Op zijn negende krijgt Bart de Graaff (Haarlem, 16 april 1967 – Leiden, 25 mei 2002) een ongeluk. Tijdens het knikkeren komt hij onder een vrachtwagen terecht, die zijn beide benen verbrijzelt. Die benen zou hij na verloop van tijd weer kunnen gebruiken, maar de jongen loopt een zeldzaam virus op dat zijn nieren aantast. Vanaf die tijd stopt zijn lichaam met groeien. Hoe zijn carrière eruit zou hebben gezien zonder het ongeluk zullen we nooit weten. Maar zijn ziekte bezorgt hem de dadendrang, het doorzettingsvermogen en de brutale en eigenwijze uitstraling, die hem van een kleine presentator tot een groot omroepman zouden maken.

Op de Mavo ontdekt Bart dat hij graag op de bühne staat. De detailhandelschool houdt hij al snel voor gezien als hij vanaf zijn zestiende steeds meer kinderrollen mag spelen in toneelvoorstellingen. Tijdens de audities voor Boefje (Nooy’s Volkstheater) wordt hij uit ruim driehonderd jongens gekozen voor de rol. In 1987 maakt Nederland kennis met de kleine 21-jarige, dankzij zijn optreden in een televisiereclame (‘Zeg maar néé, dan krijg je er twéé!’) voor het Verkadekoekje Bichoc.

Het spotje trekt de aandacht van Veronica, die Bart in 1988 een eigen kinderprogramma laat maken: B.O.O.S. (Bart Omroep Organisatie Stichting). Elke week speelt hij daarin 25 minuten lang omroepbaas. Gemakkelijk kruipt Bart in de rol van het snelgebekte kindmannetje dat brutaal de wereld in schreeuwt. De jonge kijkers schrijven wel 1200 brieven per week.

In sommige periodes is De Graaff elke dag bij Veronica te vinden – ook als hij een dag vrij heeft: “Liep ik bij iedereen binnen, beetje praatje maken, koffie drinken; het werd een gewoonte.”

Na zes jaar B.O.O.S. en andere programma’s als Super Champs en Boobytrap, begint De Graaff bij Veronica een recht-voor-z’n-raap-programma voor de wat oudere kijkers: Barts News Network oftewel BNN (een knipoog naar CNN). Ook hier doet hij zich voor als omroepbaas, die vrienden maar ook vijanden maakt. Zo knijpt ‘de belletjestrekker van de Nederlandse televisie’ in de siliconenborsten van Patty Brard, onthult hij de dagprijzen van beroemde artiesten en smokkelt hij zichzelf in een kist het VARA-gebouw binnen waar hij niet mocht filmen. “Bart, half man, half kind, mocht wat wij niet meer mogen”, verwoordt Jeroen Pauw het in een eerbetoon aan de overleden televisiemaker.

Vanaf januari 1995 verricht Bart voor zowel Veronica als voor zijn eigen loopbaan baanbrekend werk. Rondtoerend in een camper waarvan de buitenkant bedekt is met dollartekens, gaat de BNN-presentator namelijk uitzoeken wat Veronica nodig heeft om ‘commercieel te gaan’. Datzelfde jaar nog, in september, is het zover: Bart werkt voor een commercieel Veronica.

Dan, tijdens een redactievergadering van BNN, krijgt hij het gouden idee. Het aanbod van de publieke omroep komt ter sprake en iedereen is het erover eens dat daar, sinds Veronica commercieel is geworden, nauwelijks meer goede programma’s voor jongeren te vinden zijn. Daar weet Bart wel wat op: een eigen omroep beginnen!

Tijdens de rumoerige bekendmaking van het plan wordt ook De Graaff zelf overrompeld: het ziekenhuis belt dat er een donornier voor hem is. In augustus 1996 volgt een geslaagde transplantatie, die zijn levensverwachting met zo’n vijfentwintig jaar zou verlengen. Een idee waar De Graaff erg aan moet wennen, maar lichamelijk voelt hij zich beter dan ooit. Terwijl hij ook nog programma’s voor Veronica blijft presenteren (Oeverloos en Gooise Zaken) stort hij zich op de ledenwerving. Want om een aspirant-omroep te worden heeft BNN 60.000 tientjesleden nodig.

Promotieteams met mooie meiden, billboards, stickers, een website en zelfs het strijdlied Hij gaat voor C [de C-status]; BNN haalt alles uit de kast. Tegelijkertijd is De Graaff in de zendtijd van Veronica week in week bezig leden te werven voor zijn eigen omroep. Geleidelijk dringt door dat men niet te maken heeft met één van zijn beruchte practical jokes; eind 1997 wordt een officiële aanvraag ingediend. Bart ligt weer in het ziekenhuis als in het voorjaar van 1998 het verlossende woord komt van staatssecretaris Nuis: Voor het eerst sinds 23 jaar is er een nieuwe publieke omroep!

