen in de top 10 vijf of meer óf in de top 25 tien of meer, dan wordt een superstip uitgedeeld.
Records
Oneindig veel hits zijn de revue gepasseerd en vele minder bekende en vooral bekende artiesten braken door tot de legendarische recordlijsten van de Top 40. Wie is nou de meest succesvolle artiest en wie stond het langst op nummer één? Hieronder een kort overzicht.
Meest succesvolle artiesten met het aantal weken in de Top 40
1. Madonna, 466 weken
2. The Rolling Stones, 442 weken
3. Beatles, 312 weken
Meeste singlehits
1. BZN, 53
2. Madonna, 50
3. Golden Earring, 46
Meeste nummer 1 hits
1. The Beatles, 16
2. Marco Borsato, 11
3. Abba, 8
Meeste weken op nummer 1
1. Marco Borsato, Dromen zijn bedrog - 12 weken
2. Marco Borsato, Rood - 11 weken
3. Bryan Adams, (Everything I do) I do it for you - 11 weken
Blijvend succes
Nog altijd is de legendarische hitlijst op de radio te horen en neemt de populariteit niet af. Het stukje nostalgie van Veronica is nationaal en internationaal bekend en bringt in Nederland een verandering teweeg wat betreft de Nederlandse popmuziek. Iedereen volgt nog steeds de ontwikkelingen binnen de ‘enige echte’ hitlijst en de Top 40 kluistert al tientallen jaren vele luisteraars aan de radio.
Lex Harding
“Lex Harding, dat is die discjockey die tegenwoordig in de media zo nodig allemaal dingen moet doen. Lodewijk den Hengst is iemand die van tuinen houdt, van dieren en van reizen”, zegt de Veronicaveteraan over zijn twee alterego’s. Zijn liefde voor tuinieren houdt Reinhard Lodewijk den Hengst, zoals Lex Harding vóór zijn legendarische radiocarrière heet, over aan zijn jeugd in een tuindersfamilie in Boskoop. Daar ziet hij op 16 april 1945 het levenslicht.
Met zijn HBS-A diploma op zak is hij rond zijn twintigste een typisch ‘Nijenrode-pikkie’ – inclusief stropdas en embleem op zijn blazer – op de prestigieuze business school. Hier openbaart zijn talent voor het inschatten van hitpotentie zich voor het eerst. De student kondigt plaatjes aan tijdens de pauze, treedt op als diskjockey op feestjes en is manager van een bandje. Na Nijenrode vertrekt Den Hengst naar Rotterdam om aan de Economische Hogeschool te gaan studeren. Maar van die “irreële economische studie” komt weinig terecht als hij aan de bak komt als dj voor Radio Dolfijn (later Radio 227). Zijn sollicitatie wordt in eerste instantie afgewezen wegens zijn Boskoopse accent, maar de piratenzender zit zo omhoog dat men in januari 1967 ‘toch maar die man met dat accent’ aanneemt.
“We moesten wel eens plaatjes in het Engels aankondigen, dan kom je met de naam Lodewijk den Hengst natuurlijk niet ver”, licht Harding de keuze voor een alias toe. Zelf verzint hij ‘Lex’, naar het nieuwe sigarettenmerk Lex25. Programmaleider Tony Windsor voegt er ‘Harding’ aan toe, naar de voormalige Amerikaanse president Warren G. Harding – overigens de meest corrupte president uit de Amerikaanse geschiedenis, maar “een kniesoor die daarop let.”
Dit eerste radioavontuur duurt maar enkele maanden; het zendschip van Radio 227 moet voor de Engelse kust verdwijnen. Harding solliciteert herhaaldelijk bij Radio Veronica maar wordt steeds afgewezen. Zijn aanstelling in oktober 1967 dankt hij aan vriend en ex-Dolfijncollega Jos van Vliet, die hem bij Willem van Kooten aanbeveelt als opvolger. Een week later is hij nieuwslezer. Een proeftijd is volgens Van Kooten niet nodig: “Deze redt het wel.” In april 1968 promoveert Harding dan ook tot diskjockey.
Lex krijgt steeds meer te doen. Zijn nette voorkomen heeft hij verruild voor lang haar en een baard. “Love, peace, dat soort dingen. Als discjockey droeg je dat uit”, zegt de man met een uitgesproken muzieksmaak – The Collectors, Pink Floyd en Frank Zappa zijn zijn favorieten – waarmee hij binnen Veronica de progressieve richting vertegenwoordigt. In programma’s als de Lex Harding Show en Lexjo zet Harding de toon die al snel kenmerkend wordt – en nog steeds is – voor dj’s. Uit diverse opiniepeilingen komt hij als populairste dj uit de bus.
