Rita Lammers
“We zijn begonnen op de Groest boven een café en als het heel mooi weer was dan gingen de telefoons uit het raam naar beneden en zaten we op het terras te bellen”. Rita Lammers (Eerbeek, 14 mei 1955) komt in contact met een cameraman, verhuist naar het westen en al snel leek het haar leuk om regieassistente te worden. Waar kun je dan het beste je loopbaan beginnen? Precies Veronica!
In 1977 begint de oorspronkelijk uit Eerbeek komende vrouw bij Veronica. “In Eerbeek is alles heel benauwd, bekrompen en kleingeestig, vond ik, bij Veronica was het heel vrij en nooit spetterend genoeg, één en al snelheid en lawaai. Alles moest sprankelend, levend en pakkend gemaakt worden, dat past veel beter bij mij.”
Wanneer Rita in Hilversum als telefoniste solliciteert bij de NOS komt ze na een tijdje te werken in het artiestenkwartier. Ze roept dan om welk programma begint, wie in welke studio verzocht wordt naar de ‘floor’ te komen, hierdoor ontstaan er contacten met mensen uit de omroep. De passie voor regieassistente ontstaat. Wanneer regisseur Paul Boots de studio ingaat, komen ze in contact, niet wetende dat ze op een dag samen voor het altaar zullen verschijnen. Paul adviseert haar om bij Veronica te informeren, omdat ze daar nog mensen zoeken. In 1977 na het volgen van een zes maanden durende fulltime cursus ‘Regie en Productie’ kan ze aan de slag. In het begin heeft Veronica één keer in de drie weken een uitzending. “Dat was heel anders werken dan nu, je had alle tijd om je voor te bereiden, met Paul Boots en Henny Budie en nog één andere regie assistente deed ik eigenlijk alles samen. Niets was afgebakend zoals bij andere bedrijven”. Wat de Veronica-assistente ook leuk vindt is produceren, dat gaat ze ook steeds meer doen.
Rita werkt intensief samen met Paul Boots, de man die haar ook binnenhaalt. “Hij heeft daar zijn nek voor uit gestoken, want men vond mij te jong en te onervaren. Vanwege mijn toen zeer korte coupe leek ik meer op een jongen dan een meisje”. Ze merkt al snel dat je bij Veronica alles moet hebben van interne kansen, anders gebeurt er ook niets. De mogelijkheid om door te groeien was volop aanwezig, Maar je moest de kansen wel pakken en elke gelegenheid zelf aangrijpen om te groeien. Begeleiding was er nauwelijks, je werd voor de leeuwen gegooid, verteld ze. Een hard doch leerzaam proces. Niet zeuren maar doen! Vallen en meteen weer opstaan.
“De omgangsvormen bij Veronica waren toch wat vrijer dan bij een normaal bedrijf. Je werkte vele dagen, uren intensief en soms onder grote druk samen. Begin jaren tachtig begon er iets tussen Paul en mij te bloeien. Tijdens een reisprogramma waarvoor we op pad waren, ging het gerucht rond dat we samen iets hadden. Maja Eksteen, nieuw in het bedrijf, wilde voor ons opkomen en zei tegen de rest dat ze niet altijd overal wat achter moest zoeken! Wat regelmatig onterecht gebeurde, maar wij hadden dus wel echt wat samen. Daar werd bij Veronica relaxed op gereageerd. Men was wel wat gewend.”
Ons jongentje begint bij Veronica als productieassistent, hierna wordt ze producer, dan productieleider en gaat door tot uitvoerend producent.
De nieuwe geliefden produceren veel reisprogramma’s. “Zo was er eens een legendarische reis naar Spanje, we volgden jongeren met een busreis naar Lloret de Mar. Die bus rijdt gewoon zijn weg, zonder rekening met ons te houden uiteraard. Dus wij moesten die bus inhalen, opwachten, filmend voorbij laten rijden en er weer achteraan. ’s Morgens wanneer we bij de grens van Spanje aankomen, wordt het carnet (een map documenten waarin alle apparatuur dat je bij je hebt wordt omschreven) gecheckt en gestempeld. Douanebeambten vind ik bijna de meest gefrustreerde mensen die er bestaan, zij vinden altijd wel wat dat in hun ogen niet klopt. Ik had van te voren gecheckt bij het Spaanse verkeersbureau of er speciale formulieren nodig waren om in Spanje te mogen filmen. Maar eenmaal aan de grens mochten we weer es het land niet in. We zijn naar het eerste de beste wegrestaurant in Frankrijk gereden. Paul, Arthur de cameraman en Henk de geluidsman zijn letterlijk liggend met hun hoofd op de stoep in een diepe slaap gevallen. En ik? Ik ging rondbellen om het ontbrekende formulier te regelen.