In de aanloop naar de eerste uitzending op 6 september maakt de kersverse aspirant-omroep middels de ‘Oh nee!-campagne’ alvast bekend welke presentatoren (o.a. Viola Holt en Emile Ratelband) er in elk geval níet voor BNN aan de slag zullen gaan. BNN’ers die De Graaff wél zullen assisteren (en opvolgen) zijn onder meer Bridget Maasland, Katja Schuurman, Ruud de Wild en Jeroen Pauw. De programmering wordt steeds verder uitgebouwd. Bart, die tevens voorzitter is, presenteert zelf onder meer de Stalkshow en het satirische Teringtubbies.

Maar de radio- en tv-zender is op proef. Van de Tweede Kamer moet BNN binnen twee jaar 100.000 leden zien te werven om te mogen blijven uitzenden. De grootscheepse campagne die volgt toont aan hoeveel televisiekijkers De Graaff inmiddels voor zich gewonnen heeft. Met BNN loopt het goed af – op 10 april 2000 kan de omroep 113.860 handtekeningen aanbieden aan het Commissariaat van de Media – maar met Bart gaat het weer mis. Zijn nieuwe nier wordt afgestoten en hij moet drie keer per week naar het ziekenhuis. Ondanks bijkomende complicaties – een herseninfarct, een zeldzame vorm van kanker in zijn mond en uiteindelijk een buikvliesontsteking – blijft De Graaff zich inzetten voor zijn BNN. Maar uiteindelijk overlijdt hij op 35-jarige leeftijd, op 25 mei 2002.

Sindsdien gaat de omroepvereniging die hij oprichtte verder als Barts Neverending Network. Toen De Graaff kort na de start, in 1998, tijdelijk van het scherm verdween vanwege de zoveelste ziekenhuisopname, hield BNN nog maar de helft van de kijkers over – Bart was BNN. Inmiddels is BNN niet meer alleen Bart, maar zou de jongerenomroep er gekomen zijn zonder dit eigenzinnige ventje?

De Bart Foundation is een fantastisch initiatief, opgericht op 31 januari 2003 en bedoeld om de ‘echte bikkels’ als Bart de Graaff te steunen in hun activiteiten en dromen. Hierbij draait het om jonge mensen met een ingrijpende ziekte en een ambitie. Dit kan zijn op het gebied van sport, muziek, cultuur, maar het kan ook zijn dat iemand een eigen bedrijf wil starten. Wanneer het iemands levensvreugde en eigenwaarde vergroot, is niets te gek.

Will Wil Wel: De Held van de kids
Ik ontmoette Bartje voor het eerst op grote Veronica Zomertruuk waar we in de maanden juli en augustus mee door het land trokken. ‘We moeten wat voor de kinderen doen,’ zeiden ze tijdens een vergadering en voor ik het wist zat ik met Bartje Boos, want zo was de naam toen nog, in de auto en reden stad en land af. Ik herinner me nog dat het een hele warme zomer was en Bart had het slecht. Bovendien kon hij nauwelijks lopen en ik stond altijd met verbazing te kijken als hij de bühne op ging, zogenaamd nonchalant tegen een tafel leunde, omdat hij anders niet kon blijven staan en de hele boel op zo’n kop zette. De held van de kids want hij zette de ouders voor joker. We zijn na die eerste toer nog jaren samen bezig geweest. Op de Zomertruuk, bij de televisie, in ons wekelijkse radioprogramma de LuikGraaf en tijdens de beroemde Veronica- komt- naar- je- toe -woensdagen.

Het was heerlijk met Bart te werken. Wij hadden de zelfde, wat onderkoelde humor en voelden elkaar precies aan. En of het de gewoonste zaak van de wereld was, in de auto, in een kleedkamer, bij mij thuis op de bank als we televisie zaten te kijken als het zover was riep Bart ‘Luik ik moet even spoelen!’ Dan kwam er een zak vloeistof te voorschijn, werden er een paar medische handelingen verricht en ging het gesprek waar we mij bezig waren gewoon door. Dat ‘ie nierpatiënt was, daar moest je mee leren leven. Jammer, maar je kon evengoed wel lol hebben… Ik herinner me dat we na een niertransplantatie, die in eerst instantie goed gelukt leek te zijn, een soort feest hadden in een Hilversumse kroeg en dat Bart naast me stond in het toilet en zei ‘Weet je wat nou het mooiste is Will… Dat ik weer gewoon kan pissen.’

Tags: B.O.O.S., Bart de Graaff, BNN
Categories: Personen

This entry was posted on Wednesday, June 25th, 2008 at 8:18 am and is filed under Personen. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.