Lex Harding Show
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Die eerste jaren op het schip zijn zijn mooiste jaren, verkondigt Harding later vaak: “De publieke omroepen vonden het niet zo belangrijk of er mensen naar hun programma’s luisterden. Veronica gaf het volk wat het wilde. Dat heeft me altijd enorm aangetrokken.”
Met het verdwijnen van Veronica in 1974 gaat zijn droom – een commercieel radiostation – in rook op. Van al het personeel lijkt Harding het meest aangeslagen. De overstap naar het publieke bestel ziet hij, evenals zijn compagnons Rob Out en Wouter Bordewijk, dan ook als een tussenstap.
De ondernemers (later ook met Peter de Jager) verdienen intussen veel geld met allerlei BV’s, zoals de Stichting Nederlandse Top 40 (1974) en platenmaatschappij BR Music (1985). Harding deelt verder in het succes van mensen die hij ‘ontdekt’, zoals Adam Curry. In het geheim neemt hij aandelen in Sky Radio, waar hij overigens nooit een emotionele band mee heeft gehad: “Sky Radio heeft geen identiteit. Het was gewoon een goede investering.”
In 1989 is het zover: Harding sticht het eerste commerciële televisiestation in Nederland: RTL-Veronique (het latere RTL4). Harding neemt ontslag bij Veronica en wordt directeur van Veronique, maar een paar maanden later staat hij na een conflict met mediabedrijf CLT weer bij Veronica op de stoep – hij mocht van het bestuur altijd terugkomen. Als journalisten ontdekken dat belangenverstrengeling tijdens de oprichting van Hardings nieuwe tv-zender heel Veronica in gevaar heeft gebracht, wordt diens positie als directeur Radio onhoudbaar.
De breuk wordt definitief in 1992, als Nederlandse commerciële radio via de ether wordt toegestaan. Harding acht dit dé kans voor Veronica om terug te gaan naar haar roots. Op 1 augustus 1991 deponeert hij met Peter de Jager de Vrije Radio Omroep Nederland (VRON). Een commercieel Veronica blijkt echter niet het ideaal van voorzitter Joop van der Reijden. Harding wordt, na 25 jaar Veronica, geschorst.
Dan maar een eigen zender. De naam wordt Radio 538; een ode aan de frequentie van het oude drijvende Veronica. Veronica-coryfeeën als Erik de Zwart en Wessel van Diepen verhuizen mee naar de brutale jongerenzender die op 11 december 1992 begint met uitzenden. De Top 40 laat Harding in eerste instantie bij Veronica; die hoort daar volgens hem thuis. Maar als Radio Veronica haar eigen Top 50 ontwikkelt, haalt 538 dit paradepaardje in 1994 binnen. Inmiddels is Radio 538 Nederlands best beluisterde radiozender.
Als tv-partner voor zijn radiostation richt Harding op 1 mei 1995 The Music Factory (TMF) op en wordt zelf directeur. Vier jaar later, op zijn 53e, stopt hij bij het clipstation – als multimiljonair. Het is tijd voor zijn gezin, voor een reis naar Mongolië, hier en daar wat handel met zijn BV’s en zijn grootste hobby’s: zijn aquariums en de tuin. Dat pakt anders uit… Als directeur Erik de Zwart vertrekt wordt Harding eind november 2002 noodgedwongen vervangend directeur. Tot Jan Willem Brüggenwirth hem ruim een jaar later opvolgt, vertolkt de Veronicaveteraan nog even de rol van uitstekend zakelijk leider – die af en toe nog eens een alarmschijf kiest.
Van wrok is nauwelijks sprake bij de oud-Veronicacollega’s. Joop Daalmeijer (destijds directeur televisie): “Zijn probleem was gewoon dat hij de publieke omroep wilde runnen als een commercieel bedrijf. Hij was een zakenman in de zwartekousenkerk.” Ook Willem van Kooten en Pieter Storms hebben respect voor hem: “Het goeie aan Lex is, dat hij nooit onder stoelen of banken gestoken heeft dat hij een commercieel dier was. Hij is na Van Kooten de grootste media-entrepreneur van Hilversum.”
Tegenwoordig investeert de ‘radiowetenschapper’ in media. Eind 2005 neemt hij samen met Ruud Hendriks een belang in Slam! FM. Daarnaast zet hij zich in voor zijn woonplaats Nijkerk, waar hij sinds 1972 woont. Hij stelt geld beschikbaar voor de herbouw van de Oostermolen en richt de website MooiNijkerk op. Op 7 september 2006 opent hij café Old Niekark. Ook onderhoudt hij een website met reisverhalen en kweekt hij orchideeën. Lodewijk den Hengst heeft weer tijd voor wat hij eigenlijk het liefste doet: “met boompjes bezig zijn.”
Lex Harding in de Lexjo op Radio Veronica [13:44m]: Juul Geleick
Tien jaar is Juul Geleick (Hilversum, 27 februari 1947) als hij van zijn vader een radiobouwdoos krijgt. Vanaf dat moment is hij in de ban van antennes, transistors en kristalontvangers. Een paar jaar later bouwt hij met een buurjongen een heuse zender. Bereik: de hele straat… Elektrotechniek studeren, dat lijkt Juul wel wat. Zo belandt hij in de klas met de latere Veronica-technicus Ad Bouman, die al net zoveel radio luistert en óók baalt als ze in Hilversum weer door de intro’s van platen heen zitten te kletsen. Bouman beschikt bovendien over een ‘jaloersmakende’ Philips bandrecorder, waarmee de twee urenlang eigen radioprogramma’s opnemen in Boumans thuisstudio in Amsterdam.
Na hun afstuderen in 1965 mogen de twee aan de slag bij Philips, maar een 9-tot-5 baan zien de jongeheren niet zo zitten. Een advertentie van Radio Veronica; ‘technicus gevraagd’, klinkt beter. Omdat Geleick zijn dienstplicht moet vervullen geeft hij de advertentie aan Bouman (die was vrijgesteld) en ‘Adje’ wordt aangenomen.
Als Geleick al na twee weken de militaire dienst mag verlaten – hij was ‘geen orderopvolger’ – is hij door zijn vele bezoekjes aan de Hilversumse studio al helemaal opgenomen in de Veronica-familie. “Bel Philips maar op dat je niet meer terugkomt”, zegt Willem van Kooten (alias Joost de Draayer), en vanaf dat moment is Juul Geleick technicus bij Veronica. Op 29 november 1967 is zijn eerste officiële werkdag: “Ik was enorm zenuwachtig, opnemen met Joost de Draayer was toch niet niks.”
Zijn meeste radio-uren bij Veronica draait Geleick met Lex Harding. Een opmerkelijk maar gouden duo: “Lex met lange haren, ik keurig kort geknipt, Lex in een witte sportwagen, ik op m’n bromfiets, Lex dronk een biertje en ik een cola. Van hem heb ik geleerd over popmuziek na te denken.” Ook denkt Geleick met genoegen terug aan het opnemen van Sportief zijn beter worden en Help er zit een olifant in de tram met Henk van Dorp. Altijd achter de schermen; een functie als dj of presentator heeft hij nooit geambieerd.
Op 31 augustus 1974 neemt de elektronicus afscheid van “een dierbare”, zoals hij Veronica beschouwt. “De laatste week is door het harde werken, bijna dag en nacht, heel snel voorbijgegaan. Ik heb hem als het ware niet beleefd!” En dat breekt hem later flink op. Pas na vijfentwintig jaar, tijdens de Veronicareünie in 1999, neemt Geleick op zijn manier afscheid. En dat doet hij eigenlijk nog steeds een beetje met de website van de Stichting Norderney, die hij samen met Ad Bouman oprichtte om de geschiedenis van de zeezender Veronica te bewaren.
Na Veronica werkt Geleick nog 32 jaar als producer/regisseur voor de TROS, waarvoor hij gevraagd wordt door ex-Veronicaan Tom Mulder. Tot zijn spijt vertrekken zijn collega’s ‘met zeebenen’ daar echter één voor één. “Bij Veronica was er meer saamhorigheid; ‘met z’n allen ten strijde tegen de overheid.’ We waren ook een stuk jonger, rond de twintig jaar. De TROS was ook leuk, die kwam ook ‘van zee’, maar het was een gevestigde omroep.” Voor hij zich toelegt op het archiveren van Veronica’s zeezenderhistorie, brengt hij ook de geschiedenis van de TROS in kaart.
Sinds 2007 is Juul Geleick gepensioneerd en legt hij zich volledig toe op het beheer van het Radio Veronica-archief. Wat hij heeft met omroepgeschiedenis? “Ik heb wat met geschiedenis in het algemeen. Ik had er op school een 9 voor. En Veronica heeft van al m’n werk de meeste indrukken achtergelaten.” Regelmatig heeft hij nog contact met oud-Veronicacollega’s om zaken na te vragen en te overleggen over spullen die zij ter beschikking stellen. Zijn droom, de jaren zestig nog eens overdoen, komt met het herbekijken en herbeluisteren iets dichterbij.