Joop van der Reijden
Zijn leven lang probeerde Johannes Piet van der Reijden (Leiden, 7 januari 1927 – Nieuwegein, 3 februari 2006) van een dubbeltje een kwartje te worden. Als enige zoon van de eigenaar van een wasserij werkt hij al op lagere schoolleeftijd mee in de zaak; lakens vouwen en door weer en wind waszakken bezorgen bij klanten. Naar eigen zeggen is het hem nooit gelukt, doch in zijn 79 levensjaren – tot vlak voor zijn overlijden – toont Joop van der Reijden zich bijzonder werkzaam voor een grote diversiteit aan instellingen en bedrijven. Voor Veronica zet hij zich met elf jaar voorzitterschap het langste in van allemaal.
“Hij houdt van onmogelijke klusjes. Van het doorhakken van onontwarbare knopen”, zei Veronica-directeur Joop Daalmeijer eens over zijn collega. Van der Reijdens gereedschap bestaat daarbij uit een economische achtergrond en talent voor onderhandelen – het eerste houdt hij over aan zijn studie Economie in Rotterdam, het tweede ontwikkelt hij als secretaris van het Verbond van de Nederlandse Groothandel. Al vroeg manifesteert zich overigens ook zijn voorkeur voor meerdere bezigheden tegelijkertijd; naast student is Van der Reijden begin jaren vijftig coach, trainer en voorzitter van een Leidse zwem- en waterpoloclub.
Als de van huis uit hervormde CDA-politicus op zijn 55e van gemeenteraadslid in Oegstgeest promoveert tot staatssecretaris van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur in het eerste kabinet-Lubbers (1982-1986), is hij de gewezen man om een reuzenbezuiniging in de gezondheidszorg door te voeren. Impopulaire maatregelen, zoals de invoering van de omstreden ‘medicijnenknaak’, schuwt hij daarbij niet.
Maar een kille zakenman is Drs. Van der Reijden bepaald niet. Eerder blijft het beeld bij van een huilende staatssecretaris na afloop van een werkbezoek aan een ziekenhuis of kliniek. De joviale, openhartige staatssecretaris die in gewone mensentaal over zijn emoties en twijfels praat. Ook zijn directe, soms tegendraadse optredens in de Tweede Kamer (“Mevrouw Terpstra, weet u eigenlijk wel waarover dit gaat? Nee? Nou, ik ook niet”) maken hem een populaire politicus. Niettemin verbluft hij zijn collega’s met een gedegen feitenkennis, die hij dankt aan jarenlange praktijkervaring als secretaris, voorzitter en bestuurder in diverse organisaties.
Op 1 januari 1987 betreedt hij de omroepwereld, waar hij meteen de hoogste functie in het publieke omroepbestel bekleedt. Als voorzitter van de NOS maakt hij de programmacoördinatie bespreekbaar en geeft hij sturing aan het nieuwe ‘Derde Net’. Ook probeert hij de sterren van producent Joop van den Ende aan zich te binden en houdt hij Veronica binnen het publieke bestel.
In 1989 krijgt de NOS-voorzitter een klap te verduren als zijn vrouw op 51-jarige leeftijd overlijdt. Hij verwerkt dit door tweemaal zoveel werk op zich te nemen. Zo laat hij als tijdelijk voorzitter het voltallige bestuur en de directie van het in chaos verkerende sportkoepel NOC*NSF vervangen. Vervolgens werpt hij zich op als crisismanager bij de vastgelopen voetbalclub Feyenoord. Ook Hilversum zou het reorganisatiewonder graag op de schop nemen. In een nota uit 1990 waarschuwt Van der Reijden voor de teloorgang van het publieke bestel. Maar zijn ideeën over ‘afslanken’ en marktgericht denken vinden nauwelijks gehoor.
Veronica zit op dat moment in haar maag met de affaire RTL-Véronique (zie Rob Out). Algemeen directeur Rob Out heeft zijn oog laten vallen op de oud-staatssecretaris. Het is weliswaar geen Bordewijk of Bull Verweij, maar Van der Reijden kent zijn weg in de vergaderkamers van de publieke omroep en heeft contacten in Den Haag. Een strategische zet dus. Eén telefoontje is genoeg om hem uit zijn NOS-kantoor te lokken. De bestuurlijke avonturier heeft er wel oren naar om dichter bij de werkvloer te staan en niet te vergeten zijn pensioenbreuken op te vangen. Bovendien: “Het is één van de laatste uitdagingen die ik nog kan beleven.”
De 63-jarige Van der Reijden, wiens vooruitstrevende ideeën zijn NOS-collega’s nogal eens tegen de borst stuitten, voelt zich tussen de vrije geesten bij Veronica als een vis in het water. Hij ontpopt zich als een gekke en impulsieve leider, stort zich in Russische en Surinaamse televisieavonturen en steekt de Concertzender een helpende hand toe. Ironisch genoeg acht hij het nodig Rob Out, die hem binnenhaalde, alsook Veronica-legende Lex Harding te ontslaan. Uiteindelijk lukt het hem het uitzendverbod – het resultaat van ongeoorloofde commerciële praktijken van enkele Veronica-medewerkers – terug te brengen van zeven weken tot twee zondagen.