Tenslotte hadden we 15 uur achter elkaar doorgereden, waarvan we in iedere geval de laatste twee uur elkaar om de tien minuten elkaar afwisselden. Een aantal uur later konden we weer achter die bus aan racen, die inmiddels allang op zijn bestemming aangekomen was! Verschrikkelijk, maar wel kicken dat het me gelukt was!”
Het team filmt en volgt naast bussen ook treinen naar Zuid Frankrijk, Joegoslavië, Parijs of Venetië. Het blijkt een hectische maar wel een leuke tijd omdat de reisjes door een vaste groep worden gemaakt. Vrienden voor het leven, je maakt zoveel mee samen. In de jaren tachtig beginnen de wekelijkse Tineke programma’s, dat is dan de eerste live middagtelevisie in Nederland. En een groot succes. De gevestigde omroepen hadden toen slechts herhalingen of hele goedkope programma’s. Ze vonden de middag niet zo belangrijk.
Veronica was op vele fronten een pionier in omroepland. Het programma is te beluisteren via de radio en Rita’s programma is te zien op de televisie. Programma’s worden, anders dan tegenwoordig gebeurd, door het eigen personeel bedacht. Je had toen nog geen Productiehuizen.
De eerste soap van Nederland is Spijkerhoek, die voert onze inmiddels tot Productieleidster gepromoveerd uit. Ze is als enige Veronicamedewerkster gedetacheerd bij Joop van den Ende dramaproducties. Hoewel Rob Out het idee in het begin niet ziet zitten, omdat hij gewoonweg een hekel heeft aan series, weet Joop van den Ende hem toch te overtuigen. Zo doet Rita haar eerste dramaklus. Het is ook niet zomaar een serie, omdat het wordt gemaakt voor jongeren. Het bevat een levendige verhaallijn met veel voor jongeren interessante thema’s: er komen crossmotoren (erg hot in die tijd), drugs en een popgroep in voor. “De tijd van Spijkerhoek was bijzonder leerzaam, je leerde weer hele andersoortige opnameschema’s maken. Welke scène hoelang, zelden in chronologische volgorde, maar aparte zitkamerscènes of buiten scènes achterelkaar plannen. Dat was heel leuk en zo belangrijk. Als je niet goed plande liep de hele draaidag vast en zat je klem tussen bijvoorbeeld locaties of niet meer beschikbare acteurs.”
Dat had tot gevolg dat we elke dag een ander draaischema konden maken. Die Engelsman wilde alles zoals ‘back in England’ of ‘normally we do…’ Hij vond dat de productieleidster ook de opnameleiding moest doen, waar ik totaal geen tijd voor had omdat ik tijdens het draaien veel eromheen moest regelen. Vanaf de eerste draaidag stopte de ruzie, hij kreeg, gaf dit weliswaar met moeite toe, vertrouwen in mijn werkwijze. De andere Engelsman zeer aimabel, maar dronk op zijn zachts gezegd, behoorlijk. Voor hem verlengde ik standaard in het draaischema aan het eind van iedere dag de opnametijd van de scènes. Zijn besluitvaardigheid nam dan af.”
“Elk programma had wel iets bijzonders of iets eigens en er ging nooit iets normaal eigenlijk”, zegt Rita met een glimlach. Maar op Spijkerhoek is ze wel heel trots, omdat ze daarvoor nog nooit in aanraking is gekomen met drama en acteurs. “Het was zoveel omvattend. Zo lang en intensief werkte je samen. Een paar maanden drama kost een jaar van je leven, het vraagt flexibiliteit, geduld en veel liefde voor het product. Acteurs zijn niet de eenvoudigste mensen om mee te werken, ze zijn doorgaans erg onzeker. Dat komt veel voor bij creatieve mensen. De grote showprogramma’s die ik deed, vragen toch een hele ander discipline en dat kunstje kende ik wel. Het mooiste aan die tijd is toch dat ik bleef groeien en nieuwe uitdagingen zocht, vooral wanneer je denkt dat je iets niet kunt en dat het dan toch lukt geeft een heerlijk gevoel.”
