Brullende Motoren: Veronica’s Strandrace

Sommige evenementen worden nooit meer vergeten door mensen die ze hebben bezocht of op televisie hebben gezien. De Veronica Strandrace is zo’n evenement. Op 31 oktober 1980 organiseert de Veronica Omroep Organisatie voor het eerst een motorcrosswedstrijd op het strand van Scheveningen. Toeschouwers komen ogen en oren tekort in deze spectaculaire wedstrijd, waarin zo’n vijfhonderd motorrijders tegelijk van start gaan. De deelnemers moeten meer kunnen dan alleen motorrijden. Geen andere wedstrijd kent zoveel contrast: Met een snelheid van 170 km/uur of nog harder langs de vloedlijn scheuren om even later op de terugweg door het zachte zand te ploeteren, met daarin de springbulten, de verraderlijke wasborden, de zandbergen en het slinger-de-slang parcours bij start en finish. Het volledige strand wordt omgetoverd in een Motorcross Arena waar de wereldtop het tegen elkaar opneemt in een cross die onder meer onder de beroemde pier doorgaat.

Er kan worden deelgenomen in drie categorieën, waarvan de Trike klasse in 1984 geïntroduceerd wordt: Solorijders met onbeperkte cilinderinhoud, zijspannen met onbeperkte cilinderinhoud, en Trikes/ATC met onbeperkte cilinderinhoud.

Bij de eerste Veronica Strandrace in 1981 zijn er 30.000 toeschouwers en circa 450 deelnemers. In 1982 volgen 100.000 toeschouwers de 500 deelnemers. In 1983 komen 150.000 mensen de verrichtingen van ongeveer 700 deelnemers gadeslaan, en kijken bijna 2,5 miljoen Nederlanders en een half miljoen Belgen naar de live televisiereportage van Veronica. Ook in Engeland, Zwitserland, Joegoslavië, Italië en Portugal worden de beelden uitgezonden op de televisie.

De deelnemers van Veronica’s Strandrace komen vanuit de hele wereld. Afgelopen jaren waren er deelnemers uit Nederland, België, Duitsland, Luxemburg, Engeland, Zweden, Denemarken, Zwitserland en de VS. Onder hen bevinden zich wereldkampioenen als Harry Everts, Eric Geboers, Ton van Heugten en Frits Kiggen.

Koningen van de strandrace

De allereerste kampioen Simon Schram bewaart mooie herinneringen aan zijn overwinning in Scheveningen. “De publiciteit was zo gigantisch. In het begin denk je dat je wereldkampioen geworden bent.” “De strandrace is zo’n mooie race”, glimlacht ook tweevoudig winnaar Edwin Evertsen. “Alle toppers staan aan de start. Je wilt gewoon winnen.”

De onovertroffen strandracekoning is zesvoudig kampioen Jan Bakens. Hij weet na een intensief duel de Zweedse Sonny Petterson te verslaan. “Het was de zwaarste manche van de afgelopen tien jaar”, stelt hij direct na de finish vast. “We zullen er alles aan moeten doen om die Zweed van ons lijf te houden want hij heeft zijn motor heel goed geprepareerd.” Ook in de tweede manche is Bakens heer en meester. Een kwestie van stevig doorrijden, geen gat laten vallen, geen risico’s nemen en wel het tempo hoog houden, zo vat hij zijn strategie samen. Bakens heeft zijn motor op snelheid geprepareerd. Hij moet op het lange rechte stuk flink wat voorsprong opbouwen om in het mulle zand concurrent Petterson voor te blijven. Vlak voor de race laat Bakens daarom de voorplaat van zijn zijspan verwijderen; in tests was gebleken dat dit zo’n twaalf à dertien kilometer per uur in snelheid scheelt.

Pechvogels zijn er ook. Zo vertelt Gerard Rond, die in zijn lange carrière maar één strandrace miste: “Bijna altijd had ik problemen met mijn motor. Vorig jaar was het echt brandhout. Ik had het ding perfect voor elkaar. De motor liep zo goed bij de trainingen. Ik kwam hier, reed weg, maar heb hem niet meer aan de gang gekregen. Andere motor gepakt, maar die liep ook muur- en muurvast. Vraag me niet waarom.”

Overtreding

Wat shirtreclame en reclame op de motorfiets betreft moeten de rijders voldoen aan de reclame-eisen zoals omschreven in de Omroepwet. In 1983 was sprake van enkele overtredingen. In geval van twijfel moeten rijders bij interviews en prijsuitreiking een door de organisatie aan te geven jack dragen, waardoor alle shirtreclame onzichtbaar wordt; wet is wet. Voordat de rijders het strand opgaan, is er daarom een strenge reclamecontrole. Niets mag dan meer worden afgeplakt: een rijder in overtreding wordt niet aan de start toegelaten.

Afscheid van Scheveningen

In 1991 is het Scheveningse strand voor de elfde en laatste maal het domein van de beste motorcrossers ter wereld. “Eindelijk gerechtigheid!” kopt een Scheveningse krant op het bericht dat de strandrace dit jaar voor het laatst in deze badplaats zal worden gehouden. De jaren ervoor heeft de strandrace de gemoederen in de hofstad danig in beroering gebracht. En niet alleen daar: het gerucht gaat dat het besluit van politiek Den Haag heel anders zou zijn uitgepakt als niet Veronica maar de TROS de strandrace zou hebben georganiseerd…

Voor organisator Bob de Jong is het volstrekt onduidelijk waarom de strandrace uit Scheveningen moet: “Ik weet nog steeds niet wat de werkelijke reden is, maar de wegen van de politiek zijn voor mij wel vaker onbegrijpelijk. Natuurlijk veroorzaakt de strandrace flink wat geluidshinder, maar tijdens de strandrace is er geen verkeer op de boulevard. Zelfs tijdens het surffestival veroorzaakt het verkeer op de boulevard meer luchtverontreiniging dan tijdens de strandrace. Dat kunnen we ook aantonen; we hebben metingen laten verrichten. En als men in Den Haag gaat praten over het milieu is het aardig om te weten dat een paar jaar geleden het slib uit de haven van Scheveningen gewoon op het strand gespoten is, terwijl onlangs bleek dat het slib uit de haven van Maassluis zo vergiftigd is dat het op een speciale plek moet worden opgeslagen.”

De Jong erkent dat parkeren in het weekend van de strandrace een probleem is. “Maar waarom dan de strandrace verbieden, terwijl deze zo’n gigantische uitstraling heeft, een hele vriendelijke sfeer en er eigenlijk geen ordeverstoringen zijn?” CDA-wethouder Den Dulk vraagt zich af of het wel zo goed is dat Den Haag het imago van motorstad heeft. Aan de andere kant is men wel bezig geweest om de start van de Tour de France naar Den Haag te halen. Ook FC Den Haag zorgt regelmatig voor opschudding in de stad, maar de voetbalclub wordt door de gemeente enorm gepromoot. “Niet dat ik wat tegen FC Den Haag heb hoor,” aldus De Jong, “maar ik begrijp dat gewoon niet.”

Hoek van Holland

Nu Scheveningen verleden tijd is, wordt voor de twaalfde Veronica Strandrace, op zondag 18 oktober 1992 uitgeweken naar Hoek van Holland. Het is voor de trouwe Strandrace-rijders even wennen, maar een ander parcours betekent natuurlijk wel een nieuwe uitdaging. In de vorm van een driehoek zullen de rijders in Hoek van Holland eerst tweemaal achthonderd meter op hard zand langs de zee razen om daarna via kronkelige banen over een aantal zandruggen en venijnige springheuvels te worden geleid. Maarliefst duizend motorrijders verschijnen ditmaal aan de start van deze laatste Veronica Strandrace.

Terug van weggeweest

Na vijftien jaar is de strandrace terug, en wel bij haar roots in Scheveningen. Op 12 november 2006 werd daar de ‘Red Bull Knock Out’ gehouden – net als de oorspronkelijke races van Veronica op een zondag. Het energiedrankje Red Bull blaast Veronica’s legendarische evenement nieuw leven in. Ditmaal is het gemeentebestuur alleszins positief: “Een strand moet je ook buiten het zomerseizoen benutten, het ligt er niet voor niets.”

De nieuwe title, Red Bull Knock Out, geeft meteen uitleg over de regels. Vijftienhonderd motoren – meer dan drie keer zoveel als bij de eerste strandrace in 1981 – beginnen aan een wedstrijd van een uur. Wie valt moet het parcours verlaten. De laatste overblijver wint en mag een prijs van 20.000 euro in ontvangst nemen.

In September 2007 komt er uitsluitsel over het al dan niet voortzetten van de door Veronica ingezette traditie.