De grootste verrassing bewaart Van der Reijden tot 1995. Waar de warme pleitbezorger van de publieke omroep eerder nog de commerciële plannen van Lex Harding subiet afwees en nota bene probeerde met de VARA en vrije producent Endemol een ‘strategische alliantie’ op te zetten tegen de commerciële concurrent, keert hij het publieke bestel, waaraan hij vier jaar aan het hoofd stond, tóch de rug toe. In zijn ogen maakt de overkoepelende NOS Veronica monddood, wanneer zij per net een directeur benoemt en Veronica haar zender met de TROS en de EO moet delen. De publieke omroep verliest in één klap vijftig procent van haar visie en daadkracht als Van der Reijden een pact sluit met de vijand. Als onderdeel van de Holland Media Groep gaat Veronica verder als commerciële omroep.
Aanvankelijk gaat het Veronica goed, in een periode die Van der Reijden de titel ‘pornobaas’ oplevert – overigens verwijst hij de makers van dit verwijt naar de uitknop van hun tv-toestel. Maar de inmiddels hertrouwde voorzitter kan zich niet vinden in het beleid van zijn Luxemburgse bazen in de HMG; net als Veronica wil hij zijn eigen gang gaan. Daarvoor betaalt hij een hoge prijs die weinigen hen in dank afnemen: Veronica stapt uit de HMG en moet al haar programma’s, presentatoren en haar zender achterlaten.
De toekomst van Veronica ziet er op dat moment weinig rooskleurig uit. Maar Van der Reijden blijft laconiek: “Het is net als met voetbaltrainers. Als je een wedstrijd verliest, staat er een emmer stront voor je klaar.” Maar hoe hopelozer de situatie, hoe beter Van der Reijden gedijt. Hoopvol dan wel meewarig wacht men zijn volgende meesterzet af. De inmiddels 73-jarige voorzitter zet grootscheeps in op internet: “Over vijf jaar kijken jongeren naar de pc.” Uiteindelijk blijken zijn aspiraties iets te ambitieus. Overmoed vormt de nekslag in de onderhandelingen met SBS over een nieuwe televisiezender. Wat betreft breedbandtelevisie is ‘opa’, zoals hij zichzelf graag noemde, zijn tijd ver vooruit. “Elke nieuwe poging is een poging om te kijken of ik op mijn bek kan gaan”, zei Van der Reijden eens en op 6 juli 2001 is het zover. Het vertrouwen in de voorzitter wordt opgezegd en hij treedt af.
Maar de Leidse middenstandszoon is nog niet uitbestuurd. Vele jaren na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd wordt hij benoemd tot waarnemend burgemeester van Valkenburg (Z.H.). Steeds nieuwe adventures aangaan, dat was Van der Reijdens wapen tegen zijn eigen vergrijzing. Het heeft hem inderdaad bij de tijd gehouden. In zijn laatste maanden presteerde de man van duizend en één functies het nog een autobiografie te schrijven, waarin zijn memoires aan Veronica uitgebreid aan bod komen.
Joop van der Reijden (79) overleden
Oud-politicus en omroepbestuurder Joop van der Reijden is overleden. Hij stierf vrijdagavond in een ziekenhuis in Nieuwegein, 79 jaar oud. Dat heeft een familielid bevestigd. Zijn laatste functie was waarnemend burgemeester van het Zuid-Hollandse dorp Valkenburg. In 1982 kreeg hij nationale bekendheid als staatssecretaris van WVC in het eerste kabinet-Lubbers. Van der Reijden beheerde als staatssecretaris de sport en was pleitbezorger voor de organisatie van de Olympische Spelen 1992 in Amsterdam. Dat baatte niet, het IOC kende de zomerspelen toe aan Barcelona. Van der Reijden keerde niet terug in het kabinet-Lubbers II. Hij werd interim-manager van het Haagse ziekenhuis Leyenburg. In 1987 betrad hij de omroepwereld als voorzitter van de NOS en interim-voorzitter van de raad van commissarissen van het NOB. In 1990 stapte hij over naar de jongerenomroep Veronica. Bij Veronica werkte hij met elf jaar overigens het langst. Tussendoor accepteerde hij nog talloze andere tijdelijke bijbanen, ondere andere bij de VAM, Zilveren Kruis, Leidse Sportstichting, gemeenteraad Oegstgeest. Ook was hij interim- directeur bij de voetbalclub Feyenoord en interim-preses bij de sportkoepel NOCNSF.
Tags: Autobiografie, EO, HMG, Holland Media Groep, Joop van der Reijden, onmogelijke klusjes, Opa, Pornobaas, Publieke Bestel, RTL-Véronique, TROS
Categories:
Personen