“Tijdens een uitzending ging een keer alles stuk. Het B-feest, Veronica was van C, B omroep geworden. Een avondvullende uitzending vanaf twee locaties. Alles liep fout. We hadden een gloednieuwe Duitse reportagetrein, in Nederland was er door andere activiteiten die dag geen voorhanden. In onze kantoren op de Vaartweg en op de Larixlaan vond het feest plaats. Wij vonden dat onze leden getuige moesten zijn van ons feest. Technisch viel er steeds meer uit, camera’s gingen stuk, weergaves liepen vast en mensen waren niet hoorbaar meer. Op het laatst kon er ook niet meer geschakeld worden tussen de twee locaties. Daar heb ik na afloop echt om moeten janken. Wat een ramp, vreselijk! Alles wat je wilde oplossen lukte ook niet. Wat we er uiteindelijk aan gedaan hebben weet ik niet.” Verdrongen waarschijnlijk.
“Als je een dag een groot live programma had gedaan (zoals bovenstaand) dan ging je daar zo op in dat het raar was dat mensen je de volgende dag niet herkende op straat of je erover aanspraken, maar goed ik realiseerde me dan even niet meer dat ik achter de schermen stond. Ik dacht dat heel Nederland wel meegeleefd had en hun verhaal met mij wilden delen.”
Het werken met Rob Out omschrijft het brutale vrouwtje als grillig. “Rob was echt een warm gevoelsmens. Alleen was hij wel gestoord, prettig gestoord. Zo heeft Veronica een keer een gedenkwaardig feest in Scheveningen. Met een glimlach vertelt ze “Dan gingen we de volgende ochtend ons hotel uit en dan stond Rob’s auto op de vluchtheuvel van het hotel en dan dachten we oké, Rob is er ook!” Ze vindt hem een vreselijke genieter, hij zit ook in de mooiste kamer en heeft prachtig wit leer. Hoe groter Veronica, hoe moeilijker het voor Rob wordt. “Een klein bedrijf was genoeg voor hem, het grote kon hij niet aan, daar speelde ook de drank een rol bij natuurlijk.”
Volgens Rita is ze behoorlijk verpest bij Veronica, door haar werkverleden is het niet erg om een baas te hebben, maar dan niet te lang. “Door de vrijheid die je bij Veronica had, kan ik me nu ergens anders moeilijk binden”. Ze raakt ook behoorlijk verwend doordat ze met Veronica op plekken komt waar een ander eigenlijk voor moet betalen. “Wij hadden in de Efteling bijvoorbeeld nooit last van wachtrijen. Je gaf mensen gadgets en dan kreeg je een hoop voor elkaar.” Behalve verwend raken had je wel je eigen verantwoording en als je niet kon zwemmen dan verzoop je gewoon. Wanneer een nieuw programma van start ging, (“Rob Out liep vaak door het gebouw als hij een presentatrice nodig had en wees dan gewoon iemand aan. Die meiden hadden dat dan nog nooit gedaan. Dan zei Rob, ga maar zitten en probeer het gewoon. Dat kan jij wel.”) zaten daar vaak dames te presenteren zonder enige ervaring. “Dat kan heel eng zijn, maar ook prettig. Ik paste bij het toenmalige Veronica omdat ik van vrijheid hou en prettig gek, flexibel, nieuwsgierig, brutaal ben.”
Er waren soms meer T-shirts en pennen dan dat er programma’s waren. Vaak werden de producten al gedrukt als er alleen al een titel was verzonnen, het programma zelf was er dan niet eens.
“Iedere omroep nam zijn programma’s op in de studio’s van de NOS, daar kwam je dus andere omroepen tegen, maar de mensen van bijvoorbeeld de VPRO keken je niet eens aan hoor. Die voelden zich ernstig boven ons verheven. De andere omroepen vonden ons een ‘enfant terrible’, een ‘pain in the ass’ en het was belachelijk wat we allemaal bedachten. Niet om serieus te nemen. Alleen de TROS deed normaal tegen ons, en de technici van de NOS vonden ons ook leuk, we wilden altijd het ongebruikelijke in programma’s, bij montages of verbindingen. Als dan iemand zei, dat kan niet, dan was dat voor ons een reden om door te gaan: hoezo niet?? Soms voelden ze zich uitgedaagd om het toch voor elkaar te krijgen”. Zo zijn er veel Veronicaanse effecten bedacht en hebben ze een heel eigen manier van werken. Niet allemaal even positief, maar wel levendig en grensverleggend.
Dit programma wordt door Paul en Rita begeleidt. Het zijn trainingskampen. De eerste week brengen ze door in Drakenburg, ze leren de jongeren televisie maken en begeleiden ze daarna bij hun televisieprogramma. Een aantal bekende namen van toen zijn Daphne Dekkers, Taco Zimmerman, Jan Pieter Staffleu, Natali Toisuta en Gerard Timmer zij zitten nog steeds in het vak. De training duurt een seizoen, daarna gingen de jongeren stage lopen bij grotere programma’s. De club heeft zo‘n drie jaar bestaan.
“De strandrace was een vreselijk leuk evenement in Scheveningen. Eén reportagewagen zorgde voor de muziek en een andere voor de motorcross op het strand. Een heel weekend lang, iedereen van Veronica was daarbij en er werd een heel parcours uitgezet. Wanneer de honderden motoren begonnen aan de race, kwam iedereen de reportagewagens uit om het enorme gebrul te horen.
Zo zijn er tijdens sollicitatierondes de nodige grapjes uitgehaald, om te kijken of de genodigden wel ‘Veronicabestendig’ genoeg zijn.
Op een mooie sollicitatiedag…
Aan het eind van het gesprek geven de mannen staand een hand en verschijnen in hun colbertjasje, hemd en onderbroek achter de tafel vandaar, gewoon om te kijken hoe er gereageerd wordt. Zo is er ook een screentest voor omroepsters. “Dat was altijd vreselijk, omdat ze die vrouwen de meest verschrikkelijke dingen lieten doen.”
Plaats: Utrechtseweg. Slachtoffer: Leonie Sazias.
“Dan hadden ze een gesprek met een camera erbij en iemand anders zat stiekem vanuit een andere kamer mee te kijken. Iemand vroeg haar of ze ook niet even door de tuin kon rennen. De camera erop. Dan zat iedereen lachend in de kamer van kijk, kijk, kijk! De dames doen ook gewoon mee aan dat soort vreselijke en schandalige dingen”, zegt Rita lachend.
Professionele presentatrices had Veronica niet echt, volgens Rita. Ze vindt de dames mooi, vlot en leuk, maar inhoudelijk, zeker in het begin, nog niet erg sterk. Tineke de Nooij is een verhaal apart, ze krijgt enorm veel voor elkaar en is voor vele huisvrouwen een icoon. Het is een vrouw met enorme uitstraling en veel emotie. “Tineke is een vrouw die soms, onbedoeld, de meest verschrikkelijke dingen kan zeggen, (over een beroemde danser: in het land der blinden is één oog koning) maar niemand neemt het haar kwalijk, ze straalt zoveel warmte dat je niet gelooft dat ze dat echt zegt…”
Door de vele programma’s doet onze productievrouw steeds weer nieuwe ervaringen op. Tegenwoordig wordt er veel sneller geproduceerd en gaat het er ook qua techniek anders aan toe in de televisiewereld. “Je kunt het je nu niet meer voorstellen, maar neem nou het inspreken van een programma, daar was je zo anderhalf uur mee bezig en moest het helemaal opnieuw, omdat er in de laatste minuut een tekstfout werd gemaakt.” Ook de montages verlopen veel langzamer omdat de apparatuur van toen in geen vergelijking staat tot die van nu. De techniek heeft een enorme vlucht genomen. Ze vindt het wel spannend om al die veranderingen mee te maken.
“De 80-er jaren waren het leukst, in de jaren ‘90 werd het steeds minder, het is dan meer een Bedrijf met een hoofdletter B. Toen Joop Daalmeijer en Joop van der Reijden erbij kwamen veranderde Veronica. Niet alleen het speelse en rommelige verdween, maar ook de bevlogenheid en de ziel.
In 1992 gaat Rita als freelancer werken, nadat zij een dochter krijgt. “Bij Veronica vond er een ‘zuivering’ plaats, de oudere medewerkers zorgden voor veel tegenwerking dus waren ze ons liever kwijt dan rijk, ik vond het toen toch niet meer zo leuk.” Ze verhuurt zich aan John de Mol Producties en andere Productiehuizen. Haar dochter is in het begin veel ziek, vraagt veel begeleiding, daardoor stopt ze na een tijd voor een aantal jaren met werken.
Maar nu wil ze weer! Ze heeft nu de vrijheid om een aantal dagen in de week te vullen met bijvoorbeeld het organiseren of begeleiden van (commerciële) evenementen. Met zoveel mogelijk variatie en veel mensen. Ze doet inmiddels af en toe weer wat Televisie Productie bij FTV Productions, waar het qua sfeer soms net aan het Veronica van vroeger doet denken. Er zijn ook opdrachten vanuit Brandevents. Wat een uitdaging is, omdat deze wereld voor haar nog niet zo bekend is: onbekende paden nemen, ontdekken, groeien en ontwikkelen, dat blijft het verlangen!
Tags: B-feest, Club Veronica, paul boots, producer, Rita Lammers, Strandrace
Categories:
